De bisschoppensynode, die bijna vier weken lang aan de gang was in het Vaticaan, is afgelopen. Na heel wat debatrondes (vijf en een halve dag per week werd er gewerkt, telkens in twee sessies) volgt er nu een slotdocument. Enfin, slot, neen, volgend jaar volgt er nog een afsluitend deel van de synode. Nu krijgen alle deelnemers een jaar de tijd om over alles nog eens na te denken om dan volgend jaar alles in een finale plooi te krijgen. En dan heeft paus Franciscus - als hij nog paus is - genoeg richtlijnen en aanbevelingen om zijn Kerk in deze of gene richting te duwen.
Einde van bisschoppensynode: wat is er nu bereikt? "De Kerk verandert heel erg traag"
Gepubliceerd:
"Of er veel revolutionairs zal uitkomen, weet ik niet. De Kerk verandert heel erg traag. Maar het feit dat er hier niet-bisschoppen mochten bijzitten, onder wie zelfs vrouwen, dat op zich is al revolutionair. Zoiets was onder de vorige pausen onmogelijk." Aan het woord is Geert De Cubber, medewerker van het bisdom Gent, diaken én een van die niet-bisschoppen die wekenlang mocht mee debatteren, in de aula paus PAULUS VI in het Vaticaan (zie foto’s). "De methodiek was zeer goed beredeneerd door de organisatoren. Eerst was er een retraite waardoor je elkaar goed leerde kennen. De groep waarmee ik samen was, was ook de groep waarmee ik heb gedebatteerd. Als je elkaar kent, dan praat je ook constructiever. En dat heeft toch ook tot resultaten en tot vriendschappen geleid."
De Cubber was de enige niet-bisschop in het zestal Belgen dat op de synode was. Naast hem ook kardinaal Jozef De Kesel, monseigneur Koen Vanhoutte, een hulpbisschop van het aartsbisdom Mechelen-Brussel, theoloog Alphonse Borras, Joseph Matthieu, de aartsbisschop van Teheran-Ispahan én ook een vrouwelijke theoloog, Claire Jonard. Zij waren dus deel van een groep van 365 mensen, onder wie zowat 80 niet-bisschoppen, die de modernisering van de Kerk mee vorm moesten geven.
"Veel heikele thema's besproken"
En wat is er allemaal besproken? "Veel heikele thema’s, thema’s die gevoelig liggen, maar die wegens de moderne tijden besproken moeten worden. Niet gemakkelijk want je zit met een spanningsveld tussen het geseculariseerde Europa en continenten als Afrika en Azië waar de Kerk aan gelovigen wint, maar waar modernisering niet zo hoog op de agenda staat. En dan is er nog een strijd tussen hervormers en conservatieven." Zoals al vaker gezegd, een tanker als de Kerk krijg je niet zo snel gekeerd als een vlot bewegende kano.
Concreet: de lgbtq-gemeenschap bijvoorbeeld. De term alleen al ligt moeilijk. "In het document zal men het wellicht ook hebben over "people with a different sexual orientation". Maar duidelijk is dat er een betere omgang moet komen met hen", zegt De Cubber. Homostellen en zegeningen daarvan, het gonst al langer. Een homohuwelijk, dat lijkt er voorlopig niet door te komen. Wat hoor je nog na weken debatteren? Dat vrouwen in de Kerk niet echt meer een probleem vormen, er lijkt een consensus te zijn rond hen, zeker ook om hen tot diaken te wijden. Het celibaat en de afschaffing ervan is besproken, maar de grote doorbraak lijkt daar niet te liggen. Gehuwde priesters of vrouwelijke priesters, het zal nog niet voor direct zijn.
Paus Franciscus zat erbij als mentor, als luisterend oor, als een opa, als een gezagsfiguur
Geert De Cubber
Wat zeker ook besproken is, een "hot topic" bij ons, is de aanpak van seksueel misbruik in de Kerk. Dus zowel vermijden als helen achteraf. Paus Franciscus is er al langer mee bezig, struikelt er net als de vorige paus over en moet soms dweilen met de kraan open. "Het slotdocument zal tonen dat er hier serieus op ingegaan is", zegt De Cubber. Ook veel besproken, wegens een dada van de paus, is de invulling van het priesterschap. Hun opleiding, hun taak, hun plaats in de samenleving en in de parochies.
Franciscus zat er niet de hele tijd bij, daarvoor is zijn agenda te vol. "Maar elke keer als we een nieuw thema aansneden, was hij er en gaf hij richting. Franciscus zat er echt bij als mentor, als luisterend oor, als een opa, als een gezagsfiguur. Franciscus luisterde vooral." Wat afgelopen week ook lekte, is dat Franciscus eens fel is uitgevaren tegen zijn eigen geestelijken. Omdat - vindt hij - ze te zeer in zichzelf gekeerd zijn, te weinig in de samenleving staan, vasthangen aan macht en status en gewaden, een discours dat Franciscus al vaker eens hield.
Volgend jaar besluiten trekken
Is deze synode de grote revolutie? Neen. De samenstelling ervan wel, maar er is gesproken en besproken en nu krijgen alle deelnemers aan de synode een jaar om over alles na te denken en in een laatste fase, volgend jaar dan, besluiten te trekken. "Wellicht zal dat minder lang duren, er zijn nu toch al wat punten bepaald en keuzes gemaakt. Maar na volgend jaar, het echte slot, dan zijn de lijnen definitief waarmee de paus rekening moet houden bij eventuele hervormingen", meent De Cubber.
Een tanker keert traag en Gods wegen zijn ondoorgrondelijk. Het slotdocument - dat normaal gezien openbaar wordt - zal al meer vertellen.
