Waarom roepen fusies zoveel emotie op? "Inwoners zijn bang om gevoel van nabijheid te verliezen "

Van Loy (29) is master in de culturele studies en auteur van het boek "Onder de kerktoren. Waarom Vlaamse dorpen een toekomst hebben". In die hoedanigheid geeft hij vaak lezingen in heel Vlaanderen. En hoewel hij het daarbij niet echt over fusies heeft, is dat wel gespreksonderwerp nummer 1 wanneer er nadien vragen komen.

"Het is een onderwerp dat telkens opnieuw opduikt. Dat heeft veel te maken met de vrees om in de nieuwe fusiegemeente niet meer gehoord te worden of een zekere nabijheid kwijt te spelen." Daarnaast zijn er ook praktische bezorgdheden, aldus Van Loy. "Waar zal de bibliotheek komen, welke sportfaciliteiten zullen behouden blijven, welke zullen er verdwijnen, hoe sterk zal het centrale gemeentebestuur nog begaan zijn met de besognes van de verschillende deeldorpen, hoe bereikbaar zal dat stadsbestuur nog zijn, ...?"

Zeker wanneer het gaat om landelijke gemeenten die gesprekken voeren met een stad bestaat de vrees bij de inwoners van de kleinere gemeenten dat ze "ondergeschoven" zullen worden. En wat ook opvalt, het is vooral een bekommernis van de oudere generaties, mensen die zich de grote fusiegolf van 1977 nog goed herinneren.

"Wat je dan hoort, is dat ze vinden dat ze sindsdien veel minder goed geholpen worden in hun dorp. "Wij zijn gefuseerd met een dorp waar we geen affiniteit mee hadden en dan zouden we nu nog eens moeten fuseren", is een veelgehoorde frustratie."

Ook de angst voor verandering speelt mee. Veel mensen hebben hun dorp of gemeente nooit anders gekend. "Als je houdt van je dorp of gemeente en je voelt je er sterk mee verbonden dan is een fusie wel ingrijpend", zegt Van Loy. "Lokale besturen mogen die gevoelens niet zomaar wegzetten. Natuurlijk moet er rekening gehouden worden met het rationele, met het feit dat er bespaard moet worden, maar er moet ook gekeken worden naar het sentiment. Een dorp is veel meer dan verzameling huizen, daar horen herinneringen bij, en een naam. Veel mensen houden vast aan de naam van hun dorp of gemeente."

Transparantie is dus cruciaal. Het is zo belangrijk om inwoners vooraf goed in te lichten over waarom de fusie nodig is en over hoe je het praktisch voor elkaar wil krijgen. Veel mensen weten niet goed hoe zo’n fusie in haar werk zal gaan, en wat dit voor hen betekent. “Je mag er als bestuur niet van uitgaan dat het wel zal loslopen. Ze moeten kijken welke vragen en frustraties er nu leven bij hun inwoners.”

Toegegeven, het zijn vooral de inwoners van gemeenten waar een fusie op til is die zich zorgen maken. Van Loy komt ook wel eens in gemeenten waar de fusie al achter de rug is. “Daar hoor ik voorzichtig positieve geluiden. Maar een fusie is ook niet klaar op moment dat de naam en de borden veranderen. Het is een werk van jaren. Als sommige oudere mensen me nu nog altijd aanspreken over de fusies van 1977 dan kan je je wel voorstellen hoe lang het zal duren voor de fusies die vandaag plaatsvinden bij iedereen verteerd zullen zijn.”