Verschillende Zweedse dienstplichtigen die in de jaren 60 en 70 spermadonaties deden voor wetenschappelijk onderzoek zijn zonder het te weten vader geworden. Het sperma van de jonge mannen werd destijds in het geheim gebruikt om er vrouwen mee te bevruchten in het universitair ziekenhuis van Uppsala. Dat heeft het tv-programma "Uppdrag granskning" van de Zweedse openbare omroep SVT aan het licht gebracht.
Zaadzwendel in Zweden: sperma van dienstplichtigen stiekem gebruikt om vrouwen te bevruchten
Denny Baert
Gepubliceerd:
Eind jaren 1960 en begin de jaren 1970 onderzochten wetenschappers in het universitair ziekenhuis in Uppsala of zaadcellen ingevroren konden worden in vloeibare stikstof.
Om dit te onderzoeken werd aan dienstplichtigen die hun militaire dienst in Uppsala vervulden, gevraagd of ze sperma wilden doneren aan de wetenschap. Daar kregen ze toentertijd een vergoeding van 50 Zweedse kronen voor.
Verantwoordelijk voor het onderzoek was de inmiddels overleden professor Carl Gemzell. Hij was een gerenommeerd vruchtbaarheidsarts die onder meer aan de wieg stond van de zwangerschapstest en hormoonbehandeling van vrouwen bij IVF.
Maar nu blijkt dat professor Gemzell ook mee aan de wieg stond van verschillende kinderen die verwekt zijn zonder dat de biologische vaders ervan op de hoogte waren dat hun zaadcellen daarvoor gebruikt werd. Sperma dat door de dienstplichtigen aan de wetenschap gedoneerd werd, is toen namelijk gebruikt om er vrouwen mee te bevruchten die geen kinderen konden krijgen.
Het was de redactie van het onderzoeksprogramma "Uppdrag granskning ", zeg maar de Zweedse tegenhanger van "Pano", die lucht kreeg van de zaak. Eerder dit jaar had het programma al een soortgelijke zaak aan het licht gebracht , die zich afspeelde in een ziekenhuis in Halmstad, tussen 1985 en 1996.
Sperma van Zweedse dienstplichtigen werd in de jaren 60 stiekem gebruikt voor inseminaties
DNA-onderzoek
Om de zaadzwendel in Uppsala te onderzoeken, namen de Zweedse journalisten contact op met 256 mannen die toentertijd onder de wapens geroepen waren in Uppsala. 17 van hen verklaarden dat ze destijds sperma hebben afgestaan voor - wat zij dus dachten - wetenschappelijk onderzoek.
De Zweedse tv-makers vroegen aan die mannen toestemming voor dna-onderzoek. Daaruit is nu gebleken dat zeker drie dienstplichtigen zonder het te weten vader zijn geworden door hun spermadonatie. Eén van hen blijkt zelfs drie dochters te hebben.
De bewuste man was zo geschokt door dit nieuws dat hij ervoor gekozen heeft om geen contact te hebben met hen. Eén van die drie dochters, de 51-jarige Teresia, kwam ook aan het woord op tv en zegt op haar beurt wel contact te willen hebben met haar twee bloedverwantes.
Volgens de Zweedse omroep zijn er nu in totaal - samen met de zaak in Halmstad - negen gevallen bekend waarin mannen onvrijwillig biologische vader zijn geworden. In totaal zijn er door hun sperma elf donorkinderen geboren.
Het Europees Hof van Justitie is alvast een onderzoek gestart naar de zaak in Halmstad, die volgens de Zweedse krant Hallands Nyheter een link heeft met de zaak in Uppsala. De arts die in Halmstad verantwoordelijk was, zou namelijk opgeleid zijn door professor Gemzell.
