Opvallend meer voedingsproducten teruggeroepen van bij de consument in 2022

Vorig jaar werden er opvallend meer producten teruggeroepen bij de consument. In totaal gaat het in 2022 om 289 producten. Dat is wel een flinke daling in vergelijking met 2021 (387 producten) en 2020 (318 producten), maar in 2020 brak een ethyleenoxide (ETO) crisis uit waardoor er in de jaren erop veel vaker moest worden ingegrepen. Met andere woorden: de cijfers in 2021 en 2020 waren door de crisis afwijkend hoog.

Ethyleenoxide is een chemische stof die, in landen buiten de Europese Unie, wordt gebruikt om zaden, kruiden, vezels en andere landbouwproducten te desinfecteren. In de Europese Unie is het gebruik daarvan verboden en hierdoor werden in 2020 en 2021 heel wat producten teruggeroepen. "Vandaag worden nog altijd enkele producten door de ETO-problematiek teruggeroepen", vertelt Hélène Bonte, de woordvoerder van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV).

Volgens de woordvoerder van het FAVV zijn er verschillende verklaringen voor het  hoge aantal terugroepingen in 2022. De stijging is onder andere te verklaren door een uitloper van de ETO-crisis. "In 2022 had 13 procent van de terugroepingen nog met die crisis te maken", legt Bonte uit. Maar ook los daarvan blijft het aantal teruggeroepen producten in 2022 erg hoog, in vergelijking met de jaren voor de crisis. Zo werden er in 2019 in totaal 110 producten teruggeroepen en 171 in 2018.

Een tweede verklaring is de salmonella uitbraak in de Ferrero fabriek in Aarlen. Dat zorgde ervoor dat heel wat Kinder-producten moesten worden teruggeroepen. Zelf haalt Hélène Bonte ook de nauwere samenwerking aan tussen de Europese lidstaten aan als mogelijke verklaring. "In de laatste 5 jaar zagen we een verdubbeling in het Europese meldingssysteem. Voedingsbedrijven melden ook sneller problemen aan het FAVV. Dat verklaart ook deels het hogere cijfer in 2022", zegt de woordvoerder.

Er zijn verschillende aanleidingen waarom een product teruggeroepen wordt of om te waarschuwen voor een bepaald product. "In de meeste gevallen wordt een probleem met een product ontdekt door het voedingsbedrijf zelf. Bedrijven dragen de verantwoordelijkheid om veilige producten te produceren en doen hiervoor dagelijks analyses op hun producten", vertelt Hélène Bonte. De bedrijven hebben meldingsplicht: als er een probleem is, moeten ze het FAVV op de hoogte brengen.

Daarnaast staat het FAVV in nauw contact met de andere Europese lidstaten via het snelle waarschuwingssysteem voor levensmiddelen en diervoeders. Landen kunnen op die manier problemen melden, wat kan leiden tot maatregelen in bijvoorbeeld België. Tot slot kan het FAVV ook zelf stalen afnemen en inspecties uitvoeren. Bijvoorbeeld na een klacht van een consument. "Wij nemen jaarlijks gemiddeld 70.000 stalen en met 98 procent van alle voedingsproducten is geen enkel probleem."

Wanneer een voedingsmiddel niet conform is aan de Europese of Belgische wet dan kan het FAVV een aantal stappen ondernemen. Die zijn afhankelijk van waar het product zich in de voedselketen bevindt. "Het voedselagentschap kan een product blokkeren, uit de handel nemen of terugroepen”, legt Bonte uit.

Bij het blokkeren van een product, moet dat product blijven waar het zich op dat moment bevindt. Als het bijvoorbeeld in de fabriek klaarstaat om geleverd te worden, moet het daar blijven en mag het bedrijf niet leveren. 

Als het FAVV beslist om een voedingsmiddel uit de handel te nemen, wordt het product letterlijk uit de rekken genomen en mag het niet meer verkocht worden. 

Een "recall" of terugroeping gebeurt als het product al bij de consument is en het consumeren ervan een gezondheidsrisico inhoudt. "Het voedingsbedrijf dat verantwoordelijk is, moet de terugroeping in gang zetten. Het FAVV helpt op haar beurt met de communicatie van de terugroeping", aldus Bonte.

Er wordt dan gevraagd aan consumenten die het product in hun bezit hebben om het niet te consumeren en eventueel terug te brengen naar het verkooppunt voor een terugbetaling. Elk bedrijf beslist daar zelf over. Bij iedere productterugroeping wordt een affiche uitgehangen in de winkel (fysiek of online). Er wordt een persbericht uitgestuurd en er wordt gecommuniceerd via de website van het FAVV en sociale media.

Naast de productterugroepingen bestaan er ook productwaarschuwingen. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer een product een stof bevat die een allergie of intolerantie kan veroorzaken, maar die stof niet op de verpakking vermeld staat. Of wanneer er een verkeerde houdbaarheidsdatum vermeld staat op het etiket. "In deze gevallen worden de producten niet teruggeroepen, maar wordt via een persbericht een informatiewaarschuwing uitgestuurd om de consumenten op de hoogte te brengen", aldus nog Bonte.