In België zijn er momenteel twee manieren om een lichaam van een overledene een laatste rustplaats te geven. Je kan een lichaam begraven in een kist, of je kan het lichaam cremeren. Waarom moet een lichaam in een (dure) kist gelegd worden? Mag dat niet in een doek of plastic gewikkeld worden? En mag ik de as van mijn overleden partner in zijn favoriete tennisclub uitstrooien?
Mag ik samen met mijn hond begraven worden? En waarom moet een overledene in een kist worden gelegd?
Manar Rayyan
Gepubliceerd:
Het consumententeam van Radio2 gaat op zoek naar een antwoord op al je vragen. Heb je een verhaal of vraag, laat het ons weten op consumenten@radio2.be.
Naar aanleiding van Allerheiligen krijgt Radio2 veel vragen over de regels hierrond. Radio2 krijgt regelmatig vragen over de regelgeving van begravingen en uitstrooien van het lichaam van een overledene. Wat mag en wat mag niet in België? Bij een crematie kan je kiezen om de assen uit te strooien op de strooiweide van een begraafplaats, op een privé-eigendom in overeenstemming met de eigenaar of op de territoriale zee. Een persoon begraven mag dan weer enkel op een officiële begraafplaats. Een lichaam in de natuur begraven zonder kist - de zogenaamde "humusatie" - is voorlopig nog niet toegestaan in België.
3 dingen die je moet weten over een uitvaart: "Ja, je mag assen in je eigen tuin uitstrooien"
Mag ik uitgestrooid worden in mijn eigen tuin of op de terreinen van mijn favoriete tennisclub?
In de wet staat dat de as mag uitgestrooid worden op de strooiweide van een begraafplaats of op natuurbegraafplaatsen. Het mag soms ook op privéterrein. Zo hoef je geen toestemming te vragen als je de assen wil uitstrooien in de tuin van de overledene zelf of op het privéterrein (bijvoorbeeld een tuin) van een naast familielid.
Er geldt wel een andere regelgeving als het terrein geen eigendom is van de overledene of van de nabestaanden. "In dat geval heb je een schriftelijke toestemming nodig van de eigenaar van het betrokken terrein. Bijvoorbeeld van de favoriete tennisclub van de overledene", legt Johan Dexters van Funebra uit. Dat is de Koninklijke Federatie van de Belgische Uitvaartsector.
Mag ik uitgestrooid worden in de Noordzee of andere wateren?
Je kan er ook voor kiezen om je geliefde een laatste rustplaats te geven in de Noordzee. Uitstrooien mag niet, maar je kan de urne met de assen wel neerlaten in de zee. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van een waterurne. "Dat is een speciale urne waarmee de as van de dierbare geleidelijk afgeeft aan de aarde", legt Funebra uit.
Om de urnes te water te laten, worden er collectieve vaarten georganiseerd op de Noordzee. Tijdens eenzelfde vaart worden de assen van meerdere personen neergelaten. "De urnen worden respectvol één voor één op verschillende locaties op zee neergelaten met een individueel moment per familie. Er mogen maximaal 10 personen per familie mee inschepen."
Het gebeurt ook dat er geen nabestaanden meevaren met de urne. "In dat geval worden de assen stil neergelaten en geeft de kapitein een laatste groet. Foto's van de neerlating op zee worden nadien samen met een certificaat verstuurd naar de familie", zegt Funebra.
Op eigen initiatief een boot nemen om een urne in zee te laten zinken is niet toegelaten. "Je moet altijd aangifte doen bij de gemeente waar je de as op zee wil neerlaten of wil verstrooien. Dat kan momenteel enkel in Nieuwpoort, Oostende of Blankenberge. Boten zijn ook verplicht om de Belgische vlag te dragen", vult Marysia Kluppels van uitvaartspecialist Dela aan.
Ook op de Scheldekaaien kunnen families vanaf de oever afscheid nemen van hun dierbare. "Je kan de assen in een biologisch afbreekbare urne laten zakken in de Schelde of je kan de assen uitstrooien van op een boot."
Als je de assen wil deponeren in de Schelde dan kan je dat via de stad aanvragen. "Dit om te vermijden dat meerdere families op hetzelfde uur aan de kade staan om een urne te water te laten", besluit Dela.
Waarom moet ik in een crematorium gecremeerd worden?
In sommige culturen verbranden mensen zelf het lichaam van hun geliefde. In België is dat niet toegelaten. Maar waarom moet je voor een crematie altijd naar een crematorium? "De wetgever heeft bepaald dat een crematie altijd moet aangestuurd worden vanuit een overheidsinstantie. Daarom mag enkel een overheidsmedewerker, bijvoorbeeld een afgevaardigde van de gemeente, een stoffelijk overschot cremeren en de crematieoven bedienen. In de praktijk gebeurt een crematie dus altijd in een crematorium, dat zich aan nauwe regels moet houden", vertelt Dela.
Mag ik zelf een doodskist bouwen?
Dat mag, maar weet dat een doodskist voor begravingen aan meerdere voorwaarden moet voldoen. "Zo moet een kist uit natuurlijk, biologisch afbreekbaar materiaal gemaakt worden. Ook de binnenbekleding moet uit natuurlijke en afbreekbare stoffen bestaan", zegt Pieterjan Rynwalt van het Vlaams Agentschap Binnenlands Bestuur (ABB).
"Ook de lak en de lijm moeten biologisch afbreekbaar zijn. En de handvatten moeten gemaakt zijn van vergankelijk materiaal of moeten gemakkelijk van buitenaf verwijderd kunnen worden", vervolledigt Rynwalt.
Een kist die bestemd is voor crematie, moet ook aan een aantal voorwaarden voldoen. "Zo moeten bijvoorbeeld het vernis, de lakken en de verf rookarm en ontvlambaar zijn", zegt Rynwalt.
Mag ik zelf een urne maken voor een geliefde?
Het crematorium voorziet in principe zelf de asurnes, maar je kan ook een eigen urne meenemen of maken. Die moet wel aan een aantal voorwaarden voldoen. "De asurnes moeten bijvoorbeeld hermetisch afgesloten kunnen worden", zegt Funebra.
Als de as nadien uitgestrooid moet worden, wordt de as van de asurne rechtstreeks in een strooiurne geborgen. "Die strooiurne moet wel verzegeld kunnen worden wanneer die overgebracht wordt naar een andere strooiweide dan die van het crematorium", legt Funebra uit.
Is een doodskist verplicht? Mag ik het lichaam in een doek begraven?
Is het verplicht om gecremeerd of begraven te worden in een kist? "Neen, een kist is niet verplicht", zegt Rynwalt.
Een wettelijk omhulsel is wel degelijk verplicht, zowel voor begraven als cremeren. Welke alternatieven zijn nog toegelaten? "Naast een doodskist kan je er ook voor kiezen om het stoffelijk overschot van je dierbare in een lijkwade te plaatsen, bijvoorbeeld een doek. Net als een kist, moet ook dit omhulsel uit natuurlijk materiaal gemaakt zijn", zegt Rynwalt. "Het moet ook aan een aantal technische normen voldoen. De vochtdoorlaatbaarheid, de sterkte en de afbreekbaarheid van het gebruikte materiaal moet verzekerd zijn."
Een doodskist is niet langer verplicht sinds 2003. "Maar het is wel nog zeer gebruikelijk", zegt Dela. "Het vormt een deel van onze cultuur. Daardoor komt het helemaal niet vaak voor dat je een begrafenis ziet zonder doodskist. Door ook een lijkwade te aanvaarden als lichaamsomhulsel, wordt er rekening gehouden met de godsdienstige aard van iedereen in onze maatschappij".
Voor het transport van een lichaam dat in een lijkwade is gewikkeld, wordt ook gebruik gemaakt van een onderplank. "Die plank wordt mee begraven of gecremeerd en moet dus ook aan dezelfde voorwaarden voldoen", vervolgt Rynwalt.
Mag ik samen met mijn huisdier gecremeerd of begraven worden?
Samen met je huisdier gecremeerd worden mag niet. De wet zegt dat dieren niet gecremeerd kunnen worden in een crematorium dat bestemd is voor crematie van mensen. "Omgekeerd kan uiteraard ook niet: mensen kunnen niet gecremeerd worden in een dierencrematorium, dat laat de wet niet toe", legt Dela uit.
De assen van mens en dier samen begraven ligt dan weer in een grijze zone, zegt Dela. "De wet zegt dat de natuurlijke en normale ontbinding van het lichaam niet mag worden tegengegaan. De wet is hier dus niet helemaal duidelijk over. In de praktijk gebeurt dit oogluikend wel eens en dus gaat er soms al wel eens een opgezet diertje of een potje met crematieresten van een huisdier mee in de kist. Het Waalse Gewest heeft nu wel een decreet in de maak waardoor het onder bepaalde voorwaarden wettelijk mogelijk zal zijn om begraven te worden met de as van je huisdier."
