Om te vermijden dat er een tekort van het geneesmiddel Ozempic ontstaat, wil minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) dat mensen met obesitas zoeken naar een alternatief. Volgens endocrinoloog Luc Van Gaal (UZ Antwerpen) bestaan er niet veel alternatieven, zeker omdat minister Vandenbroucke alle medicijnen van dat type wil verbieden voor mensen met obesitas. "Hij zou daar veel mensen mee in de kou laten staan", waarschuwt Van Gaal.
Ozempic binnenkort niet langer beschikbaar voor personen met obesitas: zijn er nog alternatieven?
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Artsen die patiënten met ernstige obesitas – een BMI van 30 of een BMI van 27 met risicofactoren - op consultatie krijgen, kunnen nu nog het geneesmiddel Ozempic voorschrijven. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) wil daar snel een eind aan maken, omdat het medicijn door een tekort voorbehouden moet worden voor mensen met diabetes type 2.
Ozempic?
Ozempic is een geneesmiddel dat in 2017 door de Deense farmaceut Novo Nordisk op de markt is gebracht. Het is bedoeld voor patiënten met diabetes type 2 – de meest voorkomende vorm van suikerziekte.
Ook is het door het Europese geneesmiddelenagentschap EMA en het Amerikaanse FDA goedgekeurd als geneesmiddel voor mensen die ernstige obesitas - een BMI van 30 of een BMI van 27 met risicofactoren - hebben.
De werkende stof semaglutide houdt namelijk niet alleen de bloedsuikerspiegel op peil, het zorgt ook voor een verzadigd gevoel en vertraagt de lediging van de maag. Daarom is het zo populair bij mensen die willen afslanken, ook als ze niet kampen met een ernstig overgewicht.
"Begrijpelijk dat Vandenbroucke wil vermijden dat iedereen die wat kilo's te veel heeft naar Ozempic grijpt, maar het zet heel wat mensen met ernstige obesitas wel in de kou", zeggen zowel endocrinoloog Luc Van Gaal (UZ Antwerpen) als Bart Van der Schueren (UZ Leuven). Beiden pleiten voor een multidisciplinaire aanpak bij mensen met overgewicht, met aandacht voor lichaamsbeweging, voedingsadvies en psychologie.
Maar medicijnen zijn vaak een belangrijk element in zo'n multidisciplinaire aanpak. "Levensstijl is de eerste en belangrijkste pijler. Als er een inspanning is van de arts, diëtist en individu zelf, kan dat aanpassen al veel helpen. Maar daarnaast valt de rol van medicatie niet te onderschatten", zegt Van Gaal.
Geneesmiddelen met darmhormoon
Geneesmiddelen voor mensen met obesitas bestaan al langer, maar medicijnen zoals Ozempic werken op een vernieuwende manier. "Nieuwe medicatie bootst het darmhormoon (GLP-1 of glucagon-like peptide-1) na. Dat is goed voor zowel diabetespatiënten als personen met obesitas omdat hun darmhormoon minder goed werkt."
Geneesmiddelen die werken met GLP-1 zijn dus zowel handig voor mensen met diabetes als voor mensen met ernstige obesitas. "Hoewel Ozempic erkend wordt als geneesmiddel voor mensen met ernstig overgewicht, wil Vandenbroucke medicijnen met het darmhormoon enkel nog beschikbaar maken voor mensen met diabetes type 2", zegt Van Gaal.
Welke medicijnen blijven er nog over?
Volgens Van Gaal zal dus niet alleen Ozempic tijdelijk verdwijnen voor obesitaspatiënten, maar ook alle alternatieven die werken met GLP-1. Wat blijft er dan nog over? "Saxenda werkt met een variant van GLP-1 en blijft beschikbaar. Het is enkel minder efficiënt en je moet het dagelijks in plaats van wekelijks inspuiten."
Om te vermijden dat patiënten met obesitas sneller een beroerte of infarct krijgen, moeten ze goed opgevolgd worden door hun arts wanneer ze stoppen met Ozempic
Luc Van Gaal, endocrinoloog UZ Antwerpen
Patiënten kunnen ook teruggrijpen naar Mysimba, een product met lichaamsvreemde stoffen dat de nood naar zoet en suiker doet afnemen. "Je moet wel 2 tot 4 keer per dag een pilletje innemen." Ook houdt het hart- en vaatziekten niet beter onder controle, wat Ozempic wel doet.
Een laatste middel waar artsen naar kunnen grijpen, is een chirurgische ingreep. Maar dat kan enkel bij mensen die een BMI hebben hoger dan 40 of hoger dan 35 als er nog bijkomende risicofactoren zijn zoals diabetes, slaapapneu of hoge bloeddruk. "En dat is vaak nog geen perfecte oplossing als mensen hun levensstijl niet voldoende aanpassen."
Nog minstens jaar wachten op nieuwe oplossing
Niet alle hoop op efficiënte medicatie is verloren voor mensen met obesitas, maar het is wel nog een minstens een jaar wachten op alternatieven. Zo is er Wegovy, van de Deense farmaceut Novo Nordisk die ook Ozempic op de markt bracht. "Zij maakten Ozempic oorspronkelijk voor mensen met diabetes en maakten een alternatief - Wegovy - voor mensen met overgewicht waar de dosis 2,4 keer hoger ligt." Omdat Wegovy nog niet beschikbaar is in België, grijpen mensen dus meer naar Ozempic.
Dan is er nog farmaceut Eli Lilly, die met Mounjaro een geneesmiddel aanbiedt dat gebaseerd is op twee darmhormonen en dus nog beter zou moeten werken. Probleem met Wegovy en Mounjaro? Beide moeten nog goedgekeurd worden in België en dat zal ten vroegste volgend jaar gebeuren.
Plots stoppen met Ozempic, een goed idee?
Maar er is wel een oplossing nodig voor de mensen met obesitas die zonder Ozempic vallen. "Het is heel belangrijk dat ze stap voor stap afbouwen", zegt Van der Schueren.
Omdat Ozempic de kans op hart- en vaatziekten verkleint, kunnen de risicofactoren opnieuw de kop opsteken wanneer ze plots stoppen met het geneesmiddel. "Om te vermijden dat patiënten sneller een beroerte of infarct krijgen, moeten ze goed opgevolgd worden door hun arts", sluit Van Gaal af.
Ozempic verbieden voor mensen met overgewicht valt duidelijk niet te onderschatten. Daarom dat de Diabetes Liga zijn vraag op het verbod al heeft genuanceerd. Ze vragen aan Vandenbroucke een uitzondering voor mensen met morbide obesitas (BMI hoger dan 35).
Artsensyndicaat BVAS hoopt dat Vandenbroucke helemaal afziet van zijn beslissing om het te verbieden. Volgens hen is het "een schending van de therapeutische vrijheid van de arts." Ze vinden het een beter idee om een verbod uit te vaardigen op de parallelle export van het geneesmiddel naar andere landen.
