Na onder anderen Annelies Verlinden (CD&V), Nicole De Moor (CD&V) en Frank Vandenbroucke (Vooruit) is nu Paul Van Tigchelt (Open VLD) de zevende minister of staatssecretaris in de federale regering die niet is verkozen. Een opvallende evolutie die bij verschillende mensen wringt. Terecht? We vragen het aan politicologen Dave Sinardet (VUB) en Nicolas Bouteca (UGent).
Met Paul Van Tigchelt is regering toe aan zevende onverkozen regeringslid, is dat een probleem?
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Democratisch en wettelijk kan het, een minister die niet verkozen werd door de kiezers. "Want mensen stemmen voor volksvertegenwoordigers in het parlement. Een minister kan worden voorgesteld aan dat parlement, en als de meerderheid die minister steunt, kan hij of zij starten", zegt professor Dave Sinardet.
Maar toch stellen veel mensen zich vragen bij die gang van zaken. "Kiezers hebben het gevoel dat ze niks meer te zeggen hebben. Ze hebben geen keuze in wie de machtigste mensen van België worden", zegt professor Nicolas Bouteca. "Velen kunnen zich vinden in een technocratie, waar iemand uit het terrein minister wordt. Maar dat voelt dubbel als die persoon uit het niks komt."
Zeker als die minister - zoals Van Tigchelt in dit geval - plots ook gebombardeerd wordt tot vicepremier. "Hij wordt – naast premier De Croo – de machtigste man van Open VLD én de federale regering. Hij komt terecht in het kernkabinet dat kennis moet hebben van heel wat dossiers. Kennis over justitie heeft Van Tigchelt, maar of hij thuis is in de andere domeinen, moet nog blijken", tempert Bouteca de verwachtingen.
Wie zijn de onverkozen ministers van de federale regering?
Frank Vandenbroucke (Vooruit): minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid (was hoogleraar)
Annelies Verlinden (CD&V): minister van Binnenlandse Zaken (was vennoot in een advocatenkantoor)
Eva De Bleeker (Open VLD): voormalig staatssecretaris voor Begroting (werkte voor de Europese Commissie), intussen uit de regering gestapt
Nicole de Moor (CD&V): staatssecretaris voor Asiel en Migratie (was kabinetschef van haar voorganger Sammy Mahdi)
Hadja Lahbib (MR): minister van Buitenlandse Zaken (was journalist)
Thomas Dermine (PS): staatssecretaris Relanceplan en Wetenschapsbeleid (was hoofd van de studiedienst van de Franstalige socialisten)
Paul Van Tigchelt (Open VLD): minister van Justitie en Noordzee en vicepremier (was adjunct-kabinetschef van zijn voorganger Vincent Van Quickenborne)
Het stormt binnen Open VLD
Niet alleen de kiezer moet wennen aan deze nieuwe schikking, ook intern bij Open VLD dondert het. "Zeker voor de liberalen is het een opvallende beslissing. Anders zijn ze de eerste om de wil van het volk op de eerste plaats te zetten. Ze wilden ooit zelfs dat de premier rechtstreeks verkozen zou worden. Een onverkozen minister naar voren schuiven, druist helemaal in tegen die gedachte."
De achterban van Open VLD krimpt, dus ik betwijfel of het dan slim is om een onverkozen minister naar voren te schuiven
Politicoloog Nicolas Bouteca (UGent)
Het geeft ook een signaal naar de andere leden van de partij die wel verkozen werden. "Ze krijgen het gevoel dat ze net niet goed genoeg zijn", legt Sinardet uit. "Als je altijd voor Open VLD gevochten hebt en je hebt ingezet, is het een serieuze domper dat je nu aan de kant geschoven wordt, zoals bijvoorbeeld Gwendolyn Rutten."
Leren uit het verleden?
"Als we naar het verleden kijken, moeten we erkennen dat deze beslissing geen uitzondering is en dat het vaak ook goed uitdraait", gaat Sinardet verder. "Herman Van Rompuy, Jean-Luc Dehaene, Kris Peeters en Koen Geens: ze startten allemaal als onverkozen minister, terwijl we hen nu vooral kennen als toppolitici."
Sinardet denkt dan ook dat de kiezer wel zal wennen aan Van Tigchelt, als hij zijn werk correct uitvoert. "Onverkozen nieuwkomers doen nadien vaak mee aan de eerstvolgende verkiezingen, met succes. De legitimatie komt achteraf."
"We zitten nu wel in een ander politiek klimaat", nuanceert Bouteca. "Vroeger had een centrumpartij als CD&V ministerposten in overvloed, bij wijze van spreken. Dat is heel anders bij Open VLD. Hun achterban krimpt, dus ik betwijfel of het dan slim is – zeker gezien de woelige periode die de partij achter de rug heeft – om een onverkozen minister naar voren te schuiven."
