Chinese kustwacht vaart "doelbewust" tegen Filipijns bevoorradingsschip: nieuw incident in felbetwiste Zuid-Chinese Zee 

Gisteren was een Filipijns bevoorradingsschip op weg naar een buitenpost (een oud marineschip) nabij een eilandengroep ten westen van de Filipijnen, toen het door twee schepen van de Chinese kustwacht werd klemgevaren. 

Volgens de Filipijnen bracht dat "gevaarlijke manoeuvre" de veiligheid van de bemanning in gevaar. China zegt dat het net de Filipijnen zijn die de aanvaring veroorzaakt hebben.

Een tweede bevoorradingsschip slaagde er wel in de buitenpost te bereiken. Op dezelfde dag in dezelfde regio is volgens de Filipijnen ook nog eens een Chinees schip tegen een schip van de Filipijnse kustwacht gevaren. 

"Gelukkig is er niemand gewond geraakt, maar we maken ons zorgen over de escalatie en de provocaties door Chinese schepen", zei een woordvoerder van de Filipijnse Nationale Veiligheidsraad. 

Het is inderdaad niet het eerste incident in de Zuid-Chinese Zee, een regio die door verschillende landen opgeëist wordt. De zee is rijk aan olie en grondstoffen en er lopen verschillende belangrijke handelsroutes door.

De Zuid-Chinese Zee grenst aan het zuiden van China, maar ook aan Vietnam, Maleisië, Brunei, de Filipijnen en Taiwan (dat door China als een afvallige provincie wordt beschouwd). Sinds pakweg de jaren 1990 eist China steeds nadrukkelijker bijna de hele zee op. Het doet dat op basis van een kaart uit 1947.

Maar de Chinese aanspraak botst op de belangen van de andere landen, want de eilandengroepen en riffen die China opeist, worden ook door andere landen opgeëist. In de Filipijnen spreken ze dan ook vooral over de West-Filipijnse Zee in plaats van Zuid-Chinese Zee. Sommige van die eilanden worden door zeker zes landen opgeëist.

Hoewel het vaak om niet meer dan atollen en riffen gaat die nauwelijks boven de zee uitkomen en amper bewoonbaar zijn, lopen de spanningen in de Zuid-Chinese Zee alsmaar hoger op. Want wie de eilanden kan opeisen, kan ook de onderzeese bodemrijkdommen opeisen.   

Incidenten als afgelopen weekend doen zich dan ook steeds vaker voor. Om zijn eisen kracht bij te zetten, jaagt China vissers en militaire schepen van andere landen weg van de eilandengroepen waar het zelf aanspraak op maakt. Volgens de Filipijnen stelde China zich het voorbije jaar steeds agressiever op in de Zuid-Chinese Zee, nadat in de Filipijnen een nieuwe president aan de macht is gekomen die de militaire banden met de Verenigde Staten heeft versterkt.

Het conflict draait vooral om de Spratly-eilanden, ten westen van het Filipijnse eiland Palawan, tussen de Filipijnen en Vietnam. China heeft er verschillende eilandjes opgehoopt en vergroot en er vliegvelden en militaire installaties op gebouwd. Zeer tegen de zin van de omliggende landen die ook aanspraak maken op (sommige van) de eilandjes, zoals Vietnam, de Filipijnen en Maleisië. 

In 2016 besliste het Internationaal Arbitragehof in Den Haag, in een zaak aangespannen door de Filipijnen, dat China geen aanspraak kan maken op een groter deel van de Zuid-Chinese Zee dan wat door internationaal zeerecht wordt bepaald (met name een bepaald gebied voor de eigen kust).

De Chinese regering legt zich echter niet neer bij de uitspraak en vindt dat het Hof in Den Haag niet bevoegd is in deze zaak.

Wat op het eerste gezicht een regionaal conflict lijkt te zijn, is van veel groter belang. Officieel mengen de Verenigde Staten zich niet in het conflict, maar ze zijn wel al sinds 1945 militair aanwezig in de regio en ze hebben de voorbije jaren bijkomende militaire pacten gesloten met bondgenoten in de regio.

De VS wil vooral vermijden dat het hele zeegebied onder Chinese controle zou komen en zo de vrije doorvaart op deze belangrijke route mogelijk niet meer verzekerd zou zijn.

Maar ook andere landen, zoals Japan en Australië, zijn er steeds meer militair aanwezig. Voorlopig blijft het bij vervelende incidenten zoals afgelopen weekend, maar de inzet is er hoog genoeg om tot een uitgebreider conflict te evolueren.