Een aanslag, een ontslag en een vertrek: hoe Open VLD zichzelf de vernieling in lijkt te rijden

De aanslag van maandagavond, die twee Zweedse voetbalfans het leven kostte, veroorzaakt nu ook een ravage in de rangen van Open VLD. Nochtans deden de partij en premier Alexander De Croo hun best om de schijnwerpers van de schuld zoveel mogelijk van zich af te wenden door er dinsdag al op te wijzen dat terrorist Abdessalem Lassoued illegaal in het land verbleef. Dat justitie en politie hier ook wel enige verantwoordelijkheid hadden, werd minder benadrukt.

Aanvankelijk leek het inderdaad staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor (CD&V) te zijn die in nauwe schoentjes kwam te staan. En inderdaad: tijdens de afgelopen week was zij het die de meeste kritiek te verduren kreeg. Ook Tunesië kreeg een veeg uit de pan, want Noord-Afrikaanse landen kregen het verwijt dat ze landgenoten die hier worden uitgezet weigeren terug te nemen.

Hoe ironisch klonken die woorden vrijdagavond, toen bleek dat het Brusselse parket een vraag om uitlevering voor Lassoued niet had behandeld. De kritiek van Vincent Van Quickenborne op de Tunesische regering kwam als een boemerang terug en de minister kon niet dan anders dan zijn politieke verantwoordelijkheid nemen en opstappen. Pogingen - naar verluidt vanuit liberale hoek - om minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) mee in zijn val te trekken, zijn gisteren niet gelukt. 

Vandaag moest het moment van de spreekwoordelijke heropstanding voor Open VLD worden. Partijvoorzitter Tom Ongena toverde met Paul Van Tigchelt een wit konijn uit zijn hoed. Geen echte politicus als opvolger aan het hoofd van Justitie, maar een adjunct-kabinetschef die de materie door en door kent. Een geniale zet, zo leek het wel.

Maar het feestje is verknald door blauw gemor. Er was een misnoegde Gwendolyn Rutten, die ook werd genoemd als opvolgster van Van Quickenborne. De voormalige partijvoorzitter voelt zich respectloos over het hoofd gezien en stapt prompt uit de nationale politiek. Daarnaast hebben nogal wat kopstukken vragen over de manier waarop de partijleiding Paul Van Tigchelt heeft aangeduid. Aan de capaciteiten van de man zelf wordt overigens niet getwijfeld.

In elk geval lijkt Open VLD alweer te struikelen over een ietwat rommelige aanduiding van iemand voor een topfunctie. Dat was enkele maanden geleden ook al zo met de aanduiding als partijvoorzitter van Tom Ongena zelf. Na het onverwachte ontslag van Egbert Lachaert had het partijbureau Ongena naar voren geschoven als waarnemend voorzitter.

Zijn aanstelling zou wel door een partijcongres worden bezegeld zodat de partij zonder al te veel intern gedoe naar de verkiezingen zou kunnen trekken. Maar dat was buiten de basis gerekend. "Dat strookt niet met de democratische waarden van de partij", luidde het.

Onder de druk moest de partijtop instemmen met verkiezingen. Maar daaraan kon alleen worden deelgenomen door wie aanwezig was op het partijcongres van eind vorige maand. Niet alle partijleden konden dus hun stem uitbrengen, zoals normaal het geval is bij Open VLD. Tom Ongena won de verkiezingen van Vincent Stuer en Bert Schelfhout, maar het verkiezingsproces liet velen achter met een bittere nasmaak. Blijkbaar dezelfde bittere nasmaak waarmee liberale excellenties als Mercedes Van Volcem en Bart Tommelein nu ook zitten. 

Op enkele maanden tijd slaagt Open VLD er tot twee keer toe in zichzelf de gracht in te rijden met blijkbaar niet genoeg doordachte beslissingen, of toch in elk geval beslissingen waarover vooraf onvoldoende intern overleg is gepleegd. Voorwaar geen goed nieuws voor een partij die het de afgelopen maanden sowieso al bar slecht doet in de peilingen.