Volgens de Israëlische minister van Economie heeft het leger "groen licht" gekregen om te starten met een grondoffensief in Gaza. Daarmee lijkt een grootschalige grondaanval op de Gazastrook onvermijdelijk. Hoe kan dat offensief eruitzien? En waarom kan het wel eens een stuk moeilijker worden dan gedacht?
Is een Israëlisch grondoffensief in Gaza nu echt onvermijdelijk? En wat kunnen we daarvan verwachten?
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Is een Israëlisch offensief onvermijdelijk?
Daar heeft het alvast wel alle schijn van. De diplomatieke inspanningen die het conflict moesten afwenden, hebben gefaald. Aan Israëlische kant klinkt bovendien harde oorlogstaal. Gisteren heeft de minister van Defensie gezegd dat "de troepen binnenkort het Palestijnse gebied van binnenuit zullen zien". Een niet mis te verstane waarschuwing.
"Het is onvermijdelijk dat er een vergelding komt", zegt Jonathan Holslag in "VRT NWS Laat". "Maar Israël beseft ook dat wanneer het land een grondoffensief inzet, dat een heel zware en moeilijke stedelijke oorlogsvoering wordt waarbij ook veel Israëlische slachtoffers zullen vallen." Israël heeft de inwoners van Gaza ook gevraagd het gebied te verlaten, woordvoerders van Hamas hebben de bevolking opgeroepen om daar geen gehoor aan te geven.
Volgens de Israëlische minister van Economie heeft de regering het leger groen licht gegeven om Gaza binnen te vallen. "De regering heeft een besluit genomen: roei Hamas uit", klonk het. "Nu is het aan het leger. Ik ga niets zeggen over de plannen van het Israëlische leger, maar we zullen toeslaan op een moment dat wij geschikt achten."
De harde taal van Israëlische politici heeft een grondoffensief dus zo goed als onvermijdelijk gemaakt.
Hoe kan het offensief eruitzien?
Het is niet de eerste keer dat het Israëlische leger een grootschalig grondoffensief in Gaza op poten wil zetten. In juli 2014 deed Israël dat al eens eerder, nadat terroristen van Hamas drie Israëlische tieners ontvoerd hadden. Het doelwit was toen Shijaiyah, een dichtbevolkte wijk in Gaza-stad, waarvan het leger beweerde dat Hamas het gebied had omgetoverd tot een "terroristisch fort".
Israëlische grondtroepen probeerden zich een weg door de wijk te banen, maar stootten op hevig verzet van Palestijnse militanten. Een gepantserd voertuig begaf het. Toen twee soldaten uitstapten om het te repareren, vuurde een militant een antitankraket af op het voertuig, blies het op en doodde alle zeven soldaten binnenin.
Het conflict escaleerde en Israël vuurde honderden raketten en granaten af op Palestijnse doelwitten. In de Palestijnse gebieden vielen daarbij tientallen burgerslachtoffers en volledige wijken werden vernield. Als vergelding vuurden verschillende Palestijnse groeperingen honderden raketten af op Israël, maar het merendeel van die projectielen werd onderschept door de Iron Dome, het gesofisticeerde luchtafweersysteem van Israël.
Volgens experten zal het offensief er nu helemaal anders uitzien. Amir Avivi, een gepensioneerde Israëlische generaal die in 2014 meevocht, denkt dat de aanval veel grootschaliger zal zijn.
"Het zal een enorme operatie worden met veel lucht- en artillerieaanvallen en een zeer, zeer hevige start", vertelt hij aan AP. "Het doel is om de slachtoffers binnen de Israëlische troepenmacht te minimaliseren, en daarvoor hebben we veel dekking nodig."
"Ik denk dat zij de opties nu wellicht wat beter hebben bestudeerd, en dat het misschien een combinatie zal worden van een chirurgische grondoperatie gesteund vanuit de lucht", vertelt ook Jonathan Holslag. "Dat offensief zal ook lang duren. Het gaat hier zeker niet om een tijdelijk fenomeen. Het kan misschien wel jaren in beslag nemen. Dit is een marathon."
In 2014 beperkte de strijd zich ook tot een wijk in Gaza-stad, nu heeft de premier van Israël Netanyahu al duidelijk laten blijken dat het de terroristengroep Hamas volledig wil uitschakelen. De inzet is dus veel groter. Bovendien zijn er verschillende elementen die het Israëlische offensief in Gaza kunnen bemoeilijken.
Wat kan het Israëlische offensief bemoeilijken?
De Gazastrook is een dichtbebouwd gebied met een hoge bevolkingsdichtheid. Er wonen ruim 2 miljoen mensen, van wie de meeste (ruim 700.000) in Gaza-stad. Per vierkante kilometer wonen er in en rond de stad ongeveer tienduizend inwoners, dat is ongeveer dubbel zo druk als in Brussel.
Een stadsoorlog is over het algemeen uiterst moeilijk en complex. Niet alleen omdat er meer mensen in het gebied wonen, ook omdat steden vaak smallere straten en beperktere manoeuvreerruimte hebben. Dat maakt het voor troepen minder gemakkelijk om zich te verplaatsen en operaties uit te voeren.
Bovendien is Israël bezorgd over de uitgebreide tunnelinfrastructuur van de Palestijnse groeperingen. Ooit waren die tunnels vooral bedoeld om levensmiddelen te smokkelen, maar nu hebben ze ook een belangrijk militair nut. Ze worden niet alleen gebruikt om raketten en wapens naar de Gazastrook te smokkelen, Israël vreest ook dat de gewapende militanten te pas en te onpas uit het tunnelnetwerk onverwacht kunnen aanvallen.
En dan is er ook nog de kwestie van de gijzelaars. Op 7 oktober hebben militanten van Hamas tientallen Israëliërs en buitenlanders, onder wie ook kinderen en ouderen, ontvoerd en gevangengenomen. De familieleden van de gijzelaars hebben schrik dat een mogelijk grondoffensief nu hun levens in gevaar kan brengen.
De twee dochters van Maayan Zin, de ene 8 jaar oud, de andere 15, werden ontvoerd door Hamas. Zij vindt dat Israël er alles aan moet doen om hen terug te brengen. "Ze moeten natuurlijk alles doen: een gevangenenruil, een operatie, een backflip in de lucht", vertelt ze aan The New York Times. "Ze moeten gewoon mijn dochters terugbrengen. Daar wil ik elke prijs voor betalen."
Maar bij veel familieleden van gijzelaars groeit nu de twijfel of een grondoffensief wel de juiste manier is om dat te bereiken.
Kan de oorlog ook uitbreiden naar andere landen?
Die kans bestaat. Iran heeft daarvoor al gewaarschuwd. Het land heeft gedreigd om in te grijpen in het conflict als Israël doorgaat met een grondoperatie in de Gazastrook. Dat heeft de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Hossein Amir-Abdollahian gezegd.
Iran onderhoudt al lang goede banden met Hamas. Teheran zou een belangrijke bondgenoot zijn van de terreurgroep voor de smokkel van wapens en het organiseren van trainingen en logistieke hulp.
Iraanse troepen op Israëlische bodem lijkt eerder onwaarschijnlijk, denken experten. Toch kan Iran wel op een andere manier het conflict beïnvloeden. Zo steunt het land ook de sjiitische Hezbollah-beweging in Libanon en is het een bondgenoot van Syrië, waar het hoofdkwartier van Islamitische Jihad is gevestigd, twee buurlanden van Israël.
Volgens het Israëlische leger heeft Hezbollah vanuit Libanon negen raketten op het noorden van Israël afgevuurd. Ons land en Nederland hebben door de spanningen beslist om een negatief reisadvies uit te vaardigen voor reizen naar Libanon.
"Iran is een meester in het voeren van proxy-oorlogen (conflicten waarbij landen hun dispuut op een ander grondgebied uitvechten, red)", zegt Sara Bazoobandi, een onderzoeker bij het Duitse Instituut voor Wereldwijde en Regionale Studies. "Ze investeren financieel, militair, technologisch in de ontwikkeling van de zogenaamde 'as van verzet' in de regio", aldus Bazoobandi.
