“Geweend bij scène die jij hebt verzonnen”: Lize Spit blij met verfilming van haar boek “Het smelt” door Veerle Baetens

Toen "Het smelt" van Lize Spit uitkwam in 2016 was het een instantsucces. Het boek werd bedolven onder de lovende kritieken. Gemaakt om te verfilmen, vond iedereen toen. Er moest alleen een goede regisseur gevonden worden om de klus te klaren. Viel dat even tegen. In een openhartig gesprek reconstrueren Lize Spit en Veerle Baetens het verhaal van een moeilijke maar succesvolle bevalling.

Het was niet eens Veerle Baetens’ eigen idee. Zeven jaar geleden kreeg ze van een producent een boek in haar handen gestopt met de vraag of ze geen zin had om het te verfilmen. Baetens, die als actrice niets meer te bewijzen heeft, droomde er al langer van om het eens te proberen als regisseur. Het boek in kwestie was “Het smelt” van Lize Spit. Toen al een literair fenomeen, maar Baetens had het nog niet gelezen.

Een jonge vrouw, Eva, keert met een mysterieus blok ijs in haar auto terug naar haar geboortedorp om er een eitje te pellen met enkele bevriende jongens uit haar jeugd. Wat een verhaal. Baetens twijfelt geen seconde en zet zich aan de schrijftafel.

Twee jaar later zit ze muurvast. Ze krijgt het verhaal maar niet op de rails. Het boek dat geroemd werd om zijn filmische kwaliteiten blijkt zo goed als onverfilmbaar.

Baetens roept de hulp in van een sparringpartner. Maarten Loix komt het scenario helpen stroomlijnen. "Ik was het beu om met mezelf te pingpongen, ik had een klankbord nodig", zegt Baetens. Samen trekken ze zich terug in een "schrijfkot" midden in de bossen van Vlaams-Brabant. Maar het blijft zwoegen.

Baetens beseft dat ze drastisch zal moeten ingrijpen. De tweede verhaallijn, van de volwassen Eva die rijdend in haar auto terugdenkt aan haar jeugd, heeft filmisch te weinig om het lijf en zal ze zelf moeten stofferen. Ze gaat scènes moeten bijverzinnen. En andere gebeurtenissen uit het boek zullen sneuvelen. Maar de schroom om dat literaire meesterwerkje van die successchrijfster aan te pakken is groot. Gelukkig heeft ze van bij het begin contact gehouden met Lize Spit. Al na enkele weken zat ze bij Spit aan de keukentafel door fotoalbums uit haar jeugd te bladeren om een beeld te krijgen van het dorp waarin ze is opgegroeid. En Spit heeft een masterdiploma scenarioschrijven (aan het RITCS) op zak. Die weet maar al te goed dat niet alles uit het boek in de film overeind zal blijven. En dus trekt Baetens haar stoute schoenen aan.

Het valt op met hoeveel eerbied en liefde de twee over elkaars werk spreken. Een boek laten verfilmen is als een kindje afgeven, maar Spit was van bij het begin blij met de keuze voor Baetens: een sterke vrouw zou haar delicate verhaal naar het witte doek brengen. Baetens van haar kant behandelde het boek van Spit met zijden handschoenen. Dat wederzijds vertrouwen stuwde haar vooruit. 

Na vijf jaar (!) is het scenario klaar en kan er gefilmd worden. Of beter: een scenario. Want tot op de laatste dag van de montage zal Baetens opnamen blijven verschuiven, schrappen of zelfs toevoegen. Totdat het project eindelijk op slot gaat. Zeven jaar nadat ze de laatste bladzijde van het boek "Het smelt" heeft omgeslagen, kan ze haar film eindelijk aan het publiek tonen. En aan de schrijfster van het verhaal, Lize Spit. 

Mooier kan een compliment niet zijn: de auteur in tranen bij een scène die de regisseur aan haar verhaal heeft toegevoegd. En ondanks de hindernissen heeft Veerle Baetens de smaak nu te pakken. Ze wil, naast acteren, graag blijven regisseren. Maar volgende keer misschien een verfilmbaar boek uitkiezen?