Oekraïense parlement stemt (in eerste lezing) voor verbod op met Rusland verbonden orthodoxe kerk

Een meerderheid van 267 leden van Verchovna Rada, het Oekraïense parlement keurde het wetsontwerp goed dat de Oekraïens-orthodoxe Kerk (UOC) die tot aan de Russische invasie onder het patriarchaat van Moskou stond, de facto zou verbieden. Dat is een pak meer dan de vereiste 226 stemmen. 

Het ging om een eerste lezing van de wettekst, terwijl twee lezingen vereist zijn vooraleer een wet door de president kan worden ondertekend. Wanneer die tweede lezing er komt, is nog niet duidelijk.

Toch spreekt parlementslid Inna Sovsoen nu al van een "historische beslissing". "Om de agressor te overwinnen, moeten we Rusland alle mogelijkheden ontnemen om ons te schaden", klinkt het.

Rusland wordt in de wettekst niet bij naam genoemd. De tekst spreekt van een verbod van "religieuze organisaties waarvan de controle zich buiten Oekraïne bevindt, in een staat die gewapende agressie uitvoert tegen Oekraïne". 

De Oekraïens-orthodoxe Kerk distantieerde zich na de Russische invasie van Rusland en de Russische patriarch Kirill. Maar volgens de Oekraïense regering staat ze nog altijd onder Russische invloed. Het voorbije jaar viel de Oekraïense politie binnen in het beroemde Holenklooster van Kiev, omdat de geestelijken werden verdacht van spionage voor Moskou.

De geviseerde Oekraïens-orthodoxe kerk was lang de grootste en populairste in Oekraïne. Maar sinds de val van de Sovjet-Unie en de daaropvolgende onafhankelijkheid en een groeiend nationalisme heeft ze steeds meer aanhangers verloren.

Dat proces werd versneld met de oprichting van een andere kerkgemeenschap, de Orthodoxe Kerk van Oekraïne, die zich meer naar het Westen richt. In 2018 kreeg die laatste van de patriarch van Constantinopel (Istanbul), het hoofd van alle orthodoxe kerken, "autocefalie". Dat betekent dat ze los staat van de Russische kerk.

Na de Russische invasie heeft de Oekraïense stroming van de orthodoxe kerk nog meer aan belang gewonnen. Volgens een peiling uit juli 2022 identificeerde nog maar 4 procent van de Oekraïense gelovigen zich met de kerk die onder het patriarchaat van Moskou stond, tegenover 54 procent die zich aansloot bij het patriarchaat van Kiev (ter vergelijking: een jaar voordien ging het om respectievelijk 18 en 42 procent). In een peiling tijdens de zomer van dit jaar sprak 66 procent van de ondervraagde bevolking zich uit voor een verbod van de kerk onder het patriarchaat van Moskou.

Moskou van zijn kant beschuldigt Oekraïne ervan alles wat ook maar verband houdt met Rusland te discrimineren. De Oekraïens-orthodoxe Kerk zegt dat het wetsontwerp een schending is van de vrijheid van godsdienst. In Oekraïne was het wetsontwerp niet geheel onomstreden. Een deel van de bevolking gaat nog altijd naar kerken die gelinkt waren aan het patriarchaat van Moskou, zoals ze dat gewoon waren tijdens de Sovjettijd.