Hoe Palestina 100 jaar terug bijna Belgisch (en niet Brits) mandaatgebied werd

Om het verhaal te vertellen, moeten we terug naar het begin van de 20e eeuw. "Palestina, wat nu Israël is, werd door de Turken bestuurd en was onderdeel van het Ottomaanse Rijk", vertelt Verbeeck. "Turkije was bondgenoot van Duitsland en dus waren de geallieerden ook in oorlog met Turkije. Dat had alles te maken met het vooruitzicht om bij een eventuele nederlaag van het Turkse rijk, delen van de gebieden die door Turkije werden bestuurd, over te nemen. Vooral de Fransen en Engelsen waren daarin geïnteresseerd."

Maar ook de Belgen lieten zich dus horen. "Ze meenden historische rechten te kunnen claimen op Palestina. Men ging daarvoor in principe ver terug tot de middeleeuwen. Men herinnerde zich Godfried Van Bouillon, kruisvaarder in de elfde eeuw. Sommigen zagen in koning Albert een soort waardige opvolger van Godfried Van Bouillon, als beschermheer van Palestina of beschermheer van de heilige plaatsen in Palestina."

"Wat echt een rol speelde, waren politieke overwegingen", weet Verbeeck. "België dacht gecompenseerd te worden voor zijn rol in de Eerste Wereldoorlog. Het is namelijk de tijd van het kolonialisme: compensatie kon een koloniale bezitting of iets dergelijks betekenen. Ook religieuze of kerkelijke argumenten speelden een rol. België zag zich als katholieke natie goed geplaatst om een vorm van bestuur over te nemen over die heilige plaatsen. Als het niet Palestina zou worden, dan minstens een aantal andere plaatsen, en natuurlijk Jeruzalem in het bijzonder." 

Daarnaast waren er ook nog economische en financiële overwegingen. "Men was rond die tijd voortdurend op zoek naar een exportmarkt, een markt voor Belgische exportproducten."

Maar Palestina een Belgisch mandaatgebied, zover kwam het dus niet. "De plannen bleven vrij vaag én vooral werden ze internationaal niet gesteund", zegt Verbeeck. "In 1917, tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog, was het duidelijk dat de Belgische plannen geen resultaat zouden kennen, want dan was Palestina al door de Britten bezet. De andere geallieerden maakten heel duidelijk dat ze niets moesten weten van die Belgische annexionistische dromen."

"Wanneer het na de Eerste Wereldoorlog tot Vredesverdragen in Parijs komt, heeft de Belgische delegatie zich blijkbaar zo onuitstaanbaar gemaakt dat ze op de zenuwen begon te werken van de Britten, Fransen en Amerikanen. En wanneer dan definitieve vrede wordt gesloten met Turkije in 1920 en dan nog eens in 1923 was het heel duidelijk dat de internationale gemeenschap en zeker de geallieerden - de grote jongens - geen oren hadden naar de Belgische vraag."

Kreeg België dan iets anders in de plaats? "Toen duidelijk werd dat het Palestina-plan werd afgevoerd, begon men zich in België veel meer te richten op wat echt belangrijk was, echte annexionistische plannen. Ten nadele van Nederland, ten nadele van Duitsland en ten nadele van Luxemburg. Nederland en Luxemburg zijn uiteindelijk gespaard gebleven, maar een klein stukje Duitsland is wel geannexeerd door België. Dat is wat we nu de Oostkantons of Duitstalig gebied in Oost-België noemen."

"Daarnaast is er ook een kleine grenscorrectie gekomen in Centraal-Afrika, waar nu Rwanda en Burundi zijn. Dat was onderdeel van een grotere Duitse kolonie en is in feite bij Belgische kolonies toegevoegd. Technisch gesproken was dat wel niet helemaal zo: het werd een Belgisch mandaatgebied waar België in naam van de Volkenbond het gebied mocht besturen."