2023 is wereldwijd zo warm dat het 90 procent zeker is dat het door de anderhalve graad extra van het klimaatakkoord van Parijs zal breken. Dat melden klimaatwetenschappers van Berkeley Earth die projecties voor het hele jaar maakten op basis van temperatuurdata. Tegelijk wordt 2023 met 99 procent zekerheid het warmste jaar dat ooit is gemeten op onze aardbol.
2023 breekt zo goed als zeker door anderhalve graad temperatuurstijging en wordt warmste jaar ooit
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Overal ter wereld was het al te voelen dit jaar, en het vertaalt zich ook steeds nadrukkelijker in cijfers. De nieuwste bevindingen tonen nog maar eens aan hoe snel het gaat met de klimaatopwarming op aarde. Maar wat betekent dit nu? En mogen we het Klimaatakkoord van Parijs nu definitief opbergen, anderhalve maand voor nieuwe klimaatgesprekken op het hoogste niveau, op de COP28 in Dubai? Vier vragen en antwoorden.
Wat voorafging
De maand september deed de monden van heel wat klimaatwetenschappers al openvallen omdat de warmterecords toen zo uitgesproken waren. De vorige warmste septembermaand werd naar de prullenmand verwezen met een halve graad, wat een fenomenaal grote marge is op wereldvlak, waar vaak met minimale verschillen wordt gewerkt van nog geen tiende van een graad.
Op onderstaande grafiek van Berkeley Earth is die piek duidelijk te zien, helemaal rechts op de tijdlijn. De grafiek geeft het verschil weer met de periode 1850-1900.
Die warmste september kwam na de warmste junimaand ooit gemeten op aarde, en de warmste juli. Juli werd overigens de warmste maand ooit gemeten op onze aardbol. Niet enkel de landtemperaturen stijgen daarbij, ook onze oceanen worden steeds warmer en braken eveneens records dit jaar.
Eerder rekende het Europese klimaatinstituut Copernicus al uit dat de opwarming van de aarde tot nu toe aan 1,4 graden Celsius zit dit jaar.
De BBC berichtte onlangs ook dat we dit jaar nooit meer dagen beleefden die individueel al boven de anderhalve graad extra piekten. Als het hele jaar 2023 boven die anderhalve graad zou uitkomen, zou dat een symbolisch "statement" van formaat zijn van onze planeet.
Berkeley Earth is een onafhankelijke organisatie die temperatuurdata analyseert voor de klimaatwetenschap. Ze is gevestigd in Berkeley, Califonië.
Wat is er precies berekend?
Wetenschappers van Berkeley Earth hebben berekend dat er 90 procent kans is dat dit jaar in zijn geheel zal afsluiten met een temperatuur die meer dan anderhalve graad boven het pre-industriële gemiddelde ligt.
Dat is te zien rechts op de grafiek hieronder. Het groene staafje duidt aan waar de globale temperatuur voor 2023 ongeveer zal landen. Het komt voor 90 procent net boven de anderhalve graad uit. Het zou betekenen dat de trendlijn (in het rood) dit jaar nog een extra knikje naar boven maakt, wat te verwachten is op basis van de al bekende data.
Het algemene gemiddelde van 1850 tot 1900 is het referentiepunt voor de jaarlijkse VN-klimaatgesprekken met bijna 200 landen, voor het klimaatpanel IPCC en zijn klimaatrapporten en voor het klimaatakkoord van Parijs.
In dat akkoord was afgesproken dat we de opwarming van de aarde "ruim onder 2 graden Celsius" moeten houden en streven naar maximaal anderhalve graad opwarming, in een poging om de ergste gevolgen van de klimaatverstoring te vermijden.
We zitten nu dus al aan het klimaatakkoord van Parijs?
Het ziet er nu dus naar uit dat we in de realiteit al aan die anderhalve graad zitten. Tenminste, als we over dit jaar spreken. Want het akkoord van Parijs heeft het over de klimaatopwarming en die gaat over 20 tot 30 jaar.
Klimaatwetenschapper Glen Peters probeerde op X (het voormalige Twitter) de critici het gras voor de voeten weg te maaien. "Oh, maar het is enkel dit jaar en het is geen trend. Wel, de trend ziet er ook niet al te goed uit", schrijft hij. Peters is onderzoeker en leidt een onderzoeksgroep aan het Centrum voor Internationaal Klimaat- en Milieu-onderzoek in Oslo (CICERO).
Het is enkel dit jaar en het is geen trend. Wel, de trend ziet er ook niet al te goed uit
Klimaatexpert Glen Peters anticipeert op X op klimaatcritici
Peters doelt daarmee op de trendlijn die je kan maken voor de opwarmende aarde. Als je die volgt, dan zal de anderhalve graad er ook structureel gezien snel aankomen.
Bovendien staat het nu al zo goed als vast dat 2024 een nog warmer jaar zal worden dan dit jaar, al was het maar door het effect van het weerfenomeen El Niño, met warmer zee-oppervlaktewater in grote delen van de Stille Oceaan, o.a. centraal in het oosten. Dat duwt de wereldwijde temperatuur meestal nog ietsje meer omhoog.
Hoe komt dit, en wat is het gevolg?
Toch is er veel meer aan de hand dan El Niño. Er hangen steeds meer broeikasgassen in de atmosfeer zoals methaan en CO₂.
Om de klimaatdoelstellingen te halen en de hoop op de anderhalve graad levendig te houden, zouden we tussen dit en 2030 elk jaar de mondiale uitstoot door ons gebruik van fossiele brandstoffen met 6 tot 7 procent moeten verminderen. Maar dat lukt helemaal niet. Integendeel, ook dit jaar zouden we toch weer meer uitstoten dan vorig jaar, tegen alle wetenschappelijk advies in.
De mondiale uitstoot moet elk jaar met ruim 5 procent dalen, maar het gebeurt gewoon niet
Klimaatspecialist Glen Peters
Als de klimaatopwarming zich versneld doorzet, verhoogt de kans op weersextremen zoals hitteperiodes, lange droogtes en intense regens. Die kunnen dan weer leiden tot mislukte oogsten, watertekorten, bosbranden, hittedoden, landverschuivingen en modderstromen enz. We zagen het dit jaar opnieuw zowat overal op onze planeet.
Op de langere termijn zal de zeespiegel versneld stijgen en zullen de gletsjers en ijskappen op Groenland en de Zuidpool verder smelten. Antarctica leek tot nu toe relatief goed stand te houden, maar ook daar bereikten de waarden van het zee-ijs alarmerend lage waarden in september.
In Dubai zal er vanaf 30 november op COP28 opnieuw een flink rondje gebikkeld worden over maatregelen om de uitstoot te verminderen. Officieel blijft de standaard van Parijs en de anderhalve graad nog overeind. Het kan immers nog altijd, alleen volgen de maatregelen niet.
