Beelden van de gruwel in de Gazastrook bereiken ons allemaal via sociale media, maar wat krijgen de Israëlische en Palestijnse burgers er zelf over te zien? Wat weten ze over elkaar en hoe beïnvloedt die informatie het conflict? We leggen de vragen voor aan enkele experten.
Wat weten Palestijnse en Israëlische burgers van elkaar en wat zijn de gevolgen daarvan? "Ze brengen hun versie van de feiten"
Dorien Vanmeldert
Gepubliceerd:
Wat heeft dit conflict doen oplaaien? Vorige zaterdag voerde de extremistische Palestijnse organisatie Hamas met zo'n 2.000 raketten een verrassingsaanval uit in het zuiden van Israël. In een reactie verklaarde Israël Hamas de oorlog. Meer over de huidige situatie lees je in onze liveblog.
Ingestorte huizen, huilende moeders en vermoorde gezinnen: deze gruwelijke beelden bereiken ons via sociale media sinds de recente aanval van Hamas vorige week. Het is de zoveelste escalatie in een oorlog die al meer dan 70 jaar aan de gang is. Wereldwijd komen mensen op straat om het op te nemen voor ofwel de Israëli's of de Palestijnen.
Maar hoe kijken de burgers midden in het conflict zelf naar elkaar? Welke informatie krijgen ze over de ander en welke invloed heeft dat? In de VRT NWS-podcast "Het uur van de waarheid" geven Majd Khalifeh, Belgisch-Palestijns journalist bij VRT NWS, en Christophe Busch, directeur van het Hannah Arendt Instituut, duiding.
Van propaganda en gebrek aan kennis
Khalifeh werkt als journalist op de buitenlandredactie. Hij legt uit dat er in Israël en bij de Palestijnen naast officiële (nieuws)bronnen die objectief berichten, ook heel wat propaganda rondgaat.
"De propaganda in deze oorlog is enorm groot", zegt hij. "Sociale media maken dat alleen maar erger. Burgers langs beide kanten worden in hun eigen onlinebubbel en algoritme getrokken. Ik betwijfel of ze nog de informatie van de objectieve bronnen zien. Het beeld van een moeder in Gaza, die haar vermoorde kind bij elkaar raapt? Ik vraag me af of dat de Israëli's bereikt."
Het conflict tussen Israël en Palestina is een van de meest toxische, gepolariseerde conflicten in onze geschiedenis
Christophe Busch, directeur Hannah Arendt Instituut
"Net zoals het Israëlische leger verspreidt Hamas video's en foto's via kanalen als Telegram. Typisch voor Hamas zijn de gemonteerde video's met muziek om emotie te kunnen opwekken bij zo'n gevoelig conflict. Daarnaast tonen ze trots hoe ze mensen ontvoeren. Ze proberen hun eigen versie van de feiten te geven, zoals bij de doodverklaarde gijzelaars die ze ontvoerd hadden. Hamas zegt nu dat ze stierven door een luchtbombardement vanuit Israël."
Naast die gekleurde informatie heerst er langs beide kanten ook een gebrek aan kennis over elkaar. "Aan Israëlische kant bijvoorbeeld is er heel weinig geweten over de geschiedenis van de Palestijnen", vertelt Khalifeh. "Ik denk aan Al-Nakba, de Palestijnse catastrofe. Dat is het moment dat honderdduizenden Palestijnen in de jaren veertig uit hun huizen en dorpen werden verdreven. Die kennis is bijna onbestaande op straat in Israël, op enkele uitzonderingen na."
Onder de Palestijnen zelf is er dan weer minder geweten over de Holocaust. "De Holocaust wordt niet in Palestijnse scholen gedoceerd", zegt hij. "Veel mensen weten wel dat die er geweest is, maar distantiëren zich ervan. Het is voor hen iets wat in Europa is gebeurd, waar ze niets mee te maken hebben. In die zin is er bij de volwassen Palestijnse bevolking een tekort aan informatie over de geschiedenis van de joden."
Tot ontmenselijking van de ander
Christophe Busch, die werkt aan een boek over hoe mensen in staat zijn buitengewoon geweld te plegen, bevestigt de kracht van die (online) bubbel. "Het conflict tussen Israël en Palestina is een van de meest toxische, gepolariseerde conflicten in onze geschiedenis. Beelden van slachtofferschap brengen automatisch beelden van vijandschap met zich mee. Dat het conflict al zo lang aansleept, helpt ook niet. De zwart-wit tegenstelling en vijandigheid blijft toenemen. Dat is heel gevaarlijk."
"Zo zijn we al even op een punt dat er geen onderscheid meer gemaakt wordt tussen Palestijnse burgers en de leden van Hamas. Dat is een cruciaal onderscheid om de Palestijnse bevolking te beschermen, wat je moet doen in een oorlogscontext en volgens het oorlogsrecht. De realiteit leert ons dat oorlog geen spelregels met zich meebrengt."
Hoe het conflict kan opgelost worden, is een ingewikkelde vraag."Door verbindingen en relaties tussen mensen te leggen, en nuance in het debat te brengen", zegt Busch. "Dat doe je best in vredestijd en niet oorlogstijd zoals nu."
Aan Israëlische kant bijvoorbeeld is er heel weinig geweten over de geschiedenis van de Palestijnen
Majd Khalifeh, buitenlandjournalist VRT NWS
"Ik denk dat ook een sterk, charismatisch leiderschap van belang is. Mensen die de bevolking kunnen vertegenwoordigen en een opening vinden om op zijn minst een dialoog op te starten met elkaar. Daarnaast heeft de internationale gemeenschap een verpletterende verantwoordelijkheid. Ik houd mijn hart vast voor wat er de komende weken staat te gebeuren. Dit is het resultaat van gefaalde onderhandelingsprocessen en het wegkijken van problemen die al heel lang aanslepen."
Khalifeh beaamt dat. "De afgelopen jaren waren er periodes van staakt-het-vuren. Er was toen geen enkele intentie bij bijvoorbeeld politici in Israël om te gaan praten met de Palestijnse partner die ook de wapens had opgegeven."
