Losse glitters mogen vanaf vandaag niet meer verkocht worden. De Europese Commissie verbiedt ze samen met een hele reeks andere microplastics. Betekent dat het einde van knutselen en schminken met glitters? Wat wordt er nog zoal verboden? En vooral: waarom is dit nodig? 5 vragen en antwoorden.
Microplastics vanaf vandaag verboden: glitters en ook andere producten verdwijnen uit de winkel
1. Wat heeft de Europese Commissie precies beslist?
De Europese Commissie heeft een aantal maatregelen genomen om zogenaamde microplastics te verbieden. Het gaat concreet om kleine plastic deeltjes van maximum 5 millimeter die niet oplossen of afbreken in de natuur.
De microplastics mogen niet meer verkocht worden. Ook producten waaraan bewust microplastics zijn toegevoegd die bij gebruik kunnen vrijkomen, mogen niet meer op de markt komen.
De regels gaan in vanaf 15 oktober 2023, maar voor verschillende producten voorziet de Europese Commissie een overgangsperiode zodat producenten tijd hebben om de nodige aanpassingen door te voeren.
2. Over welke producten gaat het zoal?
Losse glitters zijn het meest voor de hand liggende voorbeeld. Denk aan glitters om te knutselen of glitters om je te schminken. Ze zitten ook vaak verwerkt in oogschaduw, nagellak of lipgloss.
Daarnaast vind je microplastics in verschillende cosmetica. Ze worden microbeads genoemd; kleine plastic korrels die gebruikt worden om dode huidcellen van je huid te scrubben. Voorbeelden zijn douchegels of tandpasta's met een kleine korrel.
Ten slotte worden de microplastics in wasverzachters en poetsmiddelen, in kunstmest, en als instrooimateriaal voor sportvelden van kunstgras, verboden.
Het verbod gaat niet bij elke toepassing nu al in. Voor de meeste cosmetica geldt er bijvoorbeeld een overgangsperiode van 12 maanden, bij wasverzachters en poetsmiddelen gaat het om 5 jaar, bij kunstmest kan het nog tot 10 jaar duren.
3. Zijn microplastics echt zo schadelijk?
Ja. De Europese Commissie neemt deze maatregel omdat ze zich zorgen maakt over de impact van microplastics op het milieu en onze gezondheid. Volgens de Europese Unie komt elk jaar 42.000 ton aan opzettelijk aanwezige microplastics in onze natuur terecht.
"Het is echt een probleem", bevestigt milieutoxicoloog Jana Asselman (UGent) in "De wereld van Sofie" op Radio 1. "Microplastics zijn zodanig klein dat ze letterlijk door de mazen van het net glippen en ondanks alle inspanningen in het milieu terechtkomen."
Waarom glitter verboden wordt
"Dat is een probleem, want microplastics zijn een transportfactor voor schadelijke stoffen", legt Asselman uit. "Ze nemen chemische stoffen en bacteriën op, worden dan getransporteerd van bijvoorbeeld een rivier naar de zee en laten die stoffen daar opnieuw vrij."
Via voeding en drinkwater komen ze in ons lichaam en dat van dieren terecht. "We weten dat microplastics een effect kunnen hebben op ons afweersysteem, op reproductie enzovoort. Het grote probleem is dat we niet weten bij welke concentraties je er ziek van wordt. Maar er zijn indicaties dat ze meer kwaad dan goed doen."
"Grote dieren kunnen dezelfde effecten ondervinden als wij. Bij kleine dieren zoals insecten of invertebraten (ongewervelde dieren, red.) kunnen de partikels effectief het spijsverteringskanaal verstoppen."
4. Komen er nog verboden aan?
Dat het verbod er nu komt, is alleszins geen verrassing voor professor Asselman. "Dit staat al zeer lang op de Europese agenda omdat plastic vervuiling zo'n groot probleem is. Het verbod op deze primaire microplastics is daar één stap in, een andere was het verbod op wegwerpplastics (zoals plastic rietjes) dat al in voege is."
Met de nieuwe regels hoopt de Europese Commissie te voorkomen dat ongeveer een half miljoen ton microplastics in het milieu terechtkomen de komende 20 jaar. "Andere verboden die een impact hebben op de consument verwacht ik niet meteen."
In de industrie vermoedt Asselman wel nog aantal maatregelen. "Wat er zit aan te komen is dat men afvalwater van bedrijven die werken met plastic producten, gaat controleren. We controleren het afvalwater al op chemische vervuiling, de kans is groot dat het ook getest zal worden op microplastics."
5. Betekent dit het einde van glitters?
Fans van glitters moeten niet vrezen voor een glitterloze wereld. Het verbod op losse glitters gaat vandaag in, maar er zijn alternatieven. "Er zijn bioglitters die wel afbreekbaar zijn. Die worden gemaakt van natuurlijke mineralen of plantencellulose."
"Het aandeel van die biologisch afbreekbare glitters zal nu toenemen omdat bedrijven zullen beseffen dat het de moeite loont om te investeren in de optimalisatie van de productieprocessen. Er gaat dus nog voldoende glitter zijn", voorspelt Asselman.
