Muziekzender TMF voor één dag terug met de vj's van toen: "Wij waren voor jongeren de influencers van die tijd"

De nieuwe zender TMF Vlaanderen - voluit "The Music Factory” - gaat in oktober 1998 van start, in navolging van het succes van de zender in Nederland. "Grote broer" MTV is het lichtend voorbeeld: de hele dag door worden er videoclips uitgezonden, aan elkaar gepraat door jonge "vj's", die ook programma's presenteren en artiesten interviewen. Vooral de eerste tien jaar is TMF enorm populair met als jaarlijks hoogtepunt de TMF Awards: een muzikale liveshow zoals de MTV Video Music Awards en één van de BV-feestjes van het jaar. 

VTM-gezicht An Lemmens (43) zet haar eerste televisiestappen bij TMF, waar ze van 2003 tot 2007 als één van de vaste vj’s een programma presenteert na schooltijd. Daarnaast reist ze in het spoor van artiesten de wereld rond. Ze ontmoet onder meer wijlen Amy Winehouse en Arctic Monkeys als beginnende band. (“een bende omhooggevallen snotneuzen, waar we nog weinig van zouden horen, dachten we”)

“TMF was de ideale leerschool: een kleine zender met een klein budget en zonder kijkcijferdruk, waardoor er véél kon als je een leuk idee had. Je leerde elk aspect van televisie maken door het te doen: redactie, productie en montage. Het is nooit mijn droom geweest om voor televisie te werken. Ik vond het leuk dat ik de unieke kans had gekregen om van mijn liefde voor muziek mijn job te maken."

"Toen TMF ermee stopte in 2015 ben ik nog snel enkele dozen tapes gaan ophalen, als herinnering aan die fantastische tijd. De schaduwkant aan die grote vrijheid en de vele kansen is dat we als jonge schermgezichten helemaal niet begeleid of beschermd werden.”

De mediawereld zag er eind jaren 90 heel anders uit, zonder YouTube of sociale media. Via chatboxen konden TMF-kijkers met elkaar en met de vj’s praten. Gevolg: de jonge presentatoren krijgen in het leven van veel Vlaamse tieners een bijzonder plek.

“Ik kon in die tijd niet zomaar in de buurt van een schoolpoort komen rond 16 uur”, zegt Lemmens. “Je kan het vergelijken met wat Ketnetwrappers betekenen voor jongere kinderen of met mijn eigen bewondering voor de MTV-presentatoren. Ik voelde dat ook, als ik via de TMF-chatbox rechtstreeks met onze kijkers kon praten. Uniek in het tijdperk van gele briefkaarten en ouderwetse post. Wij kwamen als vj’s letterlijk thuis binnen bij jongeren, wanneer na school de televisie werd opgezet. Dat gebeurt niet meer: tieners bekijken en beluisteren alles on demand. Onze rol is overgenomen door influencers.” 

TMF-pionier Stijn Smets (45) voelde zich destijds ook “puberkamerbehang”. Hij hoort bij de eerste lichting vj’s, samen met wijlen Yasmine, Inge Moerenhout en Katja Retsin en blijft aan boord tot het einde van de zender in 2015. “Het advies aan ons als eerste vj’s was: “doe maar”. Er was weinig geld, dus we moesten creatief zijn. Beginnelingen als Katja en ik kregen wat tips van Yasmine."

"Niemand zag TMF als dé springplank naar een televisiecarrière. We deden iets bijzonders, want er was toen nauwelijks media-aanbod specifiek voor jongeren. Radio Donna of Studio Brussel, het magazine Joepie en de klassieke televisie: daar moesten tieners het mee doen. We waren zelf nog halve pubers met een oprecht hart voor muziek, waardoor we enorm hard werden omarmd door ons jonge publiek. Heel bijzonder, want tot aan de lancering was er veel twijfel of TMF Vlaanderen wel zou aanslaan.”

TMF heeft volgens Smets ook iets veranderd aan de muziekbeleving in Vlaanderen. “We hebben mee het muzikale hokjesdenken doorbroken. In Nederland was TMF een popzender, terwijl wij vrij snel een mix van genres speelden, naast pop ook rock en elektronische muziek. Dat was eind jaren 90 vernieuwend: ofwel luisterde je naar Radio Donna ofwel naar Studio Brussel, en daartussen was er niets. Wij hebben bewust die muzikale werelden samengebracht. Onze grote troef was dat wij de beelden bij de muziek konden gebruiken als glijmiddel. Een bepaalde videoclip kon in de smaak vallen, terwijl dat nummer zelf minder snel zou aanslaan.”

Eind jaren 90 heerst er een heel andere tijdsgeest, benadrukken beide ex-vj’s. “We hebben dingen uitgezonden die nu niet meer kunnen. Ik heb ook gemerkt hoe de technische lat gaandeweg lager werd gelegd, met de opkomst van YouTube. Alles hoefde niet meer mooi gefilmd te worden, al hebben we altijd met veel trots eenvoudige houtje-touwtje-televisie gemaakt”, vindt Smets.

“20 jaar geleden kon er op mediavlak veel meer dan nu en dat mes snijdt aan twee kanten”, zegt Lemmens daarover. “Als jonge vrouw was je op een bepaalde manier een product, waardoor je moest meedraaien in de logica van het moment – inclusief fotoshoots in P-Magazine - zonder je te veel te laten gelden. Niet altijd fijn, maar ik ben er zelf ongeschonden uitgekomen. En ik ben hoopvol dat dit voor jonge vrouwen in de mediasector veranderd is. Zelf heb ik na 20 jaar televisiewerk veel meer de touwtjes in handen.”

Smaakt de TMF-comeback naar meer en is de muziekzender anno 2023 levensvatbaar? Nee, zeggen An Lemmens en Stijn Smets. “Het zou heel natuurlijk aanvoelen om de draad weer op te pikken, maar tieners van nu hebben weinig boodschap aan wat we vroeger deden. Een televisiezender met enkel videoclips is iets raars voor hen”, zegt Smets. 

“Ik denk niet dat er nood aan is, omdat artiesten nu zelf veel meer delen op sociale media. Het mysterie rond hun persoon en het leven op tournee, dat wij lieten zien in TMF-programma’s zoals “An tour” is verdwenen”, zegt Lemmens.  “Als muzikaal behang op de achtergrond kan TMF nog, maar het vj-concept is passé, door de jonge garde Tiktokkers en Youtubers. Die reboot is vooral een leuke “trip down memory lane” voor de vj’s en kijkers van toen”, concluderen ze.