Ons land kan vanaf 2025 F-16’s leveren aan Oekraïne. Dat nieuws van minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS) en premier Alexander De Croo (Open VLD) verraste zelfs sommige van hun eigen regeringsleden. Afgelopen maanden waren F-16's voor Oekraïne niet aan de orde en Dedonder bestempelt haar aankondiging ondertussen als een voorstel, geen beslissing. Heeft de regering nu effectief besloten om F-16’s te sturen of niet?
Vorige maand “ondenkbaar”, vandaag toch beloftes aan Zelenski: gaat België effectief F-16's sturen naar Oekraïne?
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
Vanaf 2025 kunnen er F-16’s ter beschikking staan van Oekraïne. Dat garandeerde premier Alexander De Croo daarstraks aan de Oekraïense president Volodimir Zelenski. De mogelijkheid zal er dus zijn, maar de effectieve levering “hangt af van de regering die dan aan de macht is”, voegde De Croo er slim aan toe. Hij lijkt de echte beslissing zo door te schuiven naar de volgende regering.
Minister van Defensie Dedonder had de levering eerder vandaag al aangekondigd op de Franstalige radio Bel RTL. Ook zij hield een slag om de arm. "Afhankelijk van het opvoeren van onze nieuwe F-35 capaciteit, kunnen we vanaf 2025 straaljagers leveren aan Oekraïne."
Ondanks het voorbehoud kwam de aankondiging van de socialiste voor sommige coalitiepartners als een verrassing. Zelfs één van de vicepremiers was niet op de hoogte. Het onverwachte bezoek van Zelenski dwong de regering om snel met nieuws te komen over de F-16's. De Oekraïense president opnieuw laten vertrekken zonder nieuwe steun zou gezichtsverlies betekenen voor ons land.
Aanvankelijk geen F-16's, wel ondersteuning
Afgelopen maanden leken F-16’s voor Oekraïne niet aan de orde. Toen bekend raakte dat onder meer Denemarken en Nederland gevechtsvliegtuigen beloofden, rees de vraag ook bij ons. Dedonder en de top van Defensie spraken meteen duidelijke taal: nu F-16’s leveren is uitgesloten.
De 45 nog resterende Belgische gevechtsvliegtuigen naderen het einde van hun levensduur en België heeft ze nodig om zijn eigen opdrachten uit te voeren, klonk het.
Chef Defensie Michel Hofman noemde het begin vorige maand in "De ochtend" "ondenkbaar" dat de Oekraïners op termijn beroep zouden kunnen doen op onze straaljagers. Ons land besliste wel om mee te stappen in de zogenoemde F-16-coaltie voor Oekraïne. Onze taak bestaat voorlopig uit ondersteuning. Belgische piloten geven onder meer opleiding en ons land biedt technische bijstand.
Een berekening van VRT NWS wakkerde het debat eind september opnieuw aan. Uit cijfers van Defensie bleek dat België wel degelijk F-16 gevechtsvliegtuigen aan Oekraïne kan leveren, als het dat zou willen. Ook binnen de regering ging het debat niet liggen: MR bleef pleiten voor F-16’s aan Oekraïne. Volgens hen was dat al mogelijk vanaf 2024. Om tegemoet te komen aan de vraag van haar regeringspartner bestelde Dedonder een studie bij Defensie, die moest de mogelijkheden opnieuw onderzoeken.
Bocht van Dedonder?
Die studie zou besproken worden tijdens de kern, de vergadering van de topministers waar ze belangrijke knopen doorhakken. Maar zover kwam het niet. Nog voor alle coalitiepartners op de hoogte waren kondigde Dedonder aan dat België vanaf 2025 gevechtsvliegtuigen kan leveren. Volgens haar wijst de studie van Defensie uit dat dat mogelijk is.
"Dit is geen bocht", zegt Dedonder vanavond. "Ik heb nooit gezegd dat het onmogelijk was. Ik heb wel gezegd het geen optie was om het onmiddellijk te doen. Dat zou leiden tot een ontmanteling van het Belgisch leger." MR interpreteert het nochtans wel zo."We kregen te horen dat het onmogelijk was. We slaagden er toch in de minister te overtuigen", tweette vicepremier van MR David Clarinval.
Geen beslissing, maar een voorstel
De vraag blijft of Oekraïne in 2025 beroep zal kunnen doen op de Belgische F-16’s. Zowel de beschikbaarheid van onze nieuwe F-35’s als de visie van de volgende regering op de kwestie, zullen daarin doorslaggevend zijn.
Aan VRT NWS zegt Dedonder overigens dat haar aankondiging als een voorstel aan de regering bekeken moet worden, niet als een beslissing die vaststaat. "Mijn voorstel zal op de kern besproken worden. Men heeft mij gevraagd wat er volgens Defensie mogelijk is met de F-16's. Dit was mijn antwoord daarop." Het lijkt uitgesloten dat de regering na de persoonlijke garanties aan Zelenski daarop kan terugkomen als erover geen akkoord mogelijk is. Al is te horen dat Ecolo niet staat te springen voor het voorstel.
De vraag blijft of deze regering effectief een beslissing kan nemen over wat er in 2025 moet gebeuren? Volgens Dedonder wel: "We kunnen een algemene beslissing nemen over de steun aan Oekraïne en de omvang van onze ambities op dat vlak. Dat moet nu vastgelegd worden."
Defensie wil voorlopig niet reageren op de aankondigingen van De Croo en Dedonder.
