Federale regering investeert fors in ANPR-camera's, maar is dat wel een goed idee? "Drogreden dat cameraschild ons land veiliger zal maken"

De term "slimme camera" voor camera's die werken op automatische nummerplaatherkenning (ANPR) is ook wel misleidend, nuanceert Janssens. "Die camera’s zelf zijn niet slim. Ze zijn digitaal en dus hebben ze een scherp zicht. Het slimme zit 'm in hun koppeling aan databanken van gestolen voertuigen of van mensen die geseind staan, … Als zo iemand dan voorbijrijdt gaat er een signaal af en kan de politie optreden."

Ook de benaming cameraschild is vooral symbolisch, zo blijkt. "We weten uit wetenschappelijk onderzoek al dat camera's weinig criminaliteit voorkomen, met uitzondering van vermogenscriminaliteit en snelheidsovertredingen. Iedereen weet dat als hij te hard rijdt hij op het einde van de trajectcontrole een boete kan verwachten. Maar criminelen zijn wel zo snugger dat ze geen zware feiten zullen plegen met hun eigen wagen", aldus Janssens.

De camera's en het schild kunnen misdaad dus niet voorkomen, wel kunnen ze helpen bij de opsporing na de misdaad, bijvoorbeeld bij een inbraak. De politie kan een verdachte auto langs het traject volgen. 

De bedoeling van het cameraschild is om autosnelwegen af te dekken zodat vluchtende rondtrekkende dievenbendes snel in kaart kunnen worden gebracht. Het gebied dat zo gedekt kan worden is heel groot want het aantal slimme camera's is in enkele jaren tijd verdrievoudigd, aldus Janssens. "De vraag is maar hoe de politie daarmee zal omgaan. Want ze lijdt nu al aan infobesitas. Als daar nu nog eens zoveel signalen en data bijkomen dan bestaat de kans dat de politie in al die gegevens verzuipt."

Er zijn ook risico's verbonden aan zo'n cameraschild. Bij een eventuele regimewissel zouden camera's die initieel met goede bedoelingen werden geïnstalleerd ook voor andere doeleinden kunnen worden ingezet. Camera's om de verkeersveiligheid te verhogen, zouden ingezet kunnen worden om te voorkomen dat vakbondsmilitanten ergens samenkomen om actie te voeren. In vaktermen noemen we dat de function creep.

"En dan is er nog zoiets als vertrouwen", zegt Jelle Janssens. "Vertrouwen we de overheid wel met onze data? We weten uit het recente verleden dat er hackers aan het werk waren in de haven van Antwerpen of bij Defensie. Hoe zeker zijn we dat de data die de overheid verzamelt wel veilig is bij haar?"

Om die wildgroei aan informatie tegen te gaan, is er nood aan een eenvoudige databank die zelf al een selectie maakt tussen wat relevant en irrelevant is, zegt Janssens. "Zoiets kan met de hulp van software die in de richting van Artificial Intelligence gaat. Dat is omstreden, maar het kan wel helpen bepalen of de duizenden hits per dag bruikbaar zijn. Het filteren of ethisch controleren van die databanken wordt nog een hele oefening."