"Ons geld is op": 2.000 mensen betogen tegen besparingen hoger onderwijs, minister Weyts voelt zich "niet aangesproken"

"Ons geld is op", klinkt het bij 13 verschillende hogescholen en universiteiten. Daarom betogen alle vakbonden van het hoger onderwijs in Vlaanderen voor een betere financiering en willen ze een eind maken aan de besparingen. Er werd verwacht dat zo'n 2.000 mensen zouden meelopen met de betoging. "Maar als ik hier rondkijk, zitten we ver over die schatting", zegt Nancy Libert van ACOD onderwijs.

Er lopen rectoren, lectoren en andere personeelsleden mee met de vakbonden. "Maar het is vooral opvallend hoeveel studenten hier aanwezig zijn. Het toont dat ze voelen dat de kwaliteit van hun onderwijs onder druk staat en dat ze verandering willen." 

Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) voelt zich niet aangesproken door de betogers. "Wie een begroting kan lezen en tellen, ziet dat er deze regeerperiode 280 miljoen euro netto is bijgekomen voor ons hoger onderwijs. Die rekening mag men gerust maken."  

De impact op de lessen is heel verschillend per hogeschool of universiteit, merkt Geert de Maertelaere, docent aan Erasmus Hogeschool Brussel, op. "Ik zie hier vooral studenten van UGent, Erasmushogeschool Brussel en Arteveldehogeschool Gent. Voor hen zal de impact het grootst zijn, neem ik aan." 

Maar bij Arteveldehogeschool Gent, KU Leuven en UAntwerpen zien ze dat er geen impact is op de lessen. Hun medewerkers mochten deelnemen aan de betoging, maar dan moesten ze de continuïteit van de lessen en onderzoeksactiviteiten kunnen garanderen. Bij de Vrije Universiteit Brussel gingen ook alle lessen gewoon door, enkel op één faculteit heeft de decaan ervoor gekozen alle lessen in de namiddag op te schorten. 

Ook aan Thomas More en Hogeschool PXL merken ze dat de impact vaak beperkt blijft, omdat lectoren rekening houden met hun deelname. Ze communiceren duidelijk met hun studenten dat de les verzet wordt of wat de vervangopdracht is.

Libert vindt het geen slechte zaak dat het vandaag geen gewone onderwijsdag is. "Er kan beter vandaag één dag impact zijn voor zowel de studenten als het personeel, want zo kan er hopelijk wel kwaliteitsvol onderwijs zijn voor de rest van de dagen." 

ACOD onderwijs berekende dat het hoger onderwijs sinds 2008 meer dan 600 miljoen euro misloopt omdat het financieringsdecreet uit dat jaar niet wordt nagekomen. Dat decreet zegt onder andere dat wanneer het aantal inschrijvingen stijgt met twee procent, er telkens een "klik" gebeurt waardoor de universiteiten en hogescholen meer geld krijgen. Dat gebeurt niet of onvolledig, zeggen de vakbonden.

De cijfers van de vakbonden tonen ook dat de financiering per ingeschreven student in 2008 iets meer dan 9.500 euro was, terwijl het in 2023 gaat om minder dan 7.500 euro per ingeschreven student. Dus als ze tussen 2008 en 2022 hadden gekregen wat in het decreet stond, dan hadden ze in 2023 alles opgeteld 667 miljoen euro meer gehad.

Weyts erkent dat er vorige regeerperiodes wat geld is misgelopen. "Er is iets van aan, maar niet in de grootorde van meer dan 600 miljoen euro. Die berekening heeft weinig academisch sérieux", stelt hij scherp.

"Er komen wel steeds meer studenten bij in het hoger onderwijs – wat we alleen maar aanmoedigen – maar de financiering volgt niet om kwalitatief onderwijs te garanderen", zegt Nancy Libert van ACOD onderwijs. "Daarom willen we een duidelijke boodschap geven door met vakbonden, studenten, lectoren en rectoren op straat te komen." Het is nog niet duidelijk wat de impact gaat zijn op de lessen van de studenten.  

Rector Rik Van de Walle van de universiteit Gent is een van de rectoren die mee stapt. "Ik ben geen groot betoger, maar dit thema is te belangrijk. We vragen gewoon de correcte en integrale toepassing van het decreet, zodat we alle middelen die we nodig hebben ook kunnen inzetten."  

Ook aan de UGent lopen ze jaarlijks heel wat geld mis. "Het gaat om 80 miljoen euro per jaar. We willen vermijden dat het leidt tot kwaliteitsverlies, maar als de studentenaantallen blijven stijgen, kunnen we niet anders dan op een manier besparen.”  

Die gedwongen besparingen willen de vakbonden van het hoger onderwijs aankaarten. "Het personeel staat al onder grote druk. Ze blijven met steeds minder over en moeten hetzelfde werk verwezenlijken, dat gaat niet meer", klinkt het bij Libert.  

Ook aan de UGent merken ze dat het steeds moeilijker wordt om te besparen. "De werkbelasting ligt al heel hoog, daar zit geen rek op. Als we moeten besparen, zullen we echt activiteiten en processen moeten stilleggen", zegt Van de Walle. Ze zien het ook niet als een optie om het inschrijvingsgeld te verhogen. "We mogen het de studenten niet moeilijker maken, ik wil daar echt niet tot gedwongen worden."

De Vlaamse regering kondigde in de septemberverklaring 59 miljoen euro extra aan voor de hogescholen en universiteiten. Die zijn blij met de extra middelen. "Maar die compenseren de honderden miljoenen euro niet die we nu mislopen doordat de Vlaamse regering de afspraken rond de financiering van het hoger onderwijs niet nakomt", zeggen ze.

"Wij bij UGent moeten tegen 2027 30 miljoen euro vinden en andere universiteiten hebben hetzelfde probleem. Dan helpt het extra bedrag dat wordt vrijgemaakt wel, maar het zou veel logischer zijn als het financieringsdecreet gewoon wordt toegepast zodat we jaarlijks krijgen waar we recht op hebben", sluit Van de Walle af.