Vreugde over flexi-jobs, onbegrip over bankentaks en btw op sloop en heropbouw: de eerste reacties op de federale begroting

Veruit de meeste reacties komen er binnen over de uitbreiding van de flexi-jobs. Met dat systeem kunnen mensen die met pensioen zijn of mensen die minstens 4/5 werken vandaag al fiscaal voordelig bijklussen. Tot dusver kon dat al in de horeca, detailhandel, sport-, cultuur- en zorgsector. Maar de federale regering breidt de flexi-jobs nu uit naar nog eens 12 andere sectoren, waaronder het onderwijs en de kinderopvang, de voedingssector, de landbouw en de bussector.

De uitbreiding oogst lof bij de werkgeversorganisaties. Voka ziet dat als "een van de maatregelen die positief kunnen zijn voor onze economie", met name in sectoren waar de nood aan bijkomende flexibele arbeidskrachten erg hoog is. Bij Unizo klinkt het dat ze "graag een openstelling naar alle sectoren hadden gezien", maar dat dit "alvast een grote stap in de goede richting" is.

Ook in de bus- en autocarsector wordt opgetogen gereageerd. Sectorfederatie FBAA ziet in de flexi-jobs een oplossing om het chauffeurstekort in het lijn- en schoolvervoer voor het buitengewoon onderwijs efficiënt aan te pakken. "Nog steeds zijn er meer dan 1.500 vacatures voor professionele bus- en autocarchauffeurs die niet ingevuld raken."

"Deeltijdse buschauffeurs zullen nu veel minder geneigd zijn om over te stappen naar sectoren waar flexi-jobs (ook) zijn toegelaten. En kandidaat-buschauffeurs zullen niet langer afhaken omdat er geen flexi-jobs mogelijk zouden zijn bij onze busondernemingen", aldus CEO Pieter Van Bastelaere.

Eenzelfde geluid in de voedingssector: Aurelie Gerth, communicatiedirecteur van sectorfederatie Fevia, noemt het "een heel welgekomen maatregel". "Voedingsbedrijven hebben te maken met heel veel schommelingen in de productie, afhankelijk van de vraag of van de oogst. Dan is het heel belangrijk dat bedrijven kort op de bal kunnen spelen. Flexi-jobs kunnen daar ook enorm bij helpen."

Maar de socialistische vakbond ABVV is minder tevreden. "Flexi-jobs zetten mensen aan om nog meer te werken dan dat ze nu al doen", zegt algemeen secretaris Miranda Ulens. "Mensen doen dat, omdat hun loon te laag is, of omdat hun pensioen te laag is. Het is toch niet normaal dat mensen twee jobs moeten doen om rond te komen?"

"Plus, je creëert ongelijkheid op de werkvloer met de vaste werknemers die dezelfde functie doen voor een andere verloning. We hebben uitgerekend dat de flexi-jobs zo'n 50 miljoen euro aan inkomsten voor de sociale zekerheid kosten. Dat kan je dan toch geen goede maatregel noemen?"

De regering haalt 150 miljoen euro bij de banken. Dat doet ze door de fiscale aftrekbaarheid van de bankentaks volledig te schrappen en de taks progressief te maken. Daardoor moeten banken met veel spaargeld - de grootbanken Belfius, BNP Paribas Fortis, KBC en ING - meer bijdragen.

Werkgeversorganisatie Voka betreurt die maatregel. Ze noemt de bankensector "de zwaarst getroffen sector in deze begrotingsopmaak". Diezelfde teleurstelling heerst ook in de bankensector zelf. "Ook bij de vorige begrotingsrondes hebben we mee geparticipeerd om het gat te helpen dichten", zegt Febelfin-CEO Karel Baert. "Dat tast de slagkracht aan van de banken om de economie, de gezinnen en bedrijven te ondersteunen."

Hij spreekt tegen dat Belgische banken "overwinsten" boeken. "De Belgische banken boeken niet meer winsten dan in andere landen. We moeten zien dat we de banken in dit land ook de middelen geven om hun werk te doen en competitief te blijven met het buitenland. Bovendien hebben banken winsten nodig om zich te wapenen tegen moeilijke tijden die er ongetwijfeld aankomen."

Meer nog, volgens Baert treffen de huidige maatregelen de spaarder nog meer. "In die zin dat het een belasting is op het spaargeld. Dat ontneemt de banken de mogelijkheid om de spaarrente nog verder op te trekken. Banken krijgen dus nog minder zuurstof."

Febelfin roept de regering op om een duurzame visie uit te werken rond de financiële sector: "Hoe gaan we met die sector om, om de grote uitdagingen van de toekomst de baas te kunnen, zoals de transitie naar een duurzame economie? Het is bijzonder jammer dat daar zo weinig van in huis komt. Nu worden wij louter beschouwd als een soort middel om het gat in de begroting te dichten."

Het btw-tarief voor de sloop en heropbouw van een woning blijft op 6 procent voor particulieren, zo besliste de regering. Maar dat geldt niet voor wie met een bouwpromotor in zee gaat, want daar wordt de btw weer opgetrokken naar 21 procent.

Bij bouwfederatie Embuild vinden ze het goed dat er zekerheid komt voor particulieren. "Maar het was ook echt noodzakelijk om die 6 procent toe te kennen aan bouwpromotoren en ontwikkelaars", zegt CEO Niko Demeester. "We moeten de komende 7 jaar 30.000 extra woningen per jaar bouwen om aan de woningnood te kunnen voldoen. Particulieren alleen kunnen dat niet."

Dat stelt ook Bouwunie, de federatie voor kmo's en zelfstandigen in de bouwsector. "De maatregel schiet zijn doel voorbij", zegt gedelegeerd bestuurder Jean-Pierre Waeytens. "Want wie heeft vandaag het geld om zelf een oude woning te kopen, die vervolgens plat te gooien en er een nieuwe te bouwen? Jonge koppels geraken niet zo snel aan een budget van pakweg 800.000 euro. Daarom denken wij dat particulieren nog nauwelijks van de maatregel gebruik zullen maken. Als je die lagere btw wel beschikbaar houdt voor bouwpromotoren, kunnen zij die sterk verouderde woningen wel vervangen door energiezuinige nieuwbouw die wél betaalbaar is voor gewone mensen."

Wordt zo onrechtstreeks een sloop- en heropbouwproject ook niet duurder voor veel particulieren die daarop intekenen of ingetekend hebben bij een promotor? "Wie voor lopende projecten een omgevingsvergunning heeft aangevraagd vóór 1 juli zal in 2024 sowieso nog kunnen gebruikmaken van die 6 procent btw", maakt Demeester zich sterk. "Voor projecten die later starten, zal 21 procent btw gelden. Dat scheelt natuurlijk een enorme slok op de borrel. Voor een gemiddeld sloop- en herbouwproject van 400.000 euro betekent dat 60.000 euro extra, een enorme meerkost die aan de particulier zal worden aangerekend."

Embuild en Bouwunie hopen in elk geval dat er een duidelijke overgangsperiode komt voor lopende projecten. "Wij hebben vernomen dat de regering daar het voornemen toe heeft, maar we moeten de definitieve teksten nog afwachten om te zien hoe die overgangsperiode precies gedefinieerd wordt."

Professionele diesel wordt duurder, besliste de federale regering nog. De terugvordering van accijnzen wordt verminderd met 10 euro per 1.000 liter.

Transportsector Febetra reageert misnoegd. "Ook bij de Vlaamse begroting moesten wij al mee het gat in de begroting dichten via de uitbreiding van de kilometerheffing voor vrachtwagens. Wij zijn als sector nu twee keer getroffen terwijl we het al moeilijk hebben." 

De federale regering stopt 100 miljoen euro extra in veiligheid. Het geld gaat onder meer naar de aankoop van nieuwe helikopters, het verbeteren van het cameranetwerk en een politiepost in het station Brussel-Zuid, waar veel overlast is. Ook de infrastructuur van de noodcentrales wordt vernieuwd.

De politievakbonden vragen al langer extra middelen, maar zijn maar matig tevreden. "We zijn blij dat er inspanningen worden geleverd, maar dit is hooguit een investering die eigenlijk jaren geleden al had moeten gebeuren", zegt Joery Dehaes van het christelijke ACV. "Er is volgens ons in eerste instantie nood aan veel meer personeel. Daar moet nog meer in worden geïnvesteerd."