Op sociale media gaan tienduizenden berichten rond die een dieet van vlees aanbevelen. Alleen al op TikTok halen de filmpjes 2 miljard views. Dit zogenoemde carnivore diet zou een wondermiddel zijn om snel te vermageren en spiermassa te kweken. Het spreekt dan ook in de eerste plaats jongeren aan, maar voedingsexperts zijn kritisch.
Populair bij jongeren, 2 miljard views op TikTok, maar niet zonder gevaar: het "carnivore diet"
Het consumententeam van Radio2 gaat op zoek naar een antwoord op al je vragen. Heb je een verhaal of vraag, laat het ons weten op consumenten@radio2.be.
"I am a meat eater" en "I am craving for meat, man". In vooral Engelstalige filmpjes wordt vlees eten verheerlijkt. Het zou je doen vermageren, en je verlossen van je puisten. Je kweekt door de vele eiwitten extra spiermassa én het is goed voor je testosteron, beloven de filmpjes.
De kernboodschap: wil je gezond zijn, dan heb je vlees nodig. Maar daar stellen experten zich toch vragen bij. Vlees eten is op zich niet ongezond, maar een dieet van vlees is veel te eenzijdig en zeker niet bevorderlijk op lange termijn.
Vlees krijgt miljoenen views
Onder de hashtag #carnivorediet (en afgeleiden) kwamen het voorbije jaar wereldwijd massa's posts online die het vleesdieet aanbevelen. Dat onderzocht de Check-redactie van VRT NWS. Op Instagram, TikTok en YouTube - populaire platformen bij jongeren - waren dat er samen zo'n 70.000.
Dat zijn er niet ontzettend veel, maar ze worden wel massaal bekeken. TikTok alleen al is goed voor net geen 2 miljard views. Op de drie kanalen samen werden de berichten zo'n 137 miljoen keer geliket.
Voedingsdeskundige bevestigt vleeshype
Radio2 legt deze bevindingen voor aan Sanne Mouha, voedingsdeskundige aan het Universitair ziekenhuis van Antwerpen. "Ik wou dat ik er via jullie voor de eerste keer over gehoord had, maar helaas is dat niet zo. Waar tot vijf à zes jaar geleden veel jongeren vegetarisch wilden eten, krijg ik sinds een klein jaar vragen van bezorgde ouders over het vleesdieet van hun kroost."
"Vooral bij jongens wordt het enorm gepromoot: het is een snelle manier om spiermassa te krijgen én je krijgt zo meteen veel proteïnen binnen. Op den duur gaan ze er meer naar craven, naar verlangen. Vlees, vooral gehakt, gaat vlot binnen. Makkelijker dan groenten."
Overtuigd dat het gezond is
Die jongeren zijn er rotsvast van overtuigd dat zo'n vleesdieet gezond is. "Dat is logisch. Als je constant naar filmpjes kijkt waarin iedereen gelooft dat veel vlees gezond is, dan wordt dat jouw waarheid. Wij geloven wie en wat wij willen geloven, en gaan constant op zoek naar bevestiging. Over voeding is die desinformatiebubbel heel lastig te doorbreken. Zodra die waarheid zich gevestigd heeft in je hoofd, is het moeilijk om daar nog kritisch over na te denken."
Enkel vlees, geen groenten: is het carnivoordieet gezond?
"Liver King", koning van foutieve info over vlees
Een populaire aanhanger van het dieet is de Amerikaanse influencer en zakenman Brian Johnson, online beter bekend als "Liver King". Hij post bijna dagelijks video's waarin je hem in ontbloot bovenlijf grote porties rauw vlees naar binnen ziet werken. Deze manier van eten keert (volgens hem) terug naar het gezonde voedingspatroon van onze prehistorische voorouders.
Zowel voedingsdeskundigen als historici geven hem ongelijk, maar de man haalt wel meer dan 5 miljoen volgers op TikTok en honderduizenden op YouTube. Hij moest vorig jaar wel toegeven dat hij maandelijks tot 11.000 dollar uitgaf aan anabole steroïden om aan z'n spiermassa te komen.
Wordt er ook opvallend meer vlees verkocht?
Fenavian, de koepel van vlees- en eiwitproducenten, zegt dat de vleesverkoop voor thuisverbruik in 2021-2022 is gestegen, maar wijt dat aan het sluiten van de restaurants in covidtijd. Daarna is de verkoop weer gedaald. Zij stellen wel vast dat vleesvervangers de laatste tijd meer in de rekken blijven liggen.
Al is dat relatief. Uit onderzoek van Rabobank blijkt dat de verkoop inderdaad stagneert tot licht daalt. In Nederland is de voorbije 18 maanden zo'n 2,5 procent minder verkocht, maar dat na een jarenlange stijging. Als reden voor de daling wordt vooral gekeken naar de smaak van vleesvervangers.
Aldi zegt dat hun vleesverkoop gestegen is, maar ook die van vleesvervangers. Lidl stelt vooral een opvallende stijging vast in de verkoop van kip. Ook heel wat zelfstandige slagers boeren goed. "Wij verkopen meer kwantiteit dan kwaliteit. Mensen willen vaker gehakt, maar minder filet pur", zegt Erwin van slagerij De Kapblok in Leuven.
Of die cijfers van de supermarkten en vleesproducenten rechtstreeks verband houden met de hype op sociale media, is niet zeker. Trouwens, Colruyt ziet de laatste jaren geen stijging, maar een daling in zijn vleesverkoop, ook al neemt het product nog altijd een aanzienlijke plaats in het assortiment in.
Uit een studie van de Belgische Vereniging voor Onderzoek en Expertise voor Consumentenorganisaties uit januari van dit jaar blijkt overigens dat de Belg in 2020 gemiddeld 82 kg vlees at per jaar. Dit is dubbel zoveel als het wereldwijde gemiddelde.
Volgens de studie zou 41 procent van de Belgen momenteel naar alternatieven zoeken voor vlees. Daarnaast denkt 14 tot 27 procent eraan om zijn vleesconsumptie te verminderen, terwijl een kleinere groep van 5 tot 15 procent van de Belgen zijn vleesconsumptie mogelijk wil verhogen.
Meegaan of strijd aangaan?
"Het is wetenschappelijk bewezen dat te veel vlees ongezond is", zegt voedingsdeskundige Sanne Mouha. "Het is niet goed voor het hart en het bevordert bepaalde type kankers en darmproblemen. Daarom is het goed om overmatige consumptie naar beneden te halen. Je hoeft vlees niet te schrappen, maar ook niet extra te promoten."
"Geef niet te veel aandacht aan dat vleesdieet. Hoe meer aandacht, of het nu positieve of negatieve is, hoe meer die bubbel van desinformatie wordt gestimuleerd", vindt Mouha. "Natuurlijk is het oké om nog vlees te kopen, maar blijf ook groenten, pasta en rijst op het menu zetten. Trek subtiel de aandacht naar noten, groenten en haal dat vleesgehalte naar beneden. Hanteer het principe: op is op."
Hoeveel proteïnen hebben we nodig?
