Van niet-bevestigde verhalen over 40 onthoofde baby's tot oude beelden van een beklimming van de Libanees-Israëlische grens. De oorlog tussen Israël en de extremistische Palestijnse beweging Hamas leidt op sociale media tot erg veel nepbeelden. Onze redactie zet de meest opvallende nepverhalen op een rijtje.
CHECK – Van nepbeelden van een verbranding tot kinderen in een kooi: 13 verhalen die viraal gaan, maar daarom niet (altijd) waar zijn
In het kort
Wat? In de grote hoeveelheid aan beelden die ons van het oplopende geweld tussen Hamas en Israël bereiken, schuilen ook heel wat verhalen die niet blijken te kloppen. Sommige verhalen tonen beelden van oudere gebeurtenissen, andere worden uit de context gerukt of zijn in scène gezet.
Maar? De redactie van VRT NWS probeert feit van fictie te onderscheiden in de massa beelden die de sociale media momenteel overspoelen. Wij zullen dit stuk ook regelmatig aanvullen met actuele voorbeelden van foutieve of misleidende informatie.
1. Bevestigde het Israëlische leger op Facebook dat zij verantwoordelijk waren voor de explosie in het ziekenhuis in Gaza?
Neen, dit bericht kwam van een valse Facebookpagina van het IDF.
Meteen na de explosie circuleerde onderstaande Facebookpost op sociale media. Het bericht werd intussen wel verwijderd. De post komt zogezegd van de Arabische Facebookpagina van het Israëlische defensieleger (IDF). In de post staat te lezen dat het Israëlische leger beslist zou hebben om het ziekenhuis te bombarderen.
Maar dit bericht komt niet van een officiële Facebookpagina van het IDF. Zo komt de profielfoto die gebruikt wordt niet overeen met andere officiële pagina's van het Israëlische leger. De Engelstalige en Hebreeuwse Facebookpagina's van het IDF gebruiken allemaal dezelfde profielfoto, namelijk het embleem van het leger. Zij hebben ook allemaal een blauw vinkje, wat erop wijst dat ze geverifieerd zijn door Facebook. Deze pagina heeft dat niet.
Volgens de post is ook sprake van een officiële Arabische Facebookpagina van het IDF. Maar de officiële Arabische woordvoerder van het IDF is Avichay Adraee en zijn Facebookpagina geldt als de officiële Arabische Facebookpagina. Dat kondigde het leger ook zelf aan in 2011 .
Volgens Check your Fact , een Amerikaanse factchecksite, levert een zoektocht op de Facebookpagina van Adraee ook geen verklaring op die overeenkomt met de verklaring in de originele afbeelding. Het gaat hier dus om een vervalste post en pagina.
Conclusie
Op sociale media circuleerde een valse Facebookpost waarop het Israëlische defensieleger zou toegeven dat zij verantwoordelijk zijn voor de explosie in het ziekenhuis in Gaza.
Maar deze Facebookpost is vals en komt niet van een officiële pagina van het IDF. We beoordelen dit bericht als onwaar.
2. Is op deze video een afgedwaalde raket te zien die het ziekenhuis in Gaza raakt?
Neen, de video dateert uit 2022 en heeft niets te maken met de recente gebeurtenissen.
In onderstaand voorbeeld wordt beweerd dat een afgedwaalde raket te zien is die het Al Ahli- ziekenhuis in Gaza raakt. De video werd zo'n vier miljoen keer bekeken.
De video is niet van nu, maar dateert uit 2022. Hij toont wel degelijk een verdwaalde raket, bovendien eentje die mogelijk ook van terreurgroep Islamitische Jihad afkomstig zou zijn, de groep die ook nu door Israël beschuldigd wordt. Maar de video heeft dus niets te maken met de huidige explosie. Hij werd gepost op 6 augustus 2022 na een explosie in een Palestijns vluchtelingenkamp . Toen heerste er ook onduidelijkheid over wie nu verantwoordelijk was en gaven beide partijen elkaar de schuld.
Conclusie:
Op sociale media circuleert een video waarvan beweerd wordt dat het de afgedwaalde raket toont, zogezegd van terreurgroep Islamitische Jihad die verantwoordelijk zou zijn voor het drama in het Al Ahliziekenhuis in Gaza.
Maar de video dateert uit 2022 en heeft niets te maken met recente gebeurtenissen. De video werd gepost na een explosie in een Palestijns vluchtelingenkamp. Ook toen was het onduidelijk wie er achter de explosie zat. We beoordelen bewering dan ook als onwaar.
3. Zijn dit beelden van mensen die sinds de aanval van Hamas massaal naar de Libanees-Israëlische grens trekken?
Neen, de beelden zijn minstens twee jaar oud.
Op sociale media gaat een video viraal waarvan beweerd wordt dat het gaat om Libanese burgers die massaal de Libanees-Israëlische grens beklimmen. In een video die op 15 oktober op TikTok gepubliceerd werd, luidt het bijschrift “NIEUW - Er zijn beelden opgedoken van demonstranten die oprukken naar het hek op de grens tussen Libanon en Israël." In een versie die op 13 oktober op X (het voormalige Twitter) werd gepost, staat er in het Engels “Duizenden Libanezen trekken naar de grens met bezet Palestina”. Sommige versies werden meer dan 45.000 keer bekeken.
Beweringen bij de video suggereren dat Libanese burgers proberen Israël binnen te komen om Palestijnen te verdedigen naar aanleiding van de escalatie tussen Hamas en Israël. Bij bepaalde versies van de video staan er immers uitspraken als "Hezbollah-terroristen en hun aanhangers proberen over het hek te klimmen en Israëlisch grondgebied binnen te dringen." In andere bijschriften lezen we dat "duizenden Libanese burgers zich aan de grens met bezet Palestina verzamelen om hun steun te betuigen aan Palestina."
Maar het gaat niet om beelden die recent werden gemaakt. Een omgekeerde zoekactie van een screenshot uit de video via Google toont aan dat de video al veel vroeger in omloop was, zeker sinds mei 2021. We vinden beelden uit dat jaar terug op zowel X als YouTube.
Bovendien vonden de factcheckers van persagentschap Reuters in het eigen archief foto’s terug van 15 mei 2021 die in het dorp Adaisseh aan de Libanese grens werden genomen. Daarin zien we – net als in de video – mensen aan de grensmuur met het grote gebouw op de achtergrond. Hetzelfde gebouw komt terug in zowel de video’s van 2023 als in die van 2021. Het gaat dus om dezelfde locatie. Met andere woorden: de beelden zijn minstens twee jaar oud.
Conclusie:
Op sociale media gaan beelden viraal waarvan beweerd wordt dat ze Libanese burgers voorstellen die sinds de aanval van 7 oktober massaal naar de Libanees-Israëlische grens trekken.
De beelden circuleren al sinds ten minste 2021 en zijn dus niet recent gemaakt. Het is dus onwaar dat ze iets met het huidige conflict te maken hebben.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties. Zoek je meer verhalen van VRT NWS over factchecking desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul je vraag in op de website van deCheckers.
VRT NWS is erkend lid van de International Fact-Checking Organisation.
4. Werd een Israëlisch meisje levend verbrand na haar gijzeling op een muziekfestival?
Neen, de beelden dateren uit 2015 en werden gefilmd in Guatemala.
Op sociale media wordt beweerd dat een Israëlisch meisje levend verbrand zou zijn door terreurgroep Hamas. Volgens berichten op Facebook en X zou het meisje gevangen genomen zijn na de aanval van Hamas op een muziekfestival in het zuiden van Israël, op zondag 8 oktober.
In de video is een jong meisje te zien dat geslagen en daarna levend verbrand wordt. Dat terwijl er een groep mensen op staat te kijken. De video wordt gedeeld met als bijschrift: "Do we have a dirtier, more hateful and more savage people than this?!! They burned alive a 14 year old girl that captures in Israel.”
Velen delen de post ook met: "Update on the girl captured at the festival" want zij geloven dat het meisje op zondag 8 oktober gegijzeld werd op een muziekfestival in Kibbutz Re'im, in Israël. Tientallen festivalgangers zijn toen ontvoerd door Hamas.
Maar volgens deze factcheck van Reuters werd de video in Guatemala gefilmd en dateert hij al van 2015. Volgens nieuwsberichten werd het meisje in de video gelyncht omdat zij ervan beschuldigd werd lid te zijn van een groep die een taxichauffeur vermoord zou hebben. De Guatemalese krant Prensa Libre heeft toen bericht over het gruwelijke incident.
Conclusie
Volgens berichten op sociale media zou een jong Israëlisch meisje levend verbrand zijn door terreurgroep Hamas nadat ze werd gegijzeld op een muziekfestival in Kibbutz Re'im op zondag 8 oktober.
In de video zien we echt een meisje verbrand worden, maar de beelden dateren al van 2015 en komen uit Guatemala, niet uit Israël. De bewering dat het om recente beelden gaat is dus onwaar.
5. Heeft Hamas 40 baby's onthoofd tijdens bloedbad in Kfar Aza?
Er zijn kinderen slachtoffer geworden, maar er is voorlopig geen bewijs dat er bij dat bloedbad 40 baby’s onthoofd zouden zijn.
In Kfar Aza, een dorpje vlak bij de Gazastrook, hebben Israëlische soldaten een bloedbad aangetroffen. Militanten van Hamas vermoordden er volgens het Israëlische leger hele gezinnen. Tegelijkertijd doen er ook veel geruchten de ronde over gedode of onthoofde baby’s, maar die zijn nog niet bevestigd.
Wat weten we wel? Dat er een bloedbad plaatsvond en er tientallen slachtoffers vielen, staat vast. Verschillende internationale media en persagentschappen, zoals Reuters , The New York Times , Al Jazeera of France24 konden onder begeleiding van het Israëlische leger de plek na de aanval bezoeken. Allen beschrijven ze de lijkzakken en de geur van de dood. Ook VRT NWS sprak met een inwoonster van Kfar Aza die de aanval overleefde en over de verschrikkingen getuigt.
Wat is voorlopig nog niet bewezen? Hoeveel mensen precies het leven lieten in Kfar Aza – dat zo’n 750 inwoners telde –, kon nog niet bevestigd worden. Sommige bronnen spreken van tientallen doden, andere van meer dan honderd doden.
Of er ook 40 baby’s vermoord werden, van wie sommige al dan niet onthoofd, werd voorlopig evenmin bewezen. Dat wil niet zeggen dat het niet gebeurd is. Het wil ook niet zeggen dat er helemaal geen kinderen of baby’s zijn gedood, maar voorlopig is er nog geen bevestiging van betrouwbare, onafhankelijke nieuwsbronnen.
De oorsprong van het nieuws lijkt bij nieuwszender i24news te liggen, dat zich volgens een onderzoek van Haaretz uit 2019 laat sturen door de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. In haar reportage zegt i24news-journaliste Nicole Zedeck dat een commandant van het leger haar vertelde dat er ongeveer 40 baby’s op brancards naar buiten werden gebracht. In een tweet op X bevestigt ze dat soldaten haar vertelden dat ze geloofden dat er “40 baby’s/kinderen werden vermoord”.
Verder lijkt er voorlopig geen andere bevestiging te zijn van deze gruweldaad. Wereldwijd proberen factcheckers bevestiging te krijgen van de communicatiedienst van het IDF, het Israëlische leger, maar voorlopig zonder resultaat. De Britse televisiezender Sky News meldt dat het de IDF drie keer heeft gevraagd om de cijfers te bevestigen, maar voorlopig nog geen bevestiging kreeg. Aan CNN vertelde de IDF dat de moorden in Kfar Aza neerkwamen op een "bloedbad", maar konden ze ook niet bevestigen hoeveel mensen er waren gedood.
Ook de woordvoerder van Magen David Adom, het Israëlische equivalent van het Rode Kruis, vertelde aan Franceinfo dat hij niet kon bevestigen hoe het bloedbad had plaatsgevonden en ook niet of tientallen baby's onthoofd werden, zoals gemeld door sommige media.
Conclusie
Momenteel gaan er online geruchten rond dat Hamas 40 baby's onthoofd zou hebben tijdens een bloedbad.
Er heeft wel degelijk een bloedbad plaatsgevonden in een dorpje bij de Gazastrook. Dit werd bevestigd door verschillende internationale media en persagentschappen. Maar er is momenteel nog geen bewijs dat Hamas bij die aanval 40 baby's onthoofd heeft.
6. Zijn dit Joodse kindjes die sinds de aanval door Hamas werden gevangengezet?
Neen, de beelden dateren van voor de aanval en komen van een inwoner uit Gaza die de video als grap gepost had.
Op sociale media gaat sinds de aanval van Hamas op Israël een video viraal met beelden van kinderen in kooien. Er wordt doorgaans bij vermeld dat het gaat om Joodse kindjes die door Hamas werden opgesloten. In het bijschrift van een van de versies die op 10 oktober gepost werd en meer dan 10.000 keer bekeken werd, staat er “Joodse onschuldige kinderen en baby 's worden gescheiden van hun ouders en opgesloten in dierenkooien...in de naam van Allah .” Video’s met in het Engels het bijschrift “Baby's worden vastgehouden in kooien door Hamas” werden soms tot meer dan 700.000 keer bekeken.
Maar het gaat helemaal niet om Joodse kindjes die sinds de aanval door Hamas werden opgesloten in kooien. De Israëlische factchecker FakeReporter vond het account dat de video initieel op TikTok plaatste en kon er tijdig een screenshot van maken. Op 8 oktober postten de factcheckers deze screenshots op X, waaruit blijkt dat de video vier dagen oud was. Dat wil zeggen dat de video ten minste twee dagen vóór de invasie van Hamas in Israël werd gepost.
Volgens de factcheckers van LeadStories werd de originele video gepost met een populaire TikTok-hashtag en een audiotrack die niets te maken hadden met het conflict of de ontvoeringen, wat suggereert dat het een onderdeel was van een TikTok-trend.
De video en het account op TikTok werden eerst verwijderd, maar op 11 oktober was het account terug zichtbaar op Tiktok. Dit blijkt uit een factcheckartikel van Nieuwscheckers. De maker van de originele video legt in een andere video uit dat hij kinderen uit zijn familie gefilmd heeft en dat het geen Israëlische kinderen zijn. Hij vertelde ook dat de video drie dagen voor de invasie van Hamas in Israël opgenomen was.
Conclusie:
Op sociale media gaat sinds de aanval van Hamas een video viraal waarvan beweerd wordt dat het gaat om Joodse kinderen die door Hamas werden opgesloten.
De video werd vóór 7 oktober online gepost en heeft niets met de aanval van Hamas te maken. De video werd door een inwoner uit Gaza gemaakt, hij filmde kinderen uit zijn familie als grap. We beschouwen de beelden dus als onwaar.
7. Zet CNN op deze beelden een aanval vlak bij Gaza in scène?
Neen, de originele beelden van hun reportage kregen pas nadien een voice-over.
Op sociale media circuleert een video waarvan beweerd wordt dat de beelden aantonen dat de Amerikaanse nieuwszender CNN een aanval vlak bij Gaza in scène heeft gezet. “CNN op zijn best. Wat een hoop onzin. De hele wereld is een podium” luidt een van de bijschriften bij een video van CNN. In een ander bijschrift lezen we “CNN is betrapt op het faken van een aanval van Hamas in Israël”. Sommige video’s werden op sociale media meer dan 1,5 miljoen keer bekeken.
In de video is te zien hoe een nieuwsploeg van CNN te voet de baan verlaat en op de grond valt. We horen een voice-over van een mannenstem die de ploeg lijkt te leiden. "Kijk rond alsof je in gevaar bent, probeer er leuk en bang uit te zien", zegt hij onder andere.
Maar CNN zette de aanval niet in scène. Aan persagentschap Reuters liet CNN via e-mail weten dat de voice-over in de video nep is. Als we de originele video van de CNN-reporters opzoeken, waarin te zien is hoe het team schuilt voor raketten terwijl ze verslag doen van het conflict, horen we inderdaad geen voice-over.
Maar vanwaar komt de voice-over dan? In de linkerhoek van de video mét voice-over, zien we een watermerk met de naam “The Quartering” staan. “The Quartering” beschrijft zichzelf op X als een nieuws- en contentorganisatie. Uit de comments op X blijkt dat de organisatie het plakken van de voice-over bovenop de originele beelden als een meme beschouwt en de voice-over zelf ook als nep aanziet. De CNN-ploeg zette de aanval met andere woorden niet in scène.
Conclusie:
Op sociale media doet een video de ronde waarvan de beelden doen uitschijnen dat de tv-ploeg van nieuwszender CNN een aanval vlak bij Gaza in scène zet.
Dat klopt niet. Een nieuws- en contentorganisatie plakte een satirische voice-over bovenop de originele beelden en geeft zelf ook toe dat de voice-over nep is. We beschouwen de claim daarom als onwaar.
8. Zijn dit beelden van een bombardement in Gaza?
Ja, via Google Earth kunnen we de video lokaliseren in Gaza.
Onze redactie kreeg via sociale media enkele beelden toegezonden die volgens de delers bombardementen in Gaza tonen. In de beelden zitten een aantal aanwijzingen waarmee we aan de slag konden om te checken of het effectief om recente bombardementen in Gaza gaat.
Eerst probeerden we de video te lokaliseren. Omdat in de video een kustlijn te zien is, volgden we dezelfde kustlijn via Google Earth. Telkens dat we een pier spotten die uitsteekt, keken we of het ging om een gebied met gelijkaardige akkers of een gelijkaardige bebouwing. Op een bepaald moment zagen we in het wegpatroon iets wat op een haaienvin, of toch een herkenbaar patroon in de wegen, lijkt (zie gele kader). Daar zoomden we op in: we herkenden hier dezelfde huizen en kruispunten op zowel Google Earth als in de video. De video werd dus al zeker in Gaza gemaakt.
Vervolgens probeerden we de video in de tijd te situeren. Zo zien we rechtsonder in het beeld een bijschrift in het Hebreeuws, gevolgd door een datum: 09.01.2023. Volgens vertaalsoftware wordt er onder meer gezegd dat er Hamasdoelwitten in Gaza worden aangevallen. We checkten of er rond 9 januari bombardementen waren in Gaza, maar vonden daar geen bewijzen voor. Aangezien het in de video om een groot bombardement met vele explosies lijkt te gaan, zouden we verwachten daar iets van terug te vinden. Mogelijk werden de 0 en de 1 verwisseld en gaat het om 9 oktober? We vinden bovendien geen oudere versies van de video terug.
We zoeken verder aan de hand van het logo dat linksboven in beeld te zien is. Via een omgekeerde zoekopdracht via Yandex komen we terecht op de Wikipedia-pagina van IDF Spokesperson, de sectie die verantwoordelijk is voor media en communicatie bij IDF, het Israëlische defensieleger.
Zoeken we vervolgens de sociale media van IDF Spokesperson op, dan komen we onder andere terecht op een post op X (het voormalige Twitter) van het IDF van 9 oktober 2023 waarin dezelfde video wordt gepubliceerd. In het Hebreeuwse bijschrift staat volgens vertaalsoftware dat tientallen gevechtsvliegtuigen onlangs veel doelen in de buurt van Al Furqan hebben aangevallen. “De wijk Al Furqan dient als terreurnest voor Hamas en van waaruit veel activiteiten tegen Israël worden uitgevoerd”, klinkt het in de post.
Verschillende nieuwsmedia namen het bericht van IDF over. De beelden die de redactie ontving, toonden dus inderdaad recente bombardementen op Gaza.
Conclusie:
Onze redactie kreeg video’s toegestuurd van mensen die beweerden dat het ging om beelden van recente bombardementen in Gaza.
Dat klopt. De beelden konden gelokaliseerd worden in Gaza. Het Israëlische defensieleger publiceerde dezelfde video op 9 oktober op sociale media en we vonden geen oudere versie van de video terug. We beschouwen de beelden daarom als waar.
9. Zijn dit "in scène gezette slachtoffers"?
Neen, het gaat om een kortfilm.
Op X (het voormalige Twitter) en op TikTok doen beelden de ronde waarin een filmploeg aan de slag lijkt te zijn. Er is ook een gewapende man aanwezig en op de grond ligt een bebloede jongen. In het bijschrift van een versie van de video die op X meer dan 1,3 miljoen keer bekeken werd, staat in het Engels te lezen dat het om “een video gaat die toont hoe Israëli’s proberen om valse beelden te creëren van doden.”
Maar het gaat helemaal niet om in scène gezette slachtoffers. Via een omgekeerde zoekopdracht via zoekmachine Yandex zien we dat screenshots uit de video al veel langer de ronde doen dan sinds dit weekend, wanneer de aanval van Hamas op Israël plaatsvond.
In de Community-opmerkingen op X, een functie die gebruikers toestaat om context toe te voegen aan mogelijk misleidende posts, melden meerdere mensen dat de beelden afkomstig zijn uit de Palestijnse kortfilm “Empty Place”. Een blik op de kortfilm , die het verhaal vertelt van de gevangengenomen Palestijn Ahmed Manasra, doet inderdaad vermoeden dat de beelden genomen werden tijdens het maken van de film. De scène die vanaf minuut 1.15 te zien is, komt overeen met de beelden die op sociale media worden verspreid.
In 2022 keek persagentschap Reuters ook al naar de beelden. De regisseur van de kortfilm, Awni Eshtaiwe, verklaarde toen dat de beelden inderdaad gemaakt werden tijdens de opnames van zijn film. Toen werd nog beweerd dat het Palestijnen waren die slachtoffers in scène zetten. Maar geen van beide versies klopt: noch de Israëli’s, noch de Palestijnen zetten hier slachtoffers in scène. Het gaat om beelden die gemaakt werden bij het filmen van een kortfilm.
Conclusie:
Op sociale media doen beelden de ronde waarvan beweerd wordt dat het Israëli’s toont die slachtoffers in scène zetten.
Dat klopt niet, het gaat om beelden die genomen werden tijdens de opname van een kortfilm. We beschouwen de beelden daarom als onwaar.
10. Zijn dit paraglidende Hamasstrijders die Israël binnenkomen?
Neen, deze beelden komen uit Egypte.
Op sociale media doen video’s de ronde waarvan beweerd wordt dat het gaat om paraglidende Hamasstrijders die Israël binnenkomen. In een versie die op X de ronde doet – en meer dan 350.000 keer bekeken werd -, luidt het bijschrift in het Engels: “NIEUW: krankzinnige beelden van Hamassoldaten die met parachutes Israël binnenspringen. Dit is echt eng om te zien. Wat zijn jouw gedachten?”
Maar de beelden tonen helemaal geen Hamasstrijders. Op de beelden is immers een gebouw te zien met een Arabisch opschrift. Als we Google Translate vragen om het opschrift te vertalen, krijgen we als resultaat “militaire universiteit”. In de comments onder de video wordt door sommige mensen aangegeven dat het gebouw zich in Egypte zou bevinden. De vlag op het gebouw lijkt inderdaad de Egyptische te zijn.
Met die informatie zoeken we via Google verder naar een militaire universiteit in Egypte. Op die manier vinden we verschillende afbeeldingen terug die lijken op het gebouw in de video. Het gaat om de Egyptian Military Academy in Cairo. De beelden werden met andere woorden in Egypte gefilmd en niet in Israël. We weten niet wanneer ze precies gemaakt werden.
Conclusie:
Op sociale media circuleert een video waarin zogezegd Hamasstrijders te zien zijn die al paraglidend Israël binnenspringen.
De beelden werden in Egypte gemaakt en niet in Israël. We beschouwen ze daarom als onwaar.
11. Zijn dit beelden van bombardementen in Gaza?
Neen, vermoedelijk is dit vuurwerk na een voetbalwedstrijd in Algerije.
Op X (het voormalige Twitter, red.) en op TikTok doet een video de ronde met beelden waarvan beweerd wordt dat ze in Gaza werden opgenomen. “Dit is niet Oekraïne… Dit is Gaza en de westerse media zijn aan het slapen”, wordt in het Engels bij een van de versies van de video geschreven. Deze versie werd op X al meer dan 240.000 keer bekeken.
Maar de video werd niet recent in Gaza opgenomen. We namen enkele screenshots uit de video en deden een reverse image search via Google. Via de Google-functie “afbeeldingsbron zoeken” zien we dat beelden uit de video al de ronde deden nog voor er sprake was van de aanval van Hamas op 7 oktober. Een versie die op sociale media vaak de ronde doet, werd zeker een week geleden op TikTok geplaatst, maar er bestaan ook oudere versies. De video is dus al zeker geen weergave van de situatie in Gaza sinds de aanval van Hamas vorig weekend.
In de Community-opmerkingen op X, een functie die gebruikers toestaat om context toe te voegen aan mogelijk misleidende posts, melden meerdere mensen dat de beelden afkomstig zijn uit Algerije. Een vergelijking van de beelden doet inderdaad vermoeden dat de oorspronkelijke video in 2020 of in 2023 werd gemaakt, naar aanleiding van een overwinning van de Algerijnse voetbalclub Belouizdad .
Daar kwam telkens heel wat vuurwerk aan te pas. In zowel de video die vandaag de ronde doet, als in de beelden die in Algerije werden gefilmd , zien we dezelfde vuurrode lucht, vuurwerk en rook in de lucht voorkomen. In een YouTube-video uit 2020 zien we dezelfde rode skyline. Volgens de factcheckers van LeadStories is de video afkomstig uit Algiers, de hoofdstad van Algerije, die geregeld rood kleurt naar aanleiding van een voetbalfeest .
Conclusie
Op sociale media circuleren beelden die zogezegd de situatie van Gaza tonen na de escalatie van geweld tussen Hamas en Israël op 7 oktober.
De beelden zijn ouder dan dit weekend, daarom bestempelen we ze als onwaar. Vermoedelijk zijn ze afkomstig uit Algerije.
12. Is dit een recente demonstratie van Palestijnen in Amsterdam?
Neen, het gaat om een Palestijns vlaggenprotest van vorig jaar.
Hoewel er ook echte protesten zijn, gaan er ook nepbeelden rond van betogingen. Zo deelde N-VA-kamerlid Darya Safai gisteren op X een video van protestanten met Palestijnse vlaggen in de hand . Het zou een demonstratie van afgelopen weekend in Amsterdam zijn. "Palestijnse migranten in Europa vieren de barbaarse terroristische aanval van Hamas op Israël. Dit is in Amsterdam", schrijft Safai erbij. Haar bericht werd door meer dan 525.000 mensen gezien. De beelden komen van TikTok, waar de video al 86.400 keer bekeken is . Maar ook hier gaat het niet om een recente video.
Dat kwamen we te weten door te kijken naar opvallende visuele elementen in de video. Tussen seconden 3 en 5 zien we bijvoorbeeld de woorden "Station Rokin" op een gebouw in de achtergrond. Als we dit ingegeven in Google Maps, vinden we een locatie in Amsterdam die overeenkomt met die uit de video. Dat kan je hier bekijken.
In het filmpje zie je naast Station Rokin een Spar-winkel, met daarnaast een gebouw waaraan gewerkt wordt. Er staat een stelling voor de gevel. Google Maps maakte op verschillende tijdstippen beelden van deze plek. Op beelden van april 2022 is de stelling nog niet te zien, maar op die van augustus 2022 wel. Op de recentste beelden, die van maart 2023, is hij verdwenen. De werken aan het gebouw zijn afgelopen. De beelden moeten dus gemaakt zijn tussen april 2022 en maart 2023, en niet oktober 2023 zoals online beweerd wordt.
We zien in het filmpje dat mensen bordjes vasthouden met een foto van Shireen Abu Akleh, een Palestijnse journaliste van nieuwszender Al Jazeera. Zij werd op 11 mei 2022 doodgeschoten terwijl ze verslag uitbracht van een inval door het Israëlisch leger in een vluchtelingenkamp in Jenin. Haar dood lokte wereldwijd protest uit. De video is dus hoogstwaarschijnlijk in mei 2022 gemaakt.
Via de fotodatabase van Getty Images vinden we foto’s van een vlaggendemonstratie op 15 mei 2022 in Amsterdam. Op deze foto’s zien we eveneens bordjes met Akleh. We vinden ook een foto van een vrouw met zonnebril en blauwe hoofddoek . "Een vrouw houdt sjaal met de Palestijnse vlag op vast, tijdens de Palestijnse Vlaggenmars georganiseerd in Amsterdam, op 15 mei 2022", aldus de omschrijving. In de video komt dezelfde vrouw vanaf 00:14 in beeld met dezelfde outfit en vlag (zie screenshot). We zijn nu zeker dat het filmpje ook van die dag is.
Safai laat weten dat ze niet op de hoogte was dat dit geen recente beelden zijn en heeft het filmpje intussen verwijderd. Ook MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez deelde het, maar verwijderde het nadat mensen hem erop wezen dat hij foute informatie verspreidde. In andere Nederlandse steden als Rotterdam zijn er gisteren wel pro-Palestijnse demonstraties gehouden.
Conclusie
Op X beweren enkele politici dat dit filmpje een recent pro-Palestijns protest in Amsterdam toont.
We beoordelen die uitspraak als onwaar, want het zijn beelden van een Palestijns vlaggenprotest op 15 mei 2022 in Amsterdam.
13. Zijn dit beelden van een Hamasstrijder die een helikopter neerschiet?
Neen, de beelden komen uit een videogame.
Op sociale media doet een video de ronde waarin zogezegd te zien zou zijn hoe Hamasstrijders Israëlische helikopters neerhalen in Gaza. Op X werden bepaalde versies van deze video tot meer dan 200.000 keer bekeken.
We namen enkele screenshots uit de video en deden een reverse image search via Google. Opnieuw blijkt dat de beelden uit de video al circuleerden, onder andere op YouTube , nog voor er sprake was van de aanval van Hamas op 7 oktober.
De resultaten van de omgekeerde zoekopdracht via Google verwijzen ons via verschillende websites naar dezelfde bron: de videogame Arma 3. Onder andere op YouTube zien we dezelfde schutter in beeld: in de beschrijving wordt vermeld dat het niet om echte beelden gaat, maar om een simulatie gemaakt door Bohemia Interactive, een Tsjechische spelontwikkelaar.
In een blogpost liet de spelontwikkelaar vorig jaar al weten dat beelden uit hun game Arma 3 valselijk werden gebruikt als beelden van echte conflicten. Dat gebeurde bijvoorbeeld in het kader van de oorlog in Oekraïne, en nu dus ook in het kader van het geweld tussen Hamas en Israël.
Conclusie
Op sociale media doet een video de ronde waarin zogezegd Hamasstrijders te zien zijn die Israëlische helikopters uit de lucht schieten.
De beelden zijn afkomstig uit een videogame. We bestempelen ze daarom als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van andere Vlaamse redacties. Zoek je meer verhalen van VRT NWS over factchecking desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be of vul je vraag in op de website van deCheckers.
VRT NWS is erkend lid van de International Fact-Checking Organisation.
