Hoe kon Israël zich zo laten verrassen? En wat wil Hamas bereiken? Rudi Vranckx geeft antwoord

"Het is ongelooflijk dat het Hamas gelukt is om binnen te vallen", zegt oorlogsjournalist Rudi Vranckx. Israël heeft wellicht een van de beste inlichtingendiensten en een sterk beveiligde grens. 

Aan de grens tussen Gaza en Israël zijn er hoge hekken, camera's, sensoren en legerpatrouilles. Er is zelfs een niemandsland aangebracht en er is een rakettenafweersysteem. 

Volgens Vranckx was Israël er de afgelopen jaren met die bescherming redelijk gerust in dat het bedreigingen van buitenaf en specifiek Hamas af kon weren. "Het falen daarvan is onverklaarbaar. Er komt nog een groot en lang onderzoek om na te gaan hoe dit kon gebeuren."

"Daarnaast moet je ook zeggen dat Hamas de aanval opmerkelijk heeft aangepakt. Enerzijds heeft de groepering alle mogelijke technieken toegepast. Een echte overrompeling. Via land, zee én lucht. Met duizenden raketten."

"Anderzijds is het ongelooflijk dat de aanval geheim is gebleven. Er is niks op voorhand gelekt. Alles is intern gebleven. Het was ook opvallend dat er aan de andere kant van de grens auto's waren aan het wachten. Hamas had dus ook informanten in Israël."

De aanval van Hamas komt 50 jaar en één dag na de start van de Jom Kipoer-oorlog. Egypte en Syrië vielen in 1973 onverwacht hun aartsvijand en buurland Israël binnen. Het was het begin van een bijna drie weken durende oorlog. Maar los van de symbolische waarde, kwam de aanval gisteren als een verrassing. 

Toch is de escalatie op zich niet verwonderlijk. "De situatie daar was een tikkende tijdbom", zegt Vranckx. "Niemand wist wanneer die ging ontploffen, maar de explosie zat er zeker aan te komen."

Volgens Vranckx was het een jaar vol spanningen en provocaties, met bijvoorbeeld verschillende Israëlische aanvallen op het Palestijnse vluchtelingenkamp in Jenin, op de Westelijke Jordaanoever, en eerder dit jaar een inval van het Israëlische leger in de Al-Aqsamoskee in Jeruzalem.

"Voormalige toplui van de Israëlische defensie hebben er de voorbije maanden meermaals voor gewaarschuwd dat het beleid van de uiterst-rechtse Israëlische regering zo hard is voor de Palestijnen dat het de veiligheid van de Israeli's zelf in gedrang brengt", zei buitenlandjournalist Jens Franssen in "VRT NWS journaal".

"Er heerst een soort uitzichtloosheid in de ogen van de Palestijnen", zegt Vranckx. "In hun ogen gaat er niets veranderen. Ze hebben niets meer te verliezen."

"Hamas is terreur aan het zaaien met aanvallen op burgers en ontvoeringen, maar de groepering weet ook dat die militair absoluut niet opgewassen is tegen Israël", zegt Vranckx. "Ze gaan nog heel zwaar gestraft worden. Dat weten ze."

"Maar ik denk dat dit een strategische keuze was. Het vredesproces is dood. Al jaren zijn er mooie woorden om tot een oplossing te komen, maar geen fundamentele en permanente oplossing. Hamas ziet dus de nood aan een soort big bang. Ook al worden ze gestraft, dit is een manier om alle kaarten weer op tafel te gooien. Het alternatief was verdergaan zoals het nu gaat."

"Hoewel dit ongezien is - met Hamasmilitanten op Israëlisch grondgebied en het verrassingselement -  is dit zeker niet de grootste ontwikkeling in de geschiedenis van het Israëlisch-Palestijnse conflict."

"Er was de Zesdaagse Oorlog in 1967 en de Jom Kipoer-oorlog in 1973. Er was de eerste intifada van 1987 tot 1993 en de tweede intifada van 2000 tot 2005. Maar sindsdien is dit wel de grootste nieuwe ontwikkeling. We kunnen dit zeker een oorlog noemen."

"Het hevigste moet nog komen", zegt Vranckx. "Er zullen nog bombardementen komen en slachtoffers vallen aan beide kanten. Hamas heeft ook levende én dode Israëli's gegijzeld - we weten nog niet hoeveel - en zou die gijzelaars kunnen gebruiken om Palestijnse gevangenen in Israël vrij te krijgen. Maar het is nog afwachten hoe Israël daarop zal reageren."

"Dit gaat oneindig lang nazinderen", zegt Vranckx. "Maar je kan nog niet weten wat de invloed van deze oorlog zal zijn op langere termijn. Zal er eindelijk werk worden gemaakt van een permanente oplossing of zal dit de harde lijn van de kolonisten versterken?"

"Wat dit bewijst, is dat de aanpak van opsluiten en straffen van de voorbije jaren - de erfenis van premier Benjamin Netanyahu - niet gewerkt heeft. Het probleem is dat niemand weet wat wel zou werken."

"Om een einde te maken aan het conflict heb je aan beide partijen sterke leiders nodig die gesteund worden door het volk om tot een compromis te komen. En die leiders zijn er nu duidelijk niet."

"Je kan alleen maar hopen dat er nu extra druk komt, om het eens niet alleen bij mooie woorden te houden, maar ook concreet tot een oplossing te komen."

"Iran is niet verwonderlijk het enige land dat openlijk Hamas heeft gefeliciteerd. Alle andere landen die een standpunt hebben ingenomen, roepen op tot een de-escalatie of steunen Israël."

"Verschillende landen hebben in het verleden een veroordelende toon aangenomen over het Israëlische geweld tegenover de Palestijnen, maar de steun aan Israël is nu zo prominent omdat Hamas intens heeft toegeslagen. Hamas maakt genadeloos slachtoffers en heeft burgers vastgenomen."

"Deze manier van oorlog voeren valt op geen enkele manier goed te praten. Israël heeft uiteraard het recht om zich te verdedigen."

"Maar ik denk dat de internationale teneur zal veranderen wanneer er meer burgerslachtoffers beginnen te vallen. Want vergis je niet, de uiteindelijke slachtoffers van deze oorlog zullen de burgers zijn. Aan beide kanten, maar zeker de Palestijnen. Het Israëlische leger zegt dan wel alleen Hamasdoelwitten aan te vallen, maar daarbij zullen ook burgers sneuvelen. Er zijn bijvoorbeeld al vier residentiële woonblokken vernield waar veel appartementen van Hamasleiders zijn."

"Je merkt dat er al een moeheid is rond nieuws over de oorlog in Oekraïne", zegt Vranckx. "En het Israëlisch-Palestijnse conflict zal de komende tijd zeker de ogen op zich krijgen. Het Westen volgt de situatie daar al lang op, met de Verenigde Staten die al jaren een onwankelbare steun uitspreekt aan Israël."

"Maar als het erop neerkomt, zal de oorlog in Israël niet dezelfde aandacht krijgen. Enerzijds omdat het conflict al zo lang bezig is. We gaan waarschijnlijk hervallen in het patroon dat we altijd zien, waarbij we de strijd zien escaleren om dan tot een soort akkoord te komen. De oorlog daar heeft ook niet dezelfde impact op ons als de oorlog in Oekraïne."