"Ook al was het zattemansklap, ook al was het grappend, voor die foute uitspraak wil ik me heel duidelijk excuseren". Dat zei Conner Rousseau gisterenavond in een - strak geregisseerde - persconferentie over zijn uitlatingen over de Roma-gemeenschap. Communicatie-experten hebben zo hun bedenkingen bij die aanpak. En zal dit ook politiek blijven kleven?
"Strakke regie, zwak excuus": heeft Rousseaus communicatie hem net nog meer politieke schade opgeleverd?
Vooruit-voorzitter Conner Rousseau bood gisterenavond zijn excuses aan voor mogelijk racistische uitspraken over de Roma-gemeenschap. Hij deed dat in het café in Sint-Niklaas waar de feiten zich begin september hadden afgespeeld. De persconferentie startte bovendien om tien over zeven 's avonds, net na het startuur van de Vlaamse avondjournaals. VTM Nieuws toonde de persconferentie zelfs live.
Waarover gaat het?
Twee weken geleden raakte bekend dat het parket van Oost-Vlaanderen een onderzoek was gestart naar een incident dat zich zou hebben voorgedaan in de nacht van 1 op 2 september, tijdens de Vredefeesten in Sint-Niklaas. Conner Rousseau woont daar en wil er ook burgemeester worden.
Die nacht zou Rousseau, naar eigen zeggen dronken, in gesprek zijn geraakt met enkele politieagenten. Tijdens dat gesprek zou hij racistische uitspraken hebben gedaan over de Roma. Naderhand stelde de politie van Sint-Niklaas een proces-verbaal (pv) op over de feiten.
De keuze voor dat café was in elk geval opvallend, zegt Peter Van Aelst, professor politieke communicatie aan de universiteit van Antwerpen, in "De ochtend" op Radio 1. "Ik denk dat Rousseau wilde benadrukken dat het inderdaad dronken cafépraat was en dat je dat zo moet interpreteren."
Vroeger was zijn partij een krabbenmand, sinds Rousseau staat die op 1 lijn. Maar journalisten laten zich minder graag controleren
Peter Van Aelst, professor politieke communicatie aan de universiteit van Antwerpen
De timing noemt hij ronduit "slim". "Je krijgt de volle aandacht. Je wordt niet onderbroken en er wordt niet geknipt. Als je je dat kunt permitteren als politicus moet je dat altijd doen." Dat zegt ook reputatiecoach Jeroen Wils: "Hij is er heel goed in geslaagd om zendtijd te kapen en heeft de kans gekregen om zijn verhaal te doen op een zeer geregisseerde manier, zonder onderbrekingen of montage-ingrepen."
Ergernis bij journalisten
Controle is een woord dat goed bij Conner Rousseau past, vindt Van Aelst. "Voor een stuk is hij daardoor heel succesvol: vroeger was zijn partij een krabbenmand, sinds Rousseau staat die op 1 lijn. Dat is indrukwekkend. Maar journalisten laten zich minder graag controleren. Een te strakke regie werkt dan, bij problemen, tegen jou."
De toon over Rousseau in de media was lange tijd vooral positief, vindt Van Aelst. "Rousseau was een beetje de redder op links. Die toon verandert nu. Er zijn wat te veel incidenten op korte tijd geweest. Dan ben je het vertrouwen van die journalisten wat kwijt. Dat kan op termijn tegen jou werken."
Zeker dat publicatieverbod was een vergissing, denkt hij. "In die zaak van grensoverschrijdend gedrag was er meer verdeeldheid, ook bij journalisten: sommigen vonden dat hij te streng werd aangepakt. Maar over dat publicatieverbod was er eensgezindheid: 'dit doe je niet, op die manier controle houden op ons, op een manier die in Vlaanderen zeer ongewoon is'. En uiteindelijk komt alles toch naar boven. Dus het was tijd winnen op een weinig slimme manier."
Alcohol als "zwaktebod"
Ook de boodschap die Rousseau zo uitstuurt over zijn uitspraken valt niet overal in goede aarde. "Publieke figuren die door het stof gaan, hebben het vaak moeilijk om sorry te zeggen", ziet Wils. "Wat je hier ziet, is iemand die heel erg vanuit zijn ego reageert: ontkennen, technieken gebruiken van macht. Maar terugslaan en polariseren zijn technieken die net nefast zijn voor het herstel van vertrouwen."
En het argument van zijn dronkenschap was niet de beste zet volgens Wils: "Het argument 'ik was dronken' houdt niet helemaal steek. Het is een zwaktebod, je kan je alcoholgebruik niet gebruiken als een doekje voor het bloeden als je zulke uitspraken hebt gedaan."
Rousseau blijft er bovendien bij dat hij zich niet meer goed kan herinneren wat er zich precies heeft afgespeeld. De bewuste uitspraken wil Rousseau bovendien niet letterlijk herhalen. "Een gemiste kans", vindt Wils. "De enige weg naar reputatieherstel, is radicale transparantie: heel open zijn, citeren wat er gezegd en gebeurd is. Dat heeft hij niet gedaan, hij houdt een bepaalde waarheid achterwege."
Als die pv's uitlekken zal hij zich opnieuw moeten verantwoorden. Er hangt een zwaard van Damocles boven zijn hoofd.
Jeroen Wils, reputatiecoach
Want als de pv's uitlekken zal Rousseau zich opnieuw moeten verantwoorden en opnieuw uitleg moeten verschaffen. "Er hangt een zwaard van Damocles boven zijn hoofd", zegt Wils. "Dat zal hem vroeg of laat inhalen." Dat is ook de kritiek van Van Aelst. "Het is al wel wat. Stel dat hij ook politieagenten persoonlijk zou hebben beledigd: dan krijg je daar ook nog een reeks artikels over. Dus als er nog iets was, zou het wel verstandig geweest zijn om dat nu te brengen."
Wat met de privacy van Rousseau?
Een politicus heeft natuurlijk ook recht op privacy, benadrukt Peter Van Aelst. Maar of dat argument in deze zaak opgaat? "Een politicus die overal op straat wordt gefilmd als hij even iets onaangepast doet: niet alles hoort nieuws te zijn. Maar als een politicus in discussie gaat met agenten, stap je even uit je rol als politicus op een manier die wel maatschappelijk relevant kan zijn. Dan denk ik dat dat recht op privacy iets minder geldt."
"Conner Rousseau is bovendien een politicus die heel veel van zijn privéleven deelt op sociale media. Dan sta je ook iets zwakker op het moment dat media beginnen te snuffelen in je privéleven."
Politieke schade?
Rousseau verwees opvallend prominent naar zijn verleden in het vrijwilligerswerk. Niet onlogisch volgens Wils: "Hij wil zelf de regie in handen houden over het oordeel dat mensen zullen vormen over zijn gedrag. Terwijl dat oordeel natuurlijk niet aan hem is om te vormen, maar aan de kiezer. Zij zullen uiteindelijk de keuze maken: voor of tegen hem."
Na persconferentie Conner Rousseau: "Te sterk regie in handen houden kan ook tegen je beginnen werken"
Dan is de hamvraag: wat zijn de politieke gevolgen hiervan? "Ik denk dat Rousseau wel wat kan hebben", oppert Van Aelst. "Hij heeft echt vernieuwing gebracht op links. Hij staat er wel en wordt ook beschouwd als een politiek talent. Door deze incidenten is dat niet plots weg. Veel hangt af van peilingen. Als die goed blijven, kan hij dit makkelijk overleven. Als die dalen, zal hij meer en meer te maken krijgen met een negatievere pers. Dan wordt het moeilijker."
Vooruit lijkt in elk geval geen andere keuze te hebben dan achter de voorzitter te blijven staan. "Want er is totaal geen alternatief. Het is Conner Rousseau of de verkiezingsnederlaag: dan zou ik het ook wel weten als Vooruit."
