De Republikein Kevin McCarthy is niet langer voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Gisteren stemde het Huis hem weg in een motie van wantrouwen, ingediend door een radicaal-Republikeinse partijgenoot. "Hij wist dat dit eraan zat te komen", zegt VS-correspondent Björn Soenens. "Meer dan 95 procent van de Republikeinen in het Huis stemde voor McCarthy, maar die kleine fractie van 5 procent was genoeg om hem de laan uit te sturen." Hoe het nu verder moet, is onduidelijk. "Wie wil deze taak nog op zich nemen?"
VS-correspondent Björn Soenens over vertrek McCarthy: "Hij heeft zijn eigen graf gedolven"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Gisteren werd de voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden voor het eerst in de geschiedenis weggestemd. De Republikein Kevin McCarthy moest opstappen nadat hij een motie van wantrouwen die door een partijgenoot was ingediend, niet had overleefd. Matt Gaetz, van de kleine radicale Republikeinse fractie Freedom Caucus, was boos over de samenwerking van McCarthy met de Democraten om een "shutdown" van de Amerikaanse overheid te vermijden.
"Met die samenwerking heeft McCarthy zijn eigen doodsteek gegeven", zegt VS-correspondent Björn Soenens. Hoe zit het conflict in elkaar? "De VS stevende af op een "shutdown" omdat er geen akkoord over de begroting gevonden werd. Daardoor zouden de overheidsdiensten stilvallen. Maar die kleine fractie van uiterst conservatieve Republikeinen hield alles tegen. McCarthy heeft dan op het laatste moment een noodbegroting op tafel gelegd waarmee hij de Democraten aan boord kreeg. Maar daarmee heeft hij zijn eigen graf gedolven, hij wist dat er een motie van wantrouwen zou komen."
De Freedom Caucus, die heel erg de lijn van voormalig president Donald Trump volgt, had bij het aantreden van McCarthy begin dit jaar al geëist dat het makkelijker zou worden om een voorzitter te ontslaan. "Vroeger moest de helft plus één van de leden van een fractie akkoord gaan om een stemming over een motie van wantrouwen te kunnen houden. Nu is één lid voldoende om die stemming te houden." En zo geschiedde. Matt Gaetz diende de motie in, en het Huis keurde de motie goed.
Kwaad bloed
Niet geheel onlogisch stemde de volledige Democratische fractie voor het vertrek van McCarthy. De toenemende strijd tussen Democraten en Republikeinen verlamt de Amerikaanse politiek al jaren. De tegemoetkoming van McCarthy aan de Democraten om een noodbegroting op te stellen, zou hen gunstiger gestemd kunnen hebben, maar dat deed het net niet.
"De Democraten nemen het McCarthy erg kwalijk dat hij alle schuld op hen draait. Dat deed hij afgelopen weekend, na het akkoord over de noodbegroting. Ze stemden met McCarthy mee, en achteraf verklaarde hij in de tv-studio's dat er bijna een "shutdown" was geweest door de Democraten", legt Soenens uit. "Dat zette veel kwaad bloed."
Ook in de toespraak na zijn ontslag gaf McCarthy de Democraten overigens een veeg uit de pan. "De dingen die zij in het verleden hebben gedaan, hebben dit instituut schade toegebracht", klonk het. Hij noemde zijn ontslag een "politieke beslissing van de Democraten".
De Democraten nemen het McCarthy erg kwalijk dat hij alle schuld op hen draait
VS-correspondent Björn Soenens
Amerikaanse Lagerhuis stemt voorzitter Kevin McCarthy weg: "Heeft zijn eigen graf gedolven"
Volgens de Democraten leunde McCarthy aan bij de "rebellen" in de Republikeinse fractie die hem nu de kop gekost hebben. "Hij heeft veel aan hen toegegeven. Hij wilde plots geen onderzoek meer naar de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021. Hij hield Democraten weg uit bepaalde belangrijke commissies. Hij stelde plots een impeachment-onderzoek in naar president Joe Biden zonder tastbaar bewijs."
"De Democraten dachten ook, waarom zouden we met hem meestemmen? Dit is een interne kwestie van de Republikeinen." Nancy Pelosi, de vroegere voorzitter van het Huis, postte voor de stemming op X (het vroegere Twitter): "De voorzitter van het Huis wordt gekozen door de partij van de meerderheid. In dit Huis is het de verantwoordelijkheid van de Republikeinen om een kandidaat voor te stellen en te kiezen. We gaan hier niet van afwijken."
De Republikeinen hebben een meerderheid in het Huis, dat klopt, maar die is nipt: 221 zetels zijn Republikeins, 212 Democratisch (2 zitjes zijn momenteel vacant, red). De Republikeinen hebben met andere woorden dus niet veel op overschot. Maar niet alleen de Democraten stemden voor het vertrek van McCarthy, er waren ook 8 Republikeinen die dat deden. "Een kleine groep partijgenoten die hem weg wilden, dat was genoeg. Meer dan 95 procent van de Republikeinen in het Huis stemde voor McCarthy, maar die kleine fractie van 5 procent die nee zei, volstond om hem de laan uit te sturen", zegt Soenens.
"Wie gaat dit nog willen doen?"
En wat nu? "De boel ligt nu eigenlijk een beetje stil. Niemand weet goed hoe het verder moet zonder voorzitter van het Huis", zegt Soenens. "De wetgeving in het Amerikaanse parlement, wetten opstellen, commissies samenstellen, dat wordt grotendeels gestuurd vanuit het voorzitterschap. Er moet over ten laatste 40 dagen een definitieve begroting worden goedgekeurd om een nieuwe "shutdown" te vermijden, maar zonder voorzitter wordt het heel moeilijk om die onderhandelingen op te starten. Wie gaat die voorstellen lanceren? De interim-voorzitter (Patrick McHenry, red) heeft geen echte politieke macht."
De boel ligt nu eigenlijk een beetje stil. Niemand weet goed hoe het verder moet zonder voorzitter van het Huis
VS-correspondent Björn Soenens
En dan nog de grote vraag wie de nieuwe voorzitter van het Huis van Afgevaardigden moet worden. "Momenteel hebben zich nog geen kandidaten aangediend, daarvoor is het nog te vroeg", zegt Soenens. "In principe komen de Republikeinen op 10 oktober samen om een kandidatenforum te houden, en staat er een stemming gepland om 11 oktober. Maar wie gaat dit nog willen doen?"
"Wie wil deze taak nog op zich nemen als hij of zij constant het mes op de keel krijgt van die kleine rebelse fractie bij de Republikeinen die onmogelijke eisen stelt? Die macht gaan ze ook bij de opvolger van McCarthy blijven uitoefenen. Wie kan genoeg steun verwerven en gezag uitoefenen zonder alweer toe te geven aan de grillen en wensen van een kleine groep?"
Wie wil deze taak nog op zich nemen als hij of zij constant het mes op de keel krijgt van die kleine rebelse fractie bij de Republikeinen?
Volgens Soenens is dit voor Kevin McCarthy wel het einde van zijn carrière. "Tien jaar geleden was hij populair over de partijgrenzen heen. Een sympathieke man die altijd blijft lachen. Maar hij is een draaikont gebleken, en dat is hem erg kwalijk genomen."
