Is de Aziatische hoornaar dan toch niet zo'n killerwesp? "Moet zeker niet altijd verdelgd worden"

De "horrorhoornaar" of de "killerwesp", de bijnamen van de Aziatische hoornaar zijn niet bepaald rooskleurig. Toen de exotische wespensoort in 2017 voor het eerst in Vlaanderen werd opgemerkt, stonden de kranten vrijwel meteen vol met angstberichten en doemscenario's. De wesp zou de biodiversiteit aantasten, zou gemeen en uiterst pijnlijk steken en valt mensen zomaar aan. Ook deze zomer doken zulke berichten weer op.

"Een eenduidig en ongenuanceerd beeld", vindt Nicolas Pardon, beleidsbeheerder invasieve soorten bij het Vlaams agentschap natuur en bos. In de VRT-podcast "Het uur van de waarheid" laat hij zijn licht op de hoornaar schijnen. "In bepaalde gevallen kan de hoornaar inderdaad een risico vormen. Bijvoorbeeld wanneer iemand allergieën heeft. Maar over het algemeen is hij eigenlijk ongevaarlijk."

"De hoornaar is iets groter en zijn angel kan dus iets dieper steken, maar zijn gif is hetzelfde als dat van een inheemse wesp. In tegenstelling tot die laatste is hij minder agressief en niet aangetrokken tot menselijke activiteit. Je zal hem bijvoorbeeld minder snel aantreffen op een barbecue of op een terras met zoete drankjes." 

Dat de exotische wespensoort een gevaar vormt voor de inheemse insecten, is volgens Pardon ook een grove overdrijving. "Momenteel is er op Vlaams niveau geen indicatie dat er een groot effect is op bepaalde insectenpopulaties", zegt hij. "De hoornaar is een generalistische en opportunistische predator, wat wil zeggen dat hij zowat alles wat beschikbaar is, aanvalt. In Vlaanderen is dat helaas wel vaak de honingbij."

En net daarom staan imkers op hun achterste poten. Ook al vormt de hoornaar geen absoluut gevaar voor de gehele bijenpopulatie, veel honingverkopers berokkent hij wel wat schade. "Daarom is er met het Departement van Landbouw en Visserij wel samen gekeken of we de hoornaar in het kader van de imkerij niet kunnen verdelgen."

Tot vorig jaar werd de Aziatische hoornaar steevast verdelgd. Tot 80 procent van de nesten verdween in 2021-2022, toch keerde de exoot terug. "We moeten daarmee vaststellen dat de soort gevestigd is in Vlaanderen", stelt Pardon. "We moeten niet meer naar een scenario van uitroeiing, maar eerder naar beheersing en beperking van overlast."

"Maar als de hoornaar geen directe overlast bezorgt, hoef je eigenlijk niet te verdelgen", zegt de beleidsbeheerder. "Daar hangen trouwens ook kosten aan vast. Die verschillen van gemeente tot gemeente."

Toch kan het in sommige gevallen aangewezen zijn om nesten te verwijderen. "In het begin van het jaar maakt de hoornaar vaak een klein nestje. Niet groter dan een voetbal", legt Pardon uit. "Die nesten bevinden zich vaak in hagen, dakgoten of tuinhuizen. In de buurt van mensen dus en dan is er wel potentieel steekgevaar. In dat geval kan je best de brandweer bellen."

In de helft van de zomer verhuizen de hoornaars naar grotere nesten, hoog in de bomen. Daar voelen ze zich doorgaans niet bedreigd, en is er dus weinig steekgevaar.