Na torenhoge boete voor Anthony: is Oostende een uitzondering en hoe gaan andere steden om met verwaarloosde panden?

Elk lokaal bestuur kan belastingen heffen op verwaarloosde woningen en andere gebouwen. Die systemen zijn moeilijk te vergelijken, al doen we hier wel een poging. Het is duidelijk dat de bedragen in Oostende een pak hoger liggen op lange termijn, zoals ook het verhaal van Anthony illustreert. Uiteraard is het net de bedoeling dat eigenaars verwaarloosde panden sneller aanpakken, en niet verder laten verloederen. 

Voor de grafiek hierboven gaan we uit van een grotere woning. Steden die 12 maanden respijt geven vooraleer ze de belasting innen, geven we het eerste jaar "0 euro" als bedrag. In veel steden zijn er echter daarna ook nog vrijstellingen en bezwaren mogelijk. Daarnaast heffen veel steden ook een belasting op leegstand, waarmee we in de grafiek hierboven geen rekening houden. Details per stad lees je hieronder. 

De stad Antwerpen heeft twee systemen om verwaarlozing aan te pakken. Een eerste gaat over de verwaarlozing van de gevel, dat werkt met een puntensysteem. Een pand dat daarin minimum 19 punten scoort, kan opgenomen worden in een register. 

Wordt daarnaast vastgesteld dat een pand niet wind- en waterdicht is, dan kan het pand ook daarvoor in het stedelijk register opgenomen worden. Na 12 maanden in dat register, kan een belasting worden geïnd. De gevel wordt belast aan 55 euro per vierkante meter, aan een minimum van 2.000 euro. Voor panden die niet wind- en waterdicht zijn, bedraagt de belasting 6.000 euro, al zijn er wel vrijstellingen mogelijk. 

Gaan we ervan uit dat het pand voor beide problemen opgenomen is in het register, dan kan het basisbedrag van de belasting voor een verwaarloosde gevel in Antwerpen het eerste aanslagjaar 8.000 euro of hoger zijn. Zolang het pand op het register staat, stijgt het bedrag van de belasting, tot maximaal vijf keer. Is de initiële belasting 8.000 euro, dan stijgt dit bedrag na vijf jaar tot maximaal 40.000 euro per jaar. 

Lees de regels in Antwerpen hier nog eens na. Hier vind je ook de details over leegstandbelasting in de stad. 

In Gent wordt de belasting voor verwaarloosde gebouwen berekend op basis van de breedte van de gevel en de hoogte van het gebouw. Gebouwen van één verdieping met een gevel die niet breder is dan zes meter, krijgen een basisbelasting van 2.800 euro. Daar komt dan elk jaar 2.800 euro bij. 

Is je eigendom breder dan zes meter, of hoger, dan kan de startbelasting stijgen naar 3.600 of zelfs 4.400 euro. Ook dan stijgt de belasting elk jaar, tot het vierde jaar. De belasting gaat wel pas in zodra je eigendom 12 maanden op de lijst met verwaarloosde gebouwen staat. Uitgaande van een basisbedrag van 4.400 euro per jaar, komt je belasting in het zesde jaar uit op 22.000 euro. 

Meer details vind je hier . De bedragen over de belasting op leegstand kan je hier nalezen. 

Heb je een eigendom in Brugge dat geregistreerd wordt als "verwaarloosd", dan krijg je een basisbelasting van 1.250 euro.  Die boete gaat pas in na 12 maanden en stijgt daarna elk jaar (maal twee in het tweede jaar, maal drie in het derde, etc.) tot een maximale factor 4. De maximale boete bedraagt dus 5.000 euro. 

Meer details over de belasting op verwaarlozing in Brugge vind je hier . 

In Genk krijgen eigenaars van een verwaarloosde woning een boete van 1.000 euro, zodra hun eigendom langer dan 12 maanden op de lijst met verwaarloosde gebouwen staat. Die boete stijgt elk jaar met 1.000 euro, tot een maximum van 3.000 euro. Voor appartementen en kamers geldt een lagere boete. Lees hier alle details na. 

In Kortrijk hangt de belasting voor verwaarloosde gebouwen af van de gebreken die worden vastgesteld. Er zijn vier categorieën afhankelijk van de toestand van het gebouw. Daarvoor wordt gewerkt met een puntensysteem. De belasting bedraagt 115 euro per negatief punt dat wordt vastgesteld in categorie 1. Voor categorie 2 is dat 345 euro, 1035 euro in categorie 3 en 1725 euro in categorie 4.

De maximale basisbelasting is 4.600 euro. Dat bedrag wordt vermenigvuldigd met het aantal jaren dat het gebouw in het register van verwaarloosde gebouwen staat, met een maximum van 4.  Vanaf het vijfde jaar is de maximumbelasting dan 18.400 euro. Vooraleer de belasting begint te lopen, krijgen eigenaars eerst 12 maanden uitstel. 

Meer details vind je hier . 

Wie in Hasselt een woning laat verwaarlozen, riskeert een GAS-boete van 350 euro. De verwaarlozing kan in principe verschillende keren per jaar worden vastgesteld en dus ook verschillende boetes opleveren. In de grafiek hierboven gaan we uit van één jaarlijkse boete. Daarnaast bestaat een belasting voor leegstaande woningen en bedrijfsgebouwen. Ook eigenaars die een bedrijfsruimte laten verwaarlozen riskeren hogere belastingen .

In Mechelen worden verwaarloosde woningen in het begin belast aan 4.387 euro. Na de vaststelling krijgen eigenaars wel vier maanden de tijd om bezwaar in te dienen. Mocht de woning niet worden gerenoveerd, dan stijgt dat bedrag elk jaar met nog eens 4.387 euro, tot een maximum van 21.935 euro in het vijfde jaar. Daarnaast heft de stad nog belastingen voor andere soorten verwaarloosde gebouwen, zoals winkels. Die bedragen hangen af van de oppervlakte van het gebouw, maar liggen vaak hoger.

In Oostende is de belasting voor verwaarloosde woningen een stuk hoger dan in andere centrumsteden. Eigenaars krijgen eerst 12 maanden om hun eigendom in orde te brengen, nadat de stad heeft vastgesteld dat het verwaarloosd is. Blijkt het pand dan nog niet in orde en wordt er geen bijkomende vrijstelling gegeven, dan start de stad met een belasting van 13.500 euro. De stad telt daarvoor een basisbedrag (4.500 euro) en het bedrag van het tweede jaar (9.000 euro) bij elkaar op.

Daarna stijgt de belasting elk jaar met 4.500 euro, tot 22.500 euro. Is het gebouw dan nog niet aangepakt, dan trekt de stad de belasting op tot 112.500 euro, zoals het geval is voor Anthony met een vervallen boerderij in zijn achtertuin. Lees de regels uit Oostende hier na. 

In Roeselare moeten eigenaars van een verwaarloosde woning het eerste jaar nog geen belasting betalen. Als de woning niet gerenoveerd is en de eigenaar geen bijkomende vrijstelling krijgt, geldt daarna een basisbelasting van 1.500 euro. Is je woning breder dan vijf meter, dan komt daar per meter nog 300 euro bij om tot het basisbedrag te komen.

Elk jaar stijgt de belasting met 50 procent van het basisbedrag. Het bedrag van de belasting kan nooit meer bedragen dan drie keer de basisbelasting. In de grafiek gaan we hierboven uit van een grote woning met een breedte van zeven meter, in lijn met de maatstaf die we voor Gent gebruikten. Lees de regels uit Roeselare hier na. 

Leuven is nog volop bezig met een lijst op te stellen van verwaarloosde gebouwen. Een eerste screening van de stad leverde honderd verwaarloosde panden op. In de praktijk worden belastingen daarop nu nog niet geïnd, maar het reglement ligt wel al klaar. Daarin is een basisbelasting van 3.750 euro vastgelegd, die elk jaar stijgt (maal 2 in het tweede jaar, maal 3 in het derde, etc.) tot een maximum van 18.750 euro in het vijfde jaar. Daarnaast heeft de stad nog een aparte belasting voor verwaarloosde gebouwen die niet als woning bestemd zijn.

In Turnhout is een woning verwaarloosd als er zichtbare gebreken worden vastgesteld aan de buitenkant van het pand. De stad werkt met een puntensysteem op basis van de gebreken. Wanneer de dienst Wonen verwaarlozing vaststelt en de woning meer dan 9 strafpunten scoort, dan zal de woning opgenomen worden in het register verwaarlozing. Staat de woning al meer dan 12 maanden in het register, volgt er een eerste heffing van 2.500 euro. Dat bedrag stijgt elk jaar met 1.250 euro tot een maximumbedrag van 6.250 euro per jaar.

Wordt je woning in Sint-Niklaas opgenomen in de inventaris voor verwaarloosde woningen, betaal je na 12 maanden een eerste heffing van 1.375 euro als de vastgestelde gebreken niet zijn opgelost. Dat bedrag wordt in het daaropvolgende jaren elk jaar verdubbeld tot een maximumbedrag van 11.000 euro in het vijfde jaar na registratie. Vanaf het vijfde jaar blijft het belastbaar bedrag op je verwaarloosde woning per kalenderjaar op 11.000 euro staan zolang de vastgestelde gebreken niet in orde zijn gebracht. 

In Aalst krijgen eigenaars van een verwaarloosde woning een jaar de tijd om het pand te renoveren. Daarna geldt een belasting van 1.813 euro, die verdubbelt in het derde jaar en oploopt tot 5.442 euro in het vierde jaar. Vanaf dan geldt de maximale belasting van 5.442 euro. Daarnaast kan de belasting nog oplopen voor grotere gebouwen. Meer details vind je hier .