Schrijver Paul van Ostaijen collaboreerde als journalist tijdens de Eerste Wereldoorlog 

Paul van Ostaijen (1896-1928) was een van de meest revolutionaire schrijvers uit ons taalgebied, met bekende gedichten als "Melopee", "Marc groet 's morgens de dingen" of "Huldegedicht aan Singer". De Vlaamse overheid kocht recent nog het handschrift van de bundel "Bezette stad" aan voor 725.000 euro. En eerder dit jaar verscheen een uitgebreide biografie van de man.

Dat Paul van Ostaijen Vlaamsgezind was tijdens de Eerste Wereldoorlog, dat was al bekend, maar nu zijn nieuwe documenten boven water gekomen waaruit blijkt dat hij veel nauwer met de Duitsers samenwerkte dan tot nu toe werd aangenomen. Hij schreef dagelijks voor de krant de Antwerpsche Courant. Dat was een activistisch blad dat werd gesteund door de Duitse bezetter.

Kevin Absillis, hoogleraar Nederlandstalige literatuur aan de Universiteit Antwerpen, brengt de nieuwe informatie naar buiten in WT. Tijdschrift voor de geschiedenis van de Vlaamse beweging :  “We wisten al langer dat Van Ostaijen contacten had met de Antwerpsche Courant, maar dat zijn medewerking zo intensief was is volstrekt nieuw. De dichter werkte officieel voor de stad Antwerpen, maar had zeker in de jaren 1917-18 een bijna volwaardige tweede baan als journalist. Onder het pseudoniem Rare Marus hield hij zelfs maandenlang een dagelijkse column bij. Daarmee bereikte hij tienduizenden lezers, want de Antwerpsche Courant was op dat ogenblik het meest verspreide blad in de regio.”

Paul van Ostaijen schreef niet enkel columns onder de titel “Praatje van een Sinjoor”, maar ook andere artikels, waaronder politieke commentaren. 

"We wisten van één artikel in de krant dat het van hem was. Nu hebben we de pseudoniemen en de initialen waarachter Van Ostaijen zich verschool, kunnen kraken," verduidelijkt Kevin Absillis in "De wereld vandaag" op Radio 1. En dat levert "vele tientallen nieuwe artikelen" op. De nieuwe informatie komt uit een oud, verloren gewaand strafdossier.

Tegen het eind van de Eerste Wereldoorlog vluchtte Paul van Ostaijen naar Berlijn. Hij wilde ontsnappen aan vervolging omdat hij de Belgische kardinaal Mercier had uitgejouwd. Maar dat blijkt eigenlijk bijzaak. De werkelijke reden waarom hij halsoverkop naar Duitsland vertrok, zegt Kevin Absillis, is precies zijn grote en politiek geïnspireerde aandeel in de Antwerpsche Courant. Daarvoor werd Van Ostaijen in 1920 bij verstek veroordeeld tot acht maanden cel en een boete.

Kevin Absillis onderzocht dat vuistdikke strafdossier in het Rijksarchief in Beveren en ontdekte zo de verhoren van collega-journalisten van Van Ostaijen, die zijn pseudoniemen kenden en hem aanwezen als "de grootste activistische agitator op de redactie" van de Antwerpsche Courant. "Door de vondst van een verloren gewaand strafdossier is nu eindelijk duidelijk waarom hij zo'n zware straf kreeg", zegt Absillis. Na de oorlog liet het gerecht de zaak wel vallen op grond van de amnestiewet.

De nieuw ontdekte artikels van Van Ostaijen geven een inkijk in zijn politieke ontwikkeling, zegt Kevin Absillis: "Dit bevestigt het beeld van de dichter die de oorlog begint als een flamingant en vrij snel bereid is om samen te werken met de Duitsers om een aantal Vlaamse eisen te realiseren. Het nieuwe materiaal geeft ook aan dat hij in 1917-1918 zeer sterk opschoof in de richting van de Duitsers en het meest radicale activisme. Zijn betrokkenheid bij de krant verklaart ook waarom hij halsoverkop naar Berlijn is gevlucht. "    

Kevin Absillis ontdekte in het vreemdelingendossier van de familie Van Ostaijen ook dat zoon Paul verdacht werd van verklikking aan de Duitse bezetter, meer bepaald van een herbergier die koper verborgen zou hebben gehouden voor de Duitsers. Eerder was al bekend geraakt dat de schrijver betrokken was bij de verklikking van collega-auteur Ary Delen, die enkele maanden de gevangenis in vloog.  

Door de nieuwe ontdekkingen in de archieven zijn nu dus tientallen "nieuwe" teksten van Paul van Ostaijen aan het licht gekomen. Over de columns van de schrijver zegt onderzoeker Kevin Absillis nog: "De stijl ervan loopt vooruit op het proza van zijn latere groteske verhalen. Bovendien bevatten zijn stukjes informatie over hoe de dichter de oorlog beleefde."