De lijdensweg van Eva, het oudste erkende slachtoffer van seksueel misbruik in de Kerk: "Ik had de priester verleid, zeiden ze"

“Hij heeft me tegen de deur geduwd. Ik had de indruk dat hij me wilde verkrachten. Ik was zo verschrikt en zo verward, dus ben ik weggelopen. Dan hebben ze me opgepakt en opgesloten, voor jaren”, getuigt Eva in de laatste aflevering van de VRT Canvas-reeks "Godvergeten".

Eva, 87 jaar, is het oudste erkende slachtoffer van misbruik door een geestelijke. Op haar 14 jaar werd ze verkracht door een priester. Toen ze daar een melding van wilde maken, werd ze zelf zwaar gestraft, getuigt ze. “Ik had de priester verleid, zeiden ze. Ze hebben me veroordeeld en opgesloten voor landloperij en ontucht.”

“Ik ben oud en mijn dagen zijn eigenlijk geteld”, vertelt ze. “Maar ze moeten niet denken dat het allemaal zomaar weg zal gaan, dat ik zal sterven en er niets meer gebeurt. Ik ben gewoon opgesloten voor iets dat ik niet gedaan heb en ik ben zwaar gestraft. Ik denk niet dat Jezus dat heeft gewild.”

Samen met advocaten Walter Van Steenbrugge en Christine Mussche probeerden Eva en de andere slachtoffers in een ultieme poging om de Heilige Stoel, het centrale bestuur van de Katholieke Kerk, voor de rechtbank te dagen voor schuldig verzuim. Maar zonder succes. De vraag werd eerst in ons land verworpen, want de Heilige Stoel is ook een land – Vaticaanstad - en kan dus niet vervolgd worden. Die beslissing werd later bevestigd door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Advocaat Van Steenbrugge is teleurgesteld dat die onschendbaarheid van het Vaticaan ook door het Europees Hof aanvaard is: “Als het Europees Hof zegt dat het Vaticaan de immuniteit niet zou kunnen inroepen, dan betekent dat natuurlijk dat wereldwijd de deur wordt opengezet voor financiële genoegdoening van de slachtoffers die zoveel immens leed hebben ondergaan. Maar nu de immuniteit wel is aanvaard, betekent dat voor de slachtoffers dat zij voorgoed de deur naar een rechtbank dicht zien gaan”, legt hij uit.

“Ze kunnen weer juichen. Encore une fois (Nog een keer, red.)”, reageert Eva op de negatieve uitspraak. “Alweer staan ze erboven. Wat kan men nog doen? Moeten we ons op een plein in brand steken? Ik zie het mezelf doen, want ik ben dit rotleven beu. Het is toch zo? Al die jaren van eenzaamheid. Dit kan toch niet mogelijk zijn”, huilt Eva. Ze streed tot haar laatste dag voor erkenning, maar het mocht niet baten. Eva overleed vorig jaar.

Jaren gestreden voor niets, klinkt het ook bij de andere slachtoffers. En ook bij Van Steenbrugge is de frustratie te merken. “Na 11 jaar werk is dat een zure conclusie. Daar gaan we het mee moeten doen”, zegt hij.

Ondertussen gaat het seksueel misbruik gewoon verder in het buitenland, zegt Rik Devillé. Hij is priester en zet zich al jaren in tegen kindermisbruik binnen de muren van de Katholieke Kerk. “De ene dag is het Ierland, dan is het Canada, Duitsland, dan weer België, Nederland, ... Al de landen die ik niet opgenoemd heb, moeten nog komen. En ze zullen komen.”

Zo is er de zaak tegen Antwerpse pater Jan Van Dael, die na verschillende klachten van seksueel misbruik het land ontvluchtte en onderdak zocht in Brazilië waar hij al decennialang als geestelijke werkt in een tehuis voor Braziliaanse straatkinderen.

Het strafonderzoek, zowel naar de Belgische klachten als naar de Braziliaanse klachten, leverde weinig op. Volgens gerechtelijke bronnen weigerden alle vermoedelijke slachtoffers uiteindelijk om tegen hem te getuigen, mogelijk omdat ze onder druk waren gezet of waren omgekocht. 

Daarnaast loopt nog altijd Operatie Kelk, het gerechtelijke onderzoek naar misbruik in de Kerk, en naar een mogelijke doofpotoperatie. Het federaal parket wil alle verdachten in die zaak buiten vervolging laten stellen: de meerderheid van hen is overleden, de anderen zijn vroeger al veroordeeld, of hun feiten waren al verjaard op het ogenblik dat het onderzoek begon. Mogelijk zal de raadkamer later dit jaar of volgend jaar oordelen hoe het afloopt.

“Er is nog altijd geen beslissing van de raadkamer. De zaak zit nog steeds in dezelfde juridische fase als het voorjaar van 2010. We zitten nog steeds in de onderzoeksfase", zegt Walter Van Steenbrugge. Hij heeft in 2016, toen het parket de zaak wilde afronden, wel zelf bijkomend onderzoek gevraagd. Daar hebben de burgerlijke partijen en de verdachten recht op.

“Dit is dertig jaar geschiedenis in mijn kelder, dat moest allang historisch erfgoed zijn”, zegt Devillé over de honderden dossiers in zijn kelder. “Dat was niet de bedoeling. Het moest opgelost raken. Liever had ik mijn kelder aangevuld met wijn, niet met dossiers van verdriet. Waar zijn we mee bezig?”