Na de arrestatie van een pestkop in Frankrijk: hoe ga je om met pesten in de klas?

In het midden van een les werd een 14-jarige pestkop in Frankrijk gearresteerd door de politie. Hij pestte een transgender meisje, en dat op een heel zwaarwichtige manier. Hij bedreigde haar en zei dat ze zelfmoord moest plegen. In Frankrijk lijkt iedereen het erover eens dat het schokkend was. Maar over of zo'n politie-inval in de klas nodig of overdreven was, zijn de meningen verdeeld.

"Ik heb het zelf 25 jaar geleden ook eens meegemaakt, toen ik pas leerkracht was", vertelt Sabine Coppens "VRT NWS Laat". Zij is coördinator van het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten. "Maar mijn bezorgdheid gaat vooral uit naar de klas".

"Pesten is vaak een groepsgebeuren, waar meestal ook anderen bij betrokken zijn. Dit doet ook iets met hen", reageert Coppens op de video.

Een school hoort een veilige omgeving te zijn waar ouders hun kinderen gerust kunnen achterlaten. Maar door een inval van de politie in een klas, voelt dat niet voor iedereen nog zo aan. "Je hoopt dat dat een veilige plek is, dat daar geborgenheid is", legt Coppens uit.

"In het onderwijs zijn nu de eerste gouden weken aan de gang, waarbij heel veel scholen werken aan kennismaking en groepsverbinding. Aan een fijne klassfeer te hebben, een goede groep. Zoiets kan dat wel in het gedrang brengen."

De bal in Frankrijk ging aan het rollen toen het meisje met haar ouders klacht indiende. Na onderzoek oordeelde die dat het om zeer zwaar pestgedrag ging. De inval gebeurde daarna met toestemming van het parket en de school.

"Die klacht is absoluut de juiste beslissing geweest", vindt Coppens. Over de inval is ze wat minder overtuigd. "Je had als directie, in overleg met de politie, de jongen uit de klas kunnen halen om hem aan het onthaal te confronteren met wat hij gedaan heeft. En hem zo meenemen, zonder dat de hele klasgroep betrokken was. Een interventie, maar dan niet in de klas met al die betrokkenen erbij".

"Enerzijds hebben we vastgesteld dat er een dalende trend was. Maar we hebben nu de nieuwe cijfers van 2022 volgens het IBC onderzoek. En daaruit blijkt dat het pesten toch terug gestegen is. We zaten op één op de zes jongeren, dat is nu opnieuw één op de vijf", zegt Coppens.

Vooral het online pesten is toegenomen, licht Coppens verder toe. En dat is een erg intense vorm van pesten, omdat het niet stopt. "Je wordt op school gepest en je gaat daarna naar huis, maar daar gaat het online verder. Het gaat gewoon door en dat maakt het heel lastig".

Bovendien verschuift ook de leeftijd van wie pest of gepest wordt. "Vroeger was dat tussen het vijfde en zesde leerjaar en het eerste en tweede middelbaar. Maar dat breidt zich uit, en we zien ook dat er in die jaren over een langere periode wordt gepest".

Meer pesten, langer pesten... Is alle hoop dan verloren? Gelukkig niet, volgens Coppens. Al is er wel nog werk aan de winkel. 

"Er zijn gelukkig heel veel scholen die een anti-pestbeleid hebben. We zien veel inspanningen", zegt Coppens. Maar scholen in Vlaanderen moeten hun aanpak uitstippelen, want er is in Vlaanderen geen verplichting voor zo'n beleid. In tegenstelling tot Franstalige scholen in België.

"Die hebben sinds 1 juni 2023 een verplichting dat in elke school 4 elementen vanaf augustus 2024 aanwezig moeten zijn: een meldpunt voor pesterijen. Jongeren pleiten daarin voor een anoniem meldpunt. Een vaste procedure met bepaalde stappen die gezet moeten worden. Een termijn waarop dat moet aangepakt worden, zodat het niet op de lange baan wordt geschoven. En een persoon die je kan aanspreken, zowel ouders, leerkrachten, leerlingen,..."

Coppens pleit voor een gelijkaardige verplichting in Vlaanderen. In scholen, maar ook in jeugdbewegingen, sportclubs, jeugdhulp,... "Ik denk dat dat noodzakelijk is. Waarom? Omdat zo'n stappenplan en een kader veel houvast biedt. Als er iets gebeurt zoals in Frankrijk kan de directie dat uit de kast halen om te weten wat ze moeten doen. Zo kan er ook snel opgetreden worden. Niet vanuit emoties, maar wel doeltreffend, efficiënt en in samenspraak".