In de Azerbeidzjaanse stad Yevlakh hebben de eerste gesprekken plaatsgevonden tussen Azerbeidzjan en de Armeense separatisten uit Nagorno-Karabach. De "antiterroristische operatie" die Azerbeidzjan dinsdag in die regio startte, dwong de separatisten in minder dan 24 uur tot een overgave en een volledige ontwapening. Ondertussen is door meerdere bronnen melding gemaakt van geweerschoten, al zou het staakt-het-vuren grotendeels stand houden.
Eerste gesprekken tussen Azerbeidzjan en Armeense separatisten afgelopen, staakt-het-vuren houdt grotendeels stand
De eerste gesprekken tussen Azerbeidzjan en de Armeense separatisten van de betwiste regio Nagorno-Karabach zijn afgelopen. Daarbij zouden nog geen finale afspraken zijn gemaakt, al ging Azerbeidzjan wel akkoord om hulpgoederen aan het gebied te leveren. Gisteren reageerde een adviseur van de Azerbeidzjaanse president al dat het land streeft naar een "vredevolle re-integratie" van Nagorno-Karabach. Als dat gebeurt, kan dat mogelijk het einde van de Armeense controle over Nagorno-Karabach betekenen.
Daarnaast beloofde Azerbeidzjan te werken aan de normalisering van de betrekkingen met Armenië en een "veilige doorgang" voor de Armeense separatistische troepen in het gebied te creëren. Armenië gelooft alvast weinig van dat laatste. Bij de VN-Mensenrechtenraad waarschuwde het land voor een "etnische zuivering" in de regio. Armenië noemde de Azerbeidzjaanse operatie ook een "misdaad tegen de mensheid".
"De burgers van Nagorno-Karabach zitten in de val en hebben geen mogelijkheid om te evacueren, omdat Azerbeidzjan de enige levenslijn naar Armenië blijft blokkeren." Daarmee verwijst Armenië naar de Latsjin-corridor, de enige weg die Armenië met Nagorno-Karabach verbindt en die Azerbeidzjan al enkele maanden blokkeert. Daardoor kunnen humanitaire hulpgoederen zoals voedsel, water en medicijnen het gebied niet bereiken. In totaal zouden zo'n 120.000 mensen daardoor zo goed als vastzitten in het gebied.
Ook volgens een lokale verantwoordelijke in Nagorno-Karabach zijn de straten van de hoofdstad Stepanakert "gevuld met mensen die ontheemd, hongerig en bang zijn". De Armeense premier Pasjinjan zegt echter dat er geen direct gevaar meer is voor de etnische Armeniërs, al is zijn land wel klaar om 40.000 families uit het gebied op te vangen.
Nagorno-Karabach, middelpunt van conflict
Het Azerbeidzjaanse militaire offensief in Nagorno-Karabach kwam niet uit het niets. Dat gebied is al decennialang het middelpunt van een conflict tussen buurlanden Azerbeidzjan en Armenië.
De regio is officieel deel van Azerbeidzjan, maar de meerderheid van de mensen die er wonen zijn etnische Armeniërs. In de jaren 90 heeft Nagorno-Karabach zichzelf als een onafhankelijke republiek uitgeroepen. Noch Armenië, noch de internationale gemeenschap erkent die republiek. De territoriale en etnische spanningen hebben al verschillende keren voor geweld gezorgd.
In de late jaren 80 en vroege jaren 90 brak na de onafhankelijkheidsverklaring van Nagorno-Karabach een oorlog uit die duizenden doden veroorzaakte. In 2020 laaide het conflict opnieuw op, kort maar hevig, wat tot 6.500 slachtoffers leidde. Azerbeidzjan veroverde toen een groot deel van Nagorno-Karabach terug. Na een staakt-het-vuren bleef alleen de smalle Latsjin-corridor als enige verbinding tussen Armenië en de regio over. Ook na het einde van de oorlog bleven de spanningen sluimeren.
Staakt-het-vuren geschonden?
Toen de gesprekken in Yevlakh volop aan de gang waren, maakten verschillende bronnen melding van nieuwe geweerschoten in Nagorno-Karabach. Vooral in de regio rond de hoofdstad Stepanakert zouden meerdere schoten zijn gehoord. De Armeniërs in het gebied beschuldigden Azerbeidzjan ervan het staakt-het-vuren te schenden. Azerbeidzjan ontkende echter onmiddellijk dat zijn troepen iets met de schoten te maken hebben.
Ondertussen blijven Russische troepen in de regio - Rusland bemiddelt in het conflict - mensen evacueren. Volgens het ministerie van Defensie in Moskou zouden tijdens die reddingsacties al zo'n 5.000 mensen geëvacueerd zijn.
Verenigde Naties roepen op tot dialoog
De Verenigde Naties (VN) hebben de betrokken partijen in het conflict in Nagorno-Karabach ondertussen opgeroepen om de gesprekken voort te zetten. "Een echte dialoog tussen de regering van Azerbeidzjan en vertegenwoordigers van de regio, samen met het volledige engagement van Armenië en Azerbeidzjan in het normaliseringsproces, vormen de enige duurzame weg voorwaarts", zei Miroslav Jenča, die het conflict voor de VN volgt.
De topprioriteit is om de burgerbevolking te beschermen, zo zei Jenča nog tijdens een spoedzitting van de VN-Veiligheidsraad donderdag in New York. Volgens hem is de humanitaire toestand in de regio fragiel, en moeten de gevechten volledig stoppen.
Protesten tegen premier Pasjinjan
De gesprekken komen er na enkele intense dagen in Nagorno-Karabach. Dinsdag startte Azerbeidzjan met wat het een "antiterroristische operatie" noemde. Met bombardementen en gevechten wilde Azerbeidzjan de Armeense separatisten in de regio op de knieën krijgen. Tijdens het offensief zouden volgens de Armeniërs zo'n 200 doden en 400 gewonden zijn gevallen. Ook twee Russische soldaten lieten het leven nadat ze onder een voertuig terechtkwamen.
Woensdag kondigden de Armeense separatisten aan dat ze akkoord gingen met een staakt-het-vuren en een volledige ontwapening. In Armenië zette dat kwaad bloed. In de Armeense hoofdstad Jerevan gingen duizenden mensen de straten op om het ontslag van premier Pasjinjan te eisen. Die riep op om "het pad van de vrede te blijven bewandelen, ook al is dat niet gemakkelijk".
