De raket die twee weken geleden neerkwam op een marktje in de Oekraïense stad Kostjantynivka zou een Oekraïense luchtafweerraket geweest zijn en niet door Rusland afgevuurd zijn. Dat schrijft de Amerikaanse krant The New York Times . Bij die aanval kwamen 17 mensen om het leven. Oekraïne start een onderzoek naar wat er die dag is gebeurd.
Steeds meer bewijs dat Oekraïne verantwoordelijk is voor raketinslag op markt in Kostjantynivka
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De raket die op 6 september 17 mensen doodde in het centrum van de Oekraïense stad Kostjantynivka, vlak bij een markt en verschillende handelszaken, zou geen Russisch projectiel geweest zijn. Dat blijkt uit een onderzoek van The New York Times. De raket zou uit het noordwesten gekomen zijn, gebied dat in Oekraïense handen is.
Nochtans beweerde de Oekraïense president Volodimir Zelenski nog geen twee uur na de aanval dat Rusland verantwoordelijk was voor de raketaanval. Hij sprak van een "terroristische aanval" en veel media in binnen- en buitenland volgden die redenering. Dat is overigens niet vreemd, want Rusland heeft al vaker civiele burgerdoelwitten zoals scholen en woonwijken aangevallen. Toch heeft het er alles van weg dat het niet zou gaan om een Russische aanval.
Analyse van de camerabeelden
The New York Times baseert zich daarvoor op verschillende elementen. Eerst en vooral is er het beeldmateriaal van de bewuste aanval, beeld van een bewakingscamera dat ook op onze website verscheen. Op die beelden zijn verschillende voorbijgangers te zien. Kort voor de impact van de raket kijken ze allemaal in de richting van het geluid van de inkomende raket.
En dan is er ook de reflectie op de daken van geparkeerde wagens. "De raket is niet lang te zien op het beeld, slechts één frame", merkt ook de videoredacteur bij VRT NWS. Maar het beeld komt wel overeen met het beeld uit het onderzoek van de Amerikaanse krant. De conclusie luidt dat de raket komt aangevlogen uit het noordwesten, gebied dat volledig in Oekraïense handen is. Dat maakt de kans erg klein dat het projectiel door Rusland werd afgevuurd.
Schade en krater
Ook nader onderzoek op de plaats van impact en studie op de brokstukken van de raket leert onderzoekers dat het zou gaan om een Oekraïense luchtafweerraket. De raket explodeerde enkele meters boven de grond en vuurde kleine metalen brokstukken af in alle richtingen. De schade aan de gebouwen en het wegdek komen overeen met de noordwestelijke vlucht van het projectiel.
Oekraïne heeft altijd beweerd dat de aanval werd uitgevoerd met een S300-raket. Dat is een raket die door Rusland gebruikt wordt om doelwitten in de lucht te raken, en sinds kort ook voor grondaanvallen. Maar volgens kenners reikt dat wapensysteem niet ver genoeg om vanuit Russisch grondgebied afgevuurd te zijn. Een S-300 raket draagt een andere springstofkop dan degene die ontplofte in Kostjantynivka.
De restanten van de raket vertonen volgens onderzoeker van The Times wel erg veel gelijkenissen met een 9M38-raket. Zowel Rusland als Oekraïne gebruiken dat wapen.
Wat betekent dat nu?
"Het onderzoek van The Times ziet er geloofwaardig uit", duidt Marijn Trio, Ruslandkenner bij VRT NWS. "Er circuleren bovendien al langer geruchten dat de aanval op het marktje in Kostjantynivka mogelijk een tragisch ongeluk was. Dat bleek ook uit een onderzoek van het pro-Russische Conflict Intelligence Team, dat al een dag na de aanval gepubliceerd werd."
"Zij halen ongeveer dezelfde elementen aan als het onderzoek van The New York Times. Dat zijn twee media die - onafhankelijk van elkaar - een soortgelijk verhaal brengen. Dat is wel opvallend."
Kan een luchtafweerraket zomaar afwijken?
Het zou niet de eerste keer zijn dat iets verkeerd loopt met een Oekraïense luchtafweerraket. In november 2022 kwam een persoon om het leven toen een Pools grensdorp geraakt werd door een verdwaalde Oekraïense raket. Toen ging het wél om een S-300 raket.
Volgens experten kunnen er verschillende redenen zijn waarom een raket plots uit koers raakt, waaronder een elektronische storing of een geleidingsvin die beschadigd raakt of afbreekt op het moment van lancering.
"De kans is klein dat Oekraïne snel zal toegeven dat het om een Oekraïense raket ging", weet Trio. "Zelfs als het zou gaan om een tragisch ongeluk, dan nog kan Oekraïne argumenteren dat het de raket helemaal niet zou moeten afvuren als er geen Russische invasie was."
Ondertussen heeft Oekraïne gereageerd op de beschuldigingen. "De veiligheidsdienst onderzoekt de zaak", sprak Michailo Podoljak, adviseur van president Zelenski. "Buitenlandse publicaties over de Russische betrokkenheid bij de aanval leiden tot heel wat complottheorieën. Aanvullende juridische beoordeling is in deze vereist. We zullen de waarheid ontdekken."
