Koningin Mathilde heeft op het VN-hoofdkwartier in New York de top over de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen geopend. De koningin ijvert al van bij het begin voor die "SDG's (Sustainable Development Goals)", een agenda die tegen 2030 de wereld duurzamer wil maken. Thema's als armoedebestrijding, onderwijs en vrede zijn natuurlijk belangrijk, maar wat betekenen ze concreet en waar staan we, halfweg? Niet ver. Integendeel.
Koningin Mathilde in New York als pleitbezorger van Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen, maar wat zijn dat eigenlijk?
Katrien Vanderschoot
Gepubliceerd:
De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen werden in 2015 gelanceerd als opvolgers van de Millenniumdoelen. Die waren 15 jaar daarvoor opgesteld om de ongelijkheid tussen Noord en Zuid te verkleinen. Niet alleen werden die Millenniumdoelen nooit echt waargemaakt, ze waren ook alleen bedoeld voor de ontwikkelingslanden. Maar op die manier red je de wereld niet, met zijn steeds complexere thema's die op elkaar inwerken, dachten de beleidsmakers en onderzoekers. Denk maar aan de klimaatopwarming, migratie en vergrijzing.
Onder impuls van toenmalig VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon werd daarom een nieuw kompas voor de wereld uitgevonden: de Agenda 2030 met de daarbij horende 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen, ook wel gekend als SDG's (Sustainable Development Goals) met maar liefst 169 subdoelstellingen. Belangrijk is dat het om een evenwicht moet gaan tussen economische, sociale en ecologische aspecten.
Mensen, planeet, welvaart, vrede, partnerschap
Je kan de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen in vier thema's opdelen: mensen, planeet, welvaart, vrede en partnerschap. Neem bijvoorbeeld doelstelling 3, rond goede gezondheid en welzijn. Daarin staat dat tegen 2030 de moedersterfte moet worden teruggedraaid tot minder dan 70 per 100.000 geboortes. Maar ook dat druggebruik en alcoholverslaving moeten worden aangepakt en dat het aantal verkeersdoden moet halveren.
Bij doelstelling 16, rond vrede, veiligheid en sterke publieke diensten, staat bijvoorbeeld de strijd tegen corruptie, maar even goed de beëindiging van kindermisbruik en kinderhandel.
Iedereen actief
Hoewel de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen zijn uitgedacht in het kader van de Verenigde Naties, de grootste overkoepelende wereldorganisatie, kan iedereen actie ondernemen. Landen die het VN-charter hebben ondertekend, hebben zich akkoord verklaard om de doelstellingen in hun beleid op te nemen. Maar ook grote VN-organisaties, ngo's, wetenschappers, bedrijven, middenveldorganisaties, vrouwen en jongeren kunnen ermee aan de slag.
In ons land heeft de Vereniging voor Steden en Gemeenten een handleiding gemaakt voor plaatselijke besturen om de SDG's in hun eigen gemeente toe te passen. Ook burgers kunnen zelf hun initiatieven erop enten, of het nu gaat om een actie om een rivier proper te maken of om mee te ijveren voor basismobiliteit.
Onze koningin Mathilde is al sinds 2016 aan de slag om als pleitbezorger de boodschap mee te verkondigen, tijdens haar vele reizen. Vooral het lot van meisjes en vrouwen neemt ze erg ter harte, zoals tijdens haar bezoek aan Bangladesh begin dit jaar.
Uitdagingen
De top in New York komt op een belangrijk moment, want de balans oogt halfweg tussen de lancering en het einddoel, niet fraai. Ondanks een beetje vooruitgang zijn de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen al een tijdlang niet op schema, zegt VN-secretarisgeneraal António Guterres. "Vandaag is maar 15 procent van de doelstellingen op het goede spoor, en sommige gaan zelfs de verkeerde kant uit."
De belangrijkste spelbederver was de coronapandemie, met heel wat sociaaleconomische gevolgen. Ook geopolitieke spanningen, zoals de oorlog in Oekraïne, hebben de aandacht doen afnemen voor belangrijke thema's als honger, armoede en toegang tot degelijk onderwijs. Koningin Mathilde en de drie Belgische ministers Lahbib, Dermagne en Gennez zullen hun stem wel laten horen in New York. Maar de nood aan nieuwe concrete plannen en voorstellen is groot.