Vakbond legt voor het eerst fabrieken van 3 grote Amerikaanse autobouwers tegelijk plat voor hogere lonen

Een loonsverhoging van 36 procent in de komende vier jaar, dat eist de Amerikaanse vakbond United Auto Workers (UAW) van de grote autobouwers General Motors, Ford en Stellantis. En het tegenbod van het management van de drie fabrikanten, dat niet boven de 20 procent uitkomt, zint hen niet.

Het verklaart waarom zo'n 13.000 arbeiders van drie Amerikaanse fabrieken van de "Big Three" van Detroit - een van GM in Wentzville, Missouri, een van Ford in Wayne, Michigan en een Stellantis Jeep in Toledo, Ohio - tegelijk het werk hebben neergelegd. Door de staking ligt onder meer de productie van typische Amerikaanse modellen als de Ford Bronco, de Jeep Wrangler en de Chevrolet Colorado plat. 

Voor de UAW is de actie ongezien: voor het eerst in haar 88-jarige bestaan richt de vakbond zich op de drie grote autobouwers tegelijk, zij het dan op een gerichte selectie van drie fabrieken. Een grotere, bedrijfsbrede staking kan de vakbondskas wellicht niet trekken, maar de actie is toch meer dan symbolisch: de Jeep-fabriek van Stellantis in Toledo een week dichthouden, kan het bedrijf bijvoorbeeld al 380 miljoen dollar kosten.

De eisen van de vakbonden zijn ook niet min, dat geven ze zelf toe. Buiten de hoger genoemde loonsverhogingen vragen ze ook betere pensioenen, minder tijdelijke werknemers, meer betaalde vakantiedagen (inclusief een vierdagenwerkweek) en meer werkzekerheid. Ook het systeem waarbij er verschillende barema's zijn voor werknemers met veel en weinig anciënniteit moet op de schop.

Maar de bonden argumenteren dat de autobouwers er de centen voor hebben. De voorbije jaren hebben ze miljarden dollars winst gemaakt en de managerslonen fors opgetrokken, klinkt het. "Ze kunnen onze loonsverhogingen verdubbelen, zonder de autoprijzen te verhogen en nog miljoenen dollars winst maken", zegt de strijdvaardige nieuwe UAW-voorzitter Shawn Fain. "Wij zijn niet het probleem. De hebberigheid van de grote bedrijven is het probleem."

De "Big Three" hebben al laten weten dat ze niet akkoord zijn met de eisen van de bonden. Zij zeggen dat ze onder druk staan om hun kosten beperkt te houden in de concurrentiestrijd met Tesla en Aziatische spelers. Ook de overschakeling van verbrandingsmotoren naar elektrisch aangedreven voertuigen gaat nog veel geld kosten, klinkt het in hun argumentatie.

GM-topman Gerald Johnson beweert dat de eisen van de UAW het bedrijf 100 miljard dollar zouden kosten, "meer dan twee keer de waarde van het hele bedrijf". Hoe hij aan dat bedrag komt, legt hij wel niet uit. Bij Ford luidt het dat ze eerder deze week net het "gulste aanbod in 80 jaar" hebben gedaan aan de bonden, met naast loonverhogingen onder meer ook 5 weken vakantie en hogere pensioenbijdragen, maar dat het sindsdien stil is gebleven. 

Mocht de staking aanhouden (en misschien nog uitbreiden), hebben de autobouwers nog wel een voorraad achter de hand om dealers een tweetal maanden te kunnen blijven bevoorraden. Toch wordt er nu al gevreesd voor een watervaleffect van een langdurige staking op toeleveranciers en andere sectoren. En die potentiële economische schade zou dan zelfs een politieke kwestie kunnen worden, zeker in de aanloop naar de presidentsverkiezingen volgend jaar.

Biden, die zichzelf tot dusver op de borst klopte als "pro-vakbonden", staat door de staking daarom in een akelige spreidstand. Een snel akkoord zou hem politiek het allerbeste uitkomen. Als dat niet lukt, is het hem er alles aan gelegen om de economische klap zo beperkt mogelijk te houden. Volgens Amerikaanse media zou hij al een steunpakket achter de hand houden voor de toeleveranciers.