In Franstalig België wordt er stevig geprotesteerd tegen Evras, een educatief programma voor scholieren rond seks, relaties en emoties. Dat zou zelfs geleid hebben tot enkele brandstichtingen in scholen in Luik en Charleroi. Kinderen zouden "leren masturberen", porno wordt zogenaamd "goedgepraat" en transseksualiteit "gepromoot". Maar feit en fictie werden de voorbije dagen en weken flink door elkaar gehaald. Vijf pertinente vragen op een rij.
Feit of fictie? Waarover gaat "Evras", het veelbesproken programma rond seksuele opvoeding echt?
Jef Cauwenberghs
Gepubliceerd:
Is de Evras-gids verplichte leerstof voor kinderen?
Evras is de afkorting van éducation à la vie relationelle, affective et sexuelle of "relationele, emotionele en seksuele opvoeding". Het programma van vormingen voor scholieren over die thema's, verzorgd door externe experten, bestaat al sinds 2012. Lange tijd konden scholen zelf kiezen in hoeverre ze met bepaalde thema's uit het opleidingsaanbod aan de slag gingen.
Recent keurde het parlement van de Franse Gemeenschap (de Federatie Wallonië Brussel) een voorstel goed om in het zesde leerjaar (11-12 jaar) en het vierde middelbaar (15-16 jaar) een "animation" of vorming van twee uur op basis van de principes van Evras aan te bieden.
Veel ophef op sociale media gaat over een Evras-gids van 300 pagina's waarvan de laatste versie deze maand online verscheen. Maar die gids is geen verplichte leerstof, noch een handboek dat uitgedeeld zou worden aan leerlingen of studenten. Het is een publicatie met handvaten voor opvoeders, begeleiders of leerkrachten die geconfronteerd worden met vragen van minderjarigen over seksualiteit, emoties en relaties. Dat schrijven onze collega's van RTBF .
Wil Evras kinderen vanaf 5 jaar onderwijzen over seks?
Neen. Er ontstond verwarring omdat in een inhoudsopgave van de gids sprake is van de leeftijdscategorie 3-5 jaar. Maar opnieuw: het is niet de bedoeling dat Evras volledig aan kinderen "onderwezen" wordt of dat kinderen vanaf een bepaalde leeftijd moéten leren over seksualiteit of gender.
Evras geeft duidelijk mee dat het om handvaten voor opvoeders gaat wanneer die zelf niet goed weten hoe ze moeten omgaan met seksueel nieuwsgierige kinderen. Een hoofdstuk 3 tot 5-jarigen geeft simpelweg aan hoe iemand kan reageren op een kleuter die de eerste vragen stelt over seksualiteit of relaties. Het initiatief gaat daarbij steeds uit van kinderen met vragen.
Op pagina elf van de gids staat ook dat: "Deze gids voor Evras is niet bedoeld om te worden verspreid onder kinderen en jongeren. Het is gericht op betrokkenen die toezicht houden op de activiteiten van Evras of zelfs op educatieve teams. Het biedt hen richtlijnen om te helpen ".
Spreekt het pakket over positieve invloeden van porno voor 9-jarigen?
Evras spreekt niet specifiek over goede effecten van pornografisch materiaal. De gids gaat ervan uit dat alle kinderen vroeg of laat in contact komen met seksualiserende beelden en daar vragen over zullen hebben. Volgens experten is 9 jaar de gemiddelde leeftijd waarop kinderen voor het eerst in contact komen met het concept "porno".
De pagina waarover verschillende ouders struikelen is pagina 137. Daarin wordt gesproken over positieve en negatieve invloeden op seksueel gedrag van onder andere media, porno, cultuur, religie, mythes, geloof, wetten en socio-economische status. Merk hierbij op dat er helemaal niet diep wordt ingegaan op positieve effecten van porno. Het staat gewoon in het rijtje tussen andere factoren.
Later is er wel opnieuw melding van pornografie. Het gaat er in dat geval om dat er met minderjarigen bijvoorbeeld gesproken kan worden over hoe seks en seksualiteit in de media voorgesteld wordt, hoe er een onderscheid gemaakt kan worden tussen porno en het echte seksuele leven en hoe porno dus voor een onrealistische kijk op seks en relaties kan zorgen.
Leren kinderen vanaf 9 jaar masturberen?
Neen, kinderen vanaf 9 jaar leren niet masturberen. Die verwarring ontstond wellicht omdat er bij de categorie 9 tot 11-jarigen ook een hoofdstukje "masturbatie" staat. Opnieuw: Evras gaat hierbij uit van vragen vanuit het kind zelf en hoe de opvoeder of leerkracht gepast kan reageren wanneer een 9-jarige vragen stelt of opmerkingen maakt over masturbatie en orgasmes.
Erg diep wordt er in deze leeftijdscategorie trouwens niet ingegaan op dat thema. Er staat dat het kind gerustgesteld kan worden door te zeggen dat een verlangen naar zelfbevrediging normaal en menselijk gedrag is.
Masturbatie komt eigenlijk pas later aan bod voor jongeren tussen 12 en 14 jaar. Ook hier gaat het niet om het aanleren of voordoen van specifieke vormen van zelfbevrediging. De Evras-richtlijnen willen een gesprek op gang brengen over de normaliteit en het ontdekken van het eigen lichaam.
Leren kinderen om van geslacht te veranderen of worden ze daartoe aangezet?
Neen, die verwarring is mogelijk toe te schrijven aan pagina 160 waarin de gids het over biologische sekse en genderindentiteiten heeft. Kinderen tussen de 5 en 8 jaar oud kan verteld worden dat de genderidentiteit van mensen in sommige gevallen verder weg kan vallen of juist dichterbij kan komen van de identiteit die hen bij de geboorte is toegewezen.
Het doel hierbij is volgens de richtlijnen vooral om kinderen het verschil te leren kennen tussen hun biologisch geslacht en hun genderidentiteit. Volgens de experten is de leeftijd van 5 jaar immers het punt waarop kinderen zich bewust worden van hun identiteit en de verwachtingen die daarmee gepaard gaan.
Denk bijvoorbeeld aan meisjes die vaker voor roze kledij en poppenspeelgoed kiezen of jongens die zich met speelgoedgeweren bezig houden. Opvoeders moeten dan vooral kunnen praten over het feit dat het normaal is dat die voorkeuren door elkaar kunnen lopen.
Nergens in dit hoofdstuk is sprake van "het veranderen van geslacht", laat staan genderconfirmerende operaties.
Als ouder meer over Evras weten? Dat lees je in deze brochure . Alle info over het programma vind je ook op hun website . Ook onze Franstalige collega's van RTBF schreven al over dit onderwerp.
