In de Franse stad Bordeaux zijn verschillende restaurantklanten opgenomen in het ziekenhuis na een "botulisme-voedselvergiftiging". Eén ding hadden ze gemeen: ze bezochten de afgelopen dagen allemaal hetzelfde restaurant waar ze huisbereide geconserveerde sardines aten. Eén gast overleed zelfs aan de gevolgen van de vergiftiging. Wat is botulisme precies en hoe gevaarlijk is het inmaken van voedsel?
Vrouw sterft na eten van sardines in Frans restaurant: waar moet je op letten bij het inmaken van voedsel?
Manar Rayyan
Gepubliceerd:
Het consumententeam van Radio2 gaat op zoek naar een antwoord op al je vragen. Heb je een verhaal of vraag, laat het ons weten op consumenten@radio2.be.
De getroffen klanten bezochten allemaal de Tchin Tchin Wine Bar in Bordeaux. Ze aten er sardines, die door het restaurant zelf werden geconserveerd zodat die langer konden worden bewaard. Het consumententeam van Radio2 vroeg aan het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) hoe gevaarlijk het inmaken van voedingsmiddelen is. "Het houdt zeker risico’s in", zegt woordvoerder Hélène Bonte.
Heel wat consumenten gaan zelf aan de slag om voedingsmiddelen zoals fruit, groenten of vis in te maken. "Dat is zeker een goed idee omdat je die producten dan voor een langere tijd kan bewaren. Toch willen we ook informeren over de risico's die het inmaken van voedingsmiddelen met zich mee kan brengen", zegt Hélène Bonte van het FAVV.
Wat moet je weten als je thuis voedsel wil inmaken?
Bij het zelf inmaken van zure voedingsmiddelen (met een pH waarde van minder dan 4,5) kan de bacterie die botulisme veroorzaakt zich niet ontwikkelen en zullen er geen gifstoffen aangemaakt worden
Fruit en tomaten inmaken is geen probleem, ze hebben een doorgaans hogere zuurtegraad waardoor de bacterie niet zal kunnen groeien
Zuren (zoals azijn of citroensap) en wijn kunnen helpen om de zuurtegraad te verhogen. Ook een lage bewaartemperatuur of een verhoogde toevoeging van zout verhogen de veiligheid
Ingemaakt voedsel uit de winkel is veilig dankzij de hittebehandeling. Maar het is zeer moeilijk om diezelfde omstandigheden thuis te bereiken
Hélène Bonte, FAVV
Wat is botulisme en wat zijn de symptomen?
Voedselgerelateerd botulisme is een voedselvergiftiging waar je ernstig ziek van kan worden. De ziekte wordt veroorzaakt door bacteriën die giftige stoffen aanmaken die het zenuwstelsel van de mens aantasten. "Mogelijke symptomen zijn wazig of dubbel zien, verlamming, slecht slikken en moeilijk praten", verduidelijkt Bonte. Sommige mensen sterven aan de gevolgen van botulisme.
De intoxicatie komt gelukkig zeer zelden voor. “Je wordt in de meeste gevallen ziek van voedsel dat foutief wordt ingemaakt, zoals huisbereide conserven van groenten of vlees.”
Is botulisme besmettelijk?
Bestaat de kans dat je iemand anders besmet met de bacterie? "Botulisme kan niet rechtstreeks overgedragen worden van een persoon op een andere en is dus niet besmettelijk", stelt Bonte gerust.
In bepaalde omstandigheden kunnen bacteriën goed ontwikkelen, denk maar aan eten dat je bewaart op kamertemperatuur in plaats van in de koelkast. "De bacterie die botulisme veroorzaakt is een sporenvormende bacterie, dat wil zeggen dat de bacterie in slechte omstandigheden sporen nalaat. Dankzij deze sporen vertoeven de bacteriën in een soort rusttoestand. Wanneer de omstandigheden opnieuw optimaal zijn, ontkiemen deze sporen weer tot volwaardige bacteriën die gaan groeien in het eten."
“De bacterie houdt van een omgeving waar heel weinig of geen zuurstof aanwezig is, zoals een bokaal met ingemaakte groenten. Als de zuurtegraad optimaal is, dan heeft de bacterie vrij spel om te groeien. Bij het inmaken van je voeding moet je die optimale omstandigheden net gaan vermijden”, legt Bonte uit.
Zijn conserven uit de winkel altijd veilig?
In de industrie worden groenten in blik of glas onderworpen aan een hittebehandeling van 121 graden Celsius gedurende 3 minuten. “Hierdoor wordt het risico op de ontwikkeling van bacteriën geëlimineerd en zijn ze veilig. Het is echter zeer moeilijk diezelfde omstandigheden thuis te bereiken. Wanneer een blik bol staat, dan gooi je dat beter weg.”
Extra tips voor in de keuken
Werk zeer hygiënisch: propere handen en proper werkoppervlak
Was groenten en fruit goed
Gebruik best verse groenten en fruit
De potten of blikken die je gebruikt moeten ook zeer proper zijn. Je kan ze best ook eerst even steriliseren, gebruik hiervoor een tang of groot pincet
Groenten of fruit verhitten vóór het inmaken doodt ook al een deel van de bacteriën
Bewaar je producten koel (max 4°C) en op een donkere plaats
Controleer regelmatig de potten na het inmaken. Ze moeten altijd goed dicht blijven
