Het Europees Parlement heeft vandaag strengere normen voor luchtvervuiling goedgekeurd. De normen worden zo in lijn gebracht met wat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voorstelt. De verstrenging zou tientallen miljarden euro's aan gezondheidskosten kunnen besparen. Alleen is de beslissing nog niet definitief.
Strengere Europese normen voor luchtvervuiling nemen belangrijke eerste horde
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Maandag nog bleek het uit een nieuwe studie: wie in een wijk met veel luchtvervuiling woont, betaalt daar een gezondheidsprijs voor. Hoe meer fijnstof in de lucht, hoe vaker de Belg op doktersbezoek gaat. Die gezondheidsklachten zijn niet alleen schadelijk voor wie eraan lijdt. Ze kosten de Belgische staat zo'n 43 miljoen euro per jaar aan gezondheidskosten.
Het probleem beperkt zich niet alleen tot ons land. Jaarlijks overlijden er zo'n 238.000 Europeanen vroegtijdig aan de gevolgen van luchtverontreiniging. Die vervuiling schaadt ook de Europese ecosystemen en de biodiversiteit.
Daar wil de Europese Unie iets aan doen. Vandaag schaarde het Europees Parlement zich achter sterk aangescherpte normen voor een hele resem vervuilende stoffen. 363 Europarlementsleden hebben voor de strengere normen gestemd, 226 stemden tegen en 46 onthielden zich.
Na de stemming noemde rapporteur Javi López (van de sociaal-democratische S&D) luchtvervuiling "een pandemie in slow-motion met een vernietigende tol op de samenleving. We moeten de wetenschap volgen en onze standaarden voor luchtkwaliteit in overeenstemming brengen met die van de Wereldgezondheidsorganisatie".
Baten zeven keer hoger dan de kosten
De stemming van vandaag in het Europees Parlement is een schakel in een heel proces.
Dat proces begon in juni, toen de Europese Commissie een voorstel indiende om de drempelwaarden voor luchtverontreiniging tegen 2030 te verlagen. Het gaat dan bijvoorbeeld om fijn stof, stikstofdioxide (NO₂), ozon (O3) en zwaveldioxide (SO₂).
De Commissie maakte zich sterk dat de maatregelen daarvoor minstens 7 keer meer zouden opbrengen dan ze zouden kosten: 42 miljard euro aan uitgespaarde kosten tegenover 6 miljard euro aan investeringen.
De Milieucommissie van het Europees Parlement boog zich in juni over het voorstel van de Europese Commissie en toonde zich nog ambitieuzer. In het voorstel van de Commissie zou Europa immers nog steeds de normen niet halen die de WHO in 2021 naar voor schoof.
Veel scherpere richtwaarden en meer meetpunten
Vandaag kon het hele Europees Parlement zich ten slotte uitspreken over het voorstel van de Milieucommissie van het Parlement.
Voor de schadelijkste fijnstofdeeltjes (met een diameter die kleiner is dan 0,025 millimeter) komt de grens over een heel jaar op 5 microgram per kubieke meter te liggen. Dat is vijf keer minder dan de huidige richtwaarde en de helft van wat de Europese Commissie in juni voorstelde. Ook 24-uurspieken worden veel minder getolereerd.
Die waarden moeten wel pas in 2035 worden bereikt, vijf jaar later dus dan het voorstel van de Europese Commissie. Het Parlement stelt voor om de normen die de Europese Commissie voorstelde, in te stellen als tussentijds doel in 2030.
Wat is fijnstof? Fijnstof zijn deeltjes die rondzweven in de lucht. Ze komen onder meer vrij bij de verbranding van brandstoffen. Dat gebeurt vooral door de industrie, de landbouw en de huishoudens.
Fijnstof veroorzaakt heel wat gezondheidsproblemen zoals luchtweginfecties, astma, hart- en vaatziekten en kanker. In ons land is de uitstoot van fijnstof sinds 2000 met een kwart afgenomen.
Voor stikstofdioxide worden de jaarlijkse richtnormen een kwart van wat ze nu zijn, en ook voor onder andere zwaveldioxide en ozon worden ze sterk naar beneden bijgesteld.
Verder wil het Europees Parlement meer meetpunten voor luchtverontreiniging op plekken waar er veel voorkomt. Per miljoen inwoners moet er één meetlocatie komen. In steden moeten er zogenaamde supermeetpunten komen. En de bevolking moet openbare databanken kunnen raadplegen waarop de meetresultaten elk uur worden aangepast.
Zo moeten de Europeanen hun gedrag meteen kunnen afstemmen op de situatie, door bijvoorbeeld minder te sporten of binnen te blijven.
Nog niet definitief
Het zal wel nog even duren voor de maatregelen ook realiteit worden. Met de stemming heeft het Europees Parlement zijn standpunt bepaald. Zoals dat gaat in de Europese Unie, zal het Parlement nu onderhandelen met de Europese lidstaten. Daarna volgt er een finale stemming, en pas dan zijn de nieuwe richtnormen ook werkelijkheid.
Andy Pieters, woordvoerder van minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA), zegt dat de minister "principieel positief staat tegenover het commissievoorstel". Over het voorstel van het Parlement spreekt hij zich niet uit, maar het voorstel van de Europese Commissie noemt hij "een belangrijke stap vooruit en realistisch". Toch wacht het kabinet nog even het oordeel af van de verschillende strategische adviesraden. Dat wordt eind volgende week verwacht. "En the devil zit soms in the details."
