Zadie Smith waagt zich met "Charlatan" voor het eerst aan een historische roman. In "Ge(e)neratie" roept Julien De Wit beleidsmakers op om jongeren meer te betrekken in het politieke debat. "De naam van de roos" van Umberto Eco is nu ook een graphic novel. Walter Isaacson schrijft de biografie van de controversiële ondernemer Elon Musk en de al even beruchte Michel Houellebecq voelt zich misbegrepen en schrijft dat van zich af in "Een paar maanden van mijn leven". Dit zijn de vijf boeken die VRT NWS deze week tipt.
De 5 boeken van de week: van biografie van Elon Musk tot graphic novel van "De naam van de roos"
Elon Musk een van de meest controversiële ondernemers van het afgelopen decennium noemen, is een understatement. Musk veranderde de wereld ingrijpend met zijn bedrijven Tesla en Space X. Bij zijn overname van Twitter wijzigde hij de spelregels van het publieke debat en door het uitschakelen van een strategische satelliet boven de Krim, bepaalde hij de krijgskansen in het conflict tussen Oekraïne en Rusland.
Twee jaar lang volgde Walter Isaacson, die ook de biografieën van Steve Jobs en Albert Einstein schreef, de miljardair op de voet. "Elon Musk" (uitgeverij Het Spectrum) verscheen deze week wereldwijd en staat stil bij zijn traumatiserende jeugd en zijn mondiale verwezenlijkingen.
Elon Musk maakte een ruk naar rechts, nadat zijn trans dochter het contact met hem verbrak
Sociaal ondernemer Youssef Kobo, fan van het eerste uur, las de 700 pagina's tellende biografie. “Bij briljante genieën is er steeds een hoek af en dat zie je duidelijk bij Musk”, vertelt Kobo in "De afspraak". Volgens Kobo biedt het boek ook een diepgaande inkijk in de drijfveren van Musk. “Vijtien jaar geleden stond Musk bekend als een progressief figuur die zich inzette voor de klimaatopwarming en wereldverbetering. De laatste jaren maakte hij echter een shift naar rechts, met de woke cultuur als grootste vijand. Dat heeft een heel persoonlijke reden: zijn trans dochter heeft het contact met haar vader verbroken, en daar geeft hij de veranderende maatschappij de schuld van.”
Getraumatiseerde jeugd
Musks diepgewortelde afkeer voor de maatschappij gaat terug tot zijn kindertijd, waarin hij onder andere te maken kreeg met pesters op school en een dominante vader die hem op bootcamp stuurde. “Je ziet dat die trauma’s in zijn jeugd het vuur aangewakkerd hebben om zichzelf te bewijzen en fenomenale zaken neer te zetten”, zegt Youssef Kobo.
De Brits-Jamaicaanse Zadie Smith was amper 24 toen ze in 2000 internationaal doorbrak met haar debuut "Witte tanden", een vaak gelauwerde en ook verfilmde roman. Nu is er "Charlatan" (uitgeverij Prometheus), haar eerste historische roman, met verhaallijnen gebaseerd op figuren uit het Engeland van de 19de eeuw.
Wie is de charlatan?
Wie is de charlatan uit de titel? Volgens Catherine Vuylsteke die de roman las, kan je tal van charlatans aanwijzen. Een van de historische figuren uit het boek van Zadie Smith is Sir Roger Tichborne, de beklaagde in de meest roemruchte rechtszaak in Victoriaans Engeland, "The Thichborne claimant".
De Thichbornes zijn een rijke adellijke familie waarvan zoon Roger als jongeling naar Latijns-Amerika vertrekt. De boot waarmee hij de oversteek maakt, zinkt en het verhaal gaat dat sommigen de ramp hebben overleefd. De moeder, overmand door verdriet, laat advertenties verschijnen in kranten over de hele wereld en krijgt later bericht uit Australië dat er een man is die bewéért Sir Roger te zijn. Wanneer de moeder overlijdt, wordt Roger normaal de erfgenaam, maar hij verliest twee rechtszaken. "Het interessante is dat hij heel veel medestanders heeft onder het gewone volk" vertelt Vuylsteke. "Zelfs al had hij niet de tattoo van Sir Roger. Het volk wil het zo graag geloven dat hij de echte zoon is en hiermee maakt Smith de link naar fake news en desinformatie."
Link naar nu
"Charlatan" van Zadie Smith is geen zuivere historische roman, is de mening van Catherine Vuylsteke, omdat de auteur naar het nu verwijst en allerlei bespiegelingen maakt. De lezer krijgt ook het verhaal van Jamaica, de slavernij en de afschaffing ervan, maar dat betekende niet het einde van de uitbuiting: "Suikerriet telen blijft een lastige klus die door goedkope werkkrachten uitgevoerd wordt om de prijs te drukken".
Julien De Wit, voorzitter van de 8 thema's, ook jongeren, uitleg titel, vooravond van de verkiezingen, tegen radicalisering. Julien De Wit pleit voor meer politieke betrokkenheid van jongeren in zijn boek Ge(e)neratie
Julien De Wit, voorzitter van de Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS), heeft een belangrijke boodschap die hij deelt in "Ge(e)neratie. Jonge oplossingen voor hedendaagse problemen" (uitgeverij Ertsberg).
Dezelfde bekommernissen
De Wit gaat in zijn boek in gesprek met jongeren én stemmen uit andere generaties over belangrijke maatschappelijke thema's zoals de kwaliteit van het onderwijs, justitie, politieke vernieuwing, mentaal welzijn en woke.
Met de titel van het boek - Ge(e)neratie met dubbele "e"- suggereert De Wit dat er geen grote verschillen tussen de generaties zijn. Het is niet omdat een bepaalde generatie iets op de agenda zet, dat het enkel hen aangaat. Denk maar aan het veranderend klimaat of mentaal welzijn. Wat volgens de auteur wel verschilt, is de tijdgeest waarin verschillende generaties opgegroeid zijn. Jongeren hebben een groter bewustzijn van de klimaatproblematiek dan hun ouders, wat zich vertaalt in een grotere betrokkenheid.
Communiceer niet alleen via TikTok, dat is neerbuigend
In "De Afspraak" benadrukt De Wit hoe belangrijk het is om jongeren als volwaardige actor in het politieke debat te beschouwen. “Hen wordt alles vaak heel simpel uitgelegd via de sociale media en TikTok, een beetje neerbuigend, terwijl de wereld heel complex in elkaar zit.” Die simplificatie is frustrerend volgens de auteur en duwt jongeren naar extreme standpunten. "Er is geen aanbod op het middenveld dat deftig wordt uitgelegd".
De Wit vindt het overigens verontrustend dat jongeren niet meer naar de politiek kijken voor oplossingen, maar de neiging hebben het heft in eigen handen te nemen, zoals ten tijde van de klimaatmarsen. "Dat is schrijnend: als het geloof in de politiek verdwijnt, verdwijnt vroeg of laat ook het geloof in de rechtsstaat.”
Ga er maar eens aan staan: een vuistdikke, geweldig erudiete roman tot een waardige graphic novel verwerken. Milo Manara, de Italiaanse éminence grise van de strip, ging de uitdaging aan en vertaalde Umberto Eco's meesterwerk "De naam van de roos" (uitgeverij Prometheus) naar een magistrale strip waarvan het eerste deel nu in de winkel ligt.
Net als in het boek
VRT NWS-journalist en stripfanaat Saskia De Schutter ziet duidelijke parallen met het boek: "Voor mij waren de eerste bladzijden van de roman een uitdaging, iets om even te doorploegen, en dat heeft Manara gek genoeg overgenomen. De eerste bladzijden van de strip zijn referentiepagina’s vol historische context, die je niet meteen meetrekken in het verhaal. Maar dan ...
Dan wordt de toon gezet. De Franciscaan William Van Baskerville (getekend als een jonge Marlon Brando) nadert met zijn novice Adson in een onherbergzaam berggebied een gigantische abdij. Er is net een jonge monnik omgekomen. Zelfmoord? Moord? De abt vraagt aan Baskerville om het, met zijn ervaring als inquisiteur, uit te zoeken, maar ze worden meteen tegengewerkt, want de bibliotheek van de abdij is verboden gebied voor hen.
Net als in de film
Volgens De Schutter liet Manara zich duidelijk inspireren door de verfilming van "In naam van de roos". Een aantal personages lijkt zo uit de film weggelopen en de decors maakt hij nog grootser en impressionanter. "Hij leeft zich uit in de verluchtingen van de teksten van die tijd, de gruwelijke taferelen krijgen een erotisch tintje, uiteraard, want het is Milo Manara, grootmeester van de erotische strips vol onbereikbaar mooie vrouwen."
Michel Houellebecq, het enfant terrible van de Franse letteren, ligt vaak onder vuur door zijn uitgesproken kijk op de maatschappij die hij vertaalt naar zijn romans. Een interview eerder dit jaar en zijn verschijning in een pornofilm brachten de auteur in opspraak. "Een paar maanden van mijn leven. Oktober 2022 - maart 2023" (uitgeverij De Arbeiderspers) is zijn persoonlijk verweer op de recente heisa.
"Misbegrepen en erin geluisd"
Na een interview met filosoof Michel Onfray in het tijdschrift "Front Populaire" wordt Michel Houllebecq aangeklaagd voor islamofobie. De klacht wordt ingetrokken. In zijn verweer noemt Houellebecq nu "de uitgesproken passage in het interview ronduit "stompzinnig", in die zin dat de woorden in kwestie precies het tegenovergestelde uitdrukten van wat hij eigenlijk meende. Het zal je maar overkomen", grapt Christophe Vekeman in zijn recensie op Klara.
De andere storm waarin Houellebecq terechtkwam, heeft te maken met de pornofilm waarin hij de hoofdrol speelt. Houellebecq grijpt zijn kans om de producent - het Nederlandse videokunstenaarscollectief KIRAC - genadeloos af te breken in zijn weerwoord, vertelt Vekeman.
"Het liep allemaal heel anders dus, wat eens temeer Houellebecq weinig andere mogelijkheden laat dan zichzelf te profileren als buitengewoon naïef, onnozel, zeg maar opnieuw, ja, stompzinnig. De groteske vergelijking die de schrijver maakt tussen de situatie waarin hij zichzelf gemanoeuvreerd heeft en die van een vrouw die meervoudig verkracht is, overtuigt zacht uitgedrukt niet". Christophe Vekeman heeft het "een door en door mistroostige ondertoon van zelfbeklag en onmiskenbare mentale malaise van de schrijver".
