Het aantal mensen dat in Vlaanderen onder de armoedegrens leeft, is in 2022 min of meer gelijk gebleven. Dat staat in de nieuwe armoedebarometer die Decenniumdoelen, het platform van armoedeorganisaties, vandaag publiceert. Opvallend is wel dat mensen die vandaag in armoede leven het steeds lastiger krijgen door onder meer inflatie en economische onzekerheid.
"Gelukkig kan ik op zolder van mijn schoonouders leven": armoede in Vlaanderen neemt niet toe, maar armsten krijgen het steeds lastiger
Jef Cauwenberghs
Gepubliceerd:
"Verse groentjes haal ik uit de moestuin van mijn meme en pepe. Onderdak krijg ik voor een vaste prijs op de zolder van mijn schoonouders. Gelukkig maar, anders zou ik echt niet weten hoe ik het zou redden", zegt studente sociaal werk Vanessa (schuilnaam, 26). Als kind groeide ze op in armoede, en ook nu leeft ze onder de armoedegrens. Dat de Vlamingen die zich daar bevinden het volgens de nieuwste armoedebarometer steeds moeilijker krijgen, verbaast haar ook niet.
Die barometer peilt jaarlijks naar de nieuwste cijfers rond armoede en inkomen in Vlaanderen. Verschillende armoedeorganisaties, vakbonden en vzw's leggen onder de gezamenlijke naam Decenniumdoelen de cijfers en statistieken samen. In 2022 daalde de armoede in Vlaanderen nauwelijks. Iets meer dan een half miljoen Vlamingen, zo'n 7,7 procent van de bevolking, bleef onder de armoedegrens steken.
Diepere kloof
Het slechte nieuws is dat steeds meer van hen verder verwijderd zijn van die grens. Het mediaaninkomen voor mensen onder de armoededrempel is tegenwoordig 18,5 procent verwijderd van de eigenlijke armoedegrens. Het jaar daarvoor was het nog 15 procent. In andere woorden: wie onder de drempel zit, vindt steeds minder aansluiting met de middenklasse. De armoedekloof verdiept.
De redenen daarvoor liggen voor de hand. De oorlog in Oekraïne die voor een energiecrisis zorgde, de sterke inflatie van allerlei producten en diensten en de economische onzekerheid maakten het voor mensen in armoede nog moeilijker. Begin 2022 kregen OCMW's dan ook heel wat vragen over de stijgende energieprijzen en aanvragen voor schuldbemiddeling. Ook bij de voedselbanken kwamen meer mensen over de vloer.
Er heerst nog altijd veel schaamte rond voedselbanken
Vanessa*, studente sociaal werk die onder armoededrempel leeft
Een moeilijke en stigmatiserende stap, noemt Vanessa de beslissing om aan te schuiven bij een voedselbank. "Er heerst nog altijd veel schaamte rond", zegt ze. "Zelf ga ik nog naar de supermarkt, maar ik merk dat het steeds moeilijker wordt. Basisvoeding als brood of melk wordt steeds duurder."
Nieuwe groepen
In het barometerrapport zien ze ook een relatief nieuwe groep opduiken in de armoedestatistieken: werkende tweeverdieners. Koppels die beiden een inkomen verdienen, blijven niet altijd gespaard van een leven in armoede en schulden. Onder de daklozen zagen organisaties daarnaast veel vaker alleenstaande moeders met kinderen of gezinnen met kinderen.
Meer maatregelen nodig
Decenniumdoelen prijst de regering met ingrepen zoals het aanbod van een sociaal energietarief en het verhogen van minimumuitkeringen bovenop een aanpassing op de index. Toch is er volgens de organisaties nog werk aan de winkel.
"De hoge kosten in het onderwijs, het tekort aan betaalbare kinderopvang en toegankelijke gezondheidszorg, het gebrek aan maatwerk in de begeleiding naar werk, het tekort aan werkbaar werk, de afwezigheid van een ambitieus plan voor sociaal wonen, tonen waar het beleid in een hogere versnelling moet gaan", staat te lezen.
Volgens Decenniumdoelen voert de regering op dit moment nog te veel een beleid dat gericht is op stigmatisering en culpabilisering van mensen in armoede, in langdurig ziekteverlof of mensen met een leefloon. "Zaken zoals kindergeld moeten beter verdeeld worden", vindt Vanessa. "Zou het niet beter zijn als mensen in armoede meer kindergeld ontvangen dan mensen die makkelijk rondkomen?"
Armoedebarometer van 2022: "Armoede is niet toegenomen, de armoedekloof wel"
