Wat is een "medicane", het weerfenomeen dat een ramp veroorzaakt heeft in Libië?

Storm Daniël heeft vorige week desastreuze overstromingen in Griekenland veroorzaakt. Ook Bulgarije en Turkije kregen grote hoeveelheden water over zich heen. Daarna trok Daniël verder westwaarts over de Middellandse Zee en nam de storm toe aan kracht. Toen Daniël aan land ging in Libië was de storm al uitgegroeid tot een heuse "medicane", een mediterrane orkaan.

De naam "medicane" komt uit het Engels voor mediterraan en orkaan: "mediterranean" en "hurricane". "Het is dan ook een echte orkaan zoals je die in de Verenigde Staten aan wal ziet gaan", zegt Niels Souverijns, klimatoloog aan het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek (VITO) in "De wereld vandaag" op Radio 1.

Zo'n mediterrane orkaan kan ontstaan als een lagedrukgebied in contact komt met warm zeewater. "Daardoor gaat de storm heel veel water opnemen en in kracht toenemen. Het gevolg: meer neerslag en sterkere wind. De Middellandse Zee was deze zomer heel warm, dus de kracht wordt nog groter."

De gevolgen kunnen dus groot zijn. "Je krijgt te maken met enorme windsnelheden en ook met grote neerslaghoeveelheden die op hele korte tijd vallen. Dat is het perfecte recept voor grote stormschade en heel veel waterschade", zegt Souverijns.

De "medicane" die nu in Libië aan land is gegaan, heeft zoveel wateroverlast veroorzaakt dat twee dammen zijn gebroken.

De afgelopen jaren kwam zo'n "medicane" wel al voor, vooral aan het einde van de zomer of het begin van de herfst. Toch blijft het voorlopig vrij uitzonderlijk. Door de klimaatverandering kan hun aantal wel toenemen.

"Daardoor zijn er vaker veranderingen in de straalstroom", legt de klimatoloog uit. "Door die veranderingen aan de straalstroom kan een lagedrukgebied lang boven de Middellandse Zee blijven hangen", gaat hij voort.

De kans dat zo'n lagedrukgebied lang genoeg boven het warme zeewater blijft hangen dat er een "medicane" ontstaat, neemt dus ook toe. "We verwachten dus wel dat dit vaker zal gebeuren."