Hooggerechtshof in Israël buigt zich over omstreden hervorming: "Belangrijkste zitting in de geschiedenis"

In januari kondigde de nieuwe, uiterst-rechtse regering van premier Benjamin Netanyahu een hervorming van het gerecht aan. Hij wil het parlement onder meer de mogelijkheid geven om beslissingen van het Hooggerechtshof met een eenvoudige meerderheid ongedaan te maken. Politici zouden ook meer inspraak krijgen bij de benoeming van rechters. De bevoegdheid van het Hof zelf om wetten te evalueren, zou dan weer worden ingeperkt.

Die hervorming valt niet in goede aarde bij een groot deel van de bevolking. Al maanden wordt in meerdere Israëlische steden massaal geprotesteerd tegen de geplande hervormingen. In juli kondigde het Israëlische parlement een eerste pakket hervormingswetten goed. Daartegen zijn vervolgens bezwaren ingediend. Het Hooggerechtshof komt vandaag samen om die bezwaren te bekijken. Moeten de hervormingen worden teruggedraaid, moeten er aanpassingen komen, of moet alles blijven zoals het is?

"Het Israëlische Hooggerechtshof bestaat uit 15 opperrechters en het is de allereerste keer in de geschiedenis dat ze allemaal tegelijk verzamelen. Dat geeft aan hoe groot en belangrijk ze dit vinden", zegt Nasrah Habiballah, correspondente in Israël. "Dit is de belangrijkste zitting ooit. Deze hervormingen verdelen het land tot op het bot. Ze kunnen Israël en de positie van het Hooggerechtshof compleet veranderen."

Het Hooggerechtshof zal dus moeten beslissen wat het Hooggerechtshof wordt en doet. "Dat is absoluut bizar. Het Hof moet de zaag beoordelen waarmee in zijn eigen stoelpoten wordt gezaagd. Dat is apart, een onbekende situatie, en ook dat maakt het heel lastig", zegt Habiballah.

Het lijkt misschien logisch dat het Hooggerechtshof niet voor de hervormingen zal stemmen, maar toch is dat niet zo voor de hand liggend. "Hervormingen terugdraaien wordt gezien als een zware stap. Israël heeft geen grondwet, maar zogenoemde basiswetten, en die wegen heel zwaar. Dit is zo'n basiswet. Het Hooggerechtshof draait zelden of nooit een basiswet terug of laat er zelden of nooit wijzigingen in aanbrengen."

Dat het Hooggerechtshof er vandaag al uit zal geraken, is onwaarschijnlijk. "Er worden 8 bezwaren tegen de hervorming behandeld, de 15 rechters moeten er allemaal naar kijken en daar een mening over vormen. Dat neemt wel wat tijd in beslag." Het kan weken tot maanden duren voor de rechters hun oordeel hebben gevormd.

Intussen gaan de protesten gewoon door, zowel van voorstanders als van tegenstanders van de hervormingen. Gisteren hebben tegenstanders van de hervorming massaal geprotesteerd voor het gebouw van het Hooggerechtshof. Vorige week kwamen de voorstanders op straat. Het is maar de vraag of de protesten na de beslissing van het Hooggerechtshof zullen gaan liggen. "Het Hof kan zeggen wat het wil, wij gaan niet luisteren, klinkt het al bij sommigen."

De rechtse regering van premier Netanyahu zegt dat het Hooggerechtshof niet bevoegd is om zich over de kwestie uit te spreken. Of Netanyahu zich bij een beslissing van het Hof zal neerleggen, is ook verre van duidelijk. "Als de regering niet volgt, dan zitten we met een institutionele crisis en raken het land en de samenleving alleen maar verder verdeeld."