Iconische graanzuiger opnieuw in Antwerpen: laatste nog werkende exemplaar ter wereld

De antieke graanzuiger ligt weer in Antwerpen, aan de stadsdroogdokkensite. De machine werd bijna twee jaar lang gerestaureerd in Nederland en het is de laatste drijvende stoomgraanzuiger ter wereld. Sinds 2018 is het ook erkend als Vlaams varend erfgoed.

"De meeste mensen kunnen zich er misschien niet meteen iets bij voorstellen, maar het is eigenlijk een soort grote stofzuiger", zegt Vlaams minister voor erfgoed Matthias Diependaele (N-VA). "Die zoog het graan op van een groot zeeschip en bracht het aan wal of naar kleinere binnenschepen. Het is een erg belangrijke schakel in ons maritiem erfgoed en ligt mee aan de basis van onze welvaart in Vlaanderen."

Dit exemplaar, graanzuiger 19, opereerde van 1927 tot 1984 in de Antwerpse haven. De graanzuigers waren beeldbepalend in de grote havens en zorgden ervoor dat het werk een pak sneller ging. Voor er sprake was van een graanzuiger, kostte het meer dan honderd havenarbeiders een dikke week om 6.000 ton bulkgoed over te hevelen van het ene schip naar het andere. Met enkele graanzuigers kon dat op een dag. Nu gebeurt de overslag van bulkgoed vooral met grijpkranen.

Pim Janssen is een van de restaurateurs, en hij is erg trots: "Je kan hier een fantastisch mooie, gerestaureerde graanzuiger komen bekijken, hij staat strak in de lak. We hebben bij vorige bezoeken aan de stad Antwerpen gemerkt dat de aandacht hier ook echt leeft voor dit apparaat."

Maar de restauratie is nog niet het einde van het verhaal. "Het is ijzer, het ligt in weer en wind buiten op het water. De stoommachine die overleeft ons allemaal, maar het ijzer aan de buitenkant zal permanent aandacht nodig hebben", zegt Janssen. "We zijn dus dringend op zoek naar een bemanning van vrijwilligers die een hart hebben voor erfgoed en die mee willen helpen om dit stuk antiek in goede staat te houden."

Het Maritiem Museum Rotterdam en het Museum aan de Stroom zijn "co-ouder" van de graanzuiger. De machine zal dus niet permanent in Antwerpen blijven. Op zondag 10 september (Open Monumentendag) is de gerestaureerde graanzuiger open voor publiek. Wie graag wil helpen met het onderhoud, kan zich steeds aanmelden via mas@antwerpen.be.