In Engeland woedt discussie over een pastaslaatje van supermarktketen Marks & Spencer. Het slaatje wordt verkocht in een verpakking van 100 gram en zou volgens het label op de verpakking “voor twee mensen” zijn. “Portiegroottes zijn soms handig, maar vaak ook een marketingtruc”, waarschuwt Michaël Sels, hoofddiëtist aan het UZ Antwerpen in “Zijn er nog vragen?” op Radio 1.
Wat Marks & Spencer doet met de nieuwe manier van aangeven van de portiegroottes is healthwashing, zeggen sommige consumenten. Want door te zeggen dat het bewuste slaatje voor twee personen is, bevat een portie plots ook maar de helft van de kilocalorieën.
Marks & Spencer is hierin zeker niet alleen, ook andere voedingsproducenten zetten soms vreemde portiegroottes op hun verpakkingen.
“De overheid heeft geen regels gemaakt rond portiegroottes. De fabrikant is vrij, en dus zoeken marketeers hoe ze hun product er het best kunnen laten uitkomen,” zegt diëtist Michaël Sels.
“Op een blikje frisdrank van 33 cl staat dat het 1 portie bevat, maar op een flesje van 500 ml staat dan weer dat het twee porties zijn, terwijl heel wat mensen op het einde van hun lunchpauze evengoed het flesje hebben leeggedronken op hun eentje.”
Zijn aanbevolen portiegroottes een zieke grap?
Per 100 gram kijken
Consumenten gaan vaak kijken naar hoeveel vet en suiker ze per portie binnen krijgen, en maken op basis daarvan hun keuze voor een bepaald product. Sels raadt aan om in het geval van producten als ontbijtgranen, snoep, snacks en bereide maaltijden te gaan kijken naar de voedingswaarden per 100 gram. Elke fabrikant is wettelijk verplicht om die op de verpakking te zetten, en met die informatie kan je een eerlijkere vergelijking maken.
Toch geldt dit niet voor alle producten. “Als je kunstmatige zoetstoffen met suiker gaat vergelijken, ligt het weer anders. Suiker en kunstmatige zoetstoffen hebben ongeveer evenveel kilocalorieën per 100 gram, maar van kunstmatige zoetstof heb je doorgaans minder nodig. Dan is het wel handig om te weten hoeveel energie er in zo één tabletje zit.”
Portiegroottes zijn dus soms handig, maar vaak ook een marketingtruc, waarschuwt Sels.
Nooit gepast voor iedereen
Toch zal het niet eenvoudig zijn om hier een heldere regelgeving rond te maken, die de consument kan helpen om die marketingtrucs te doorzien. “Van een pak waarin twee snoeprepen zitten, is het logisch dat de consument beide repen zal opeten. Maar bij ontbijtgranen bijvoorbeeld ligt het al anders: een 21-jarige man die in de bouw werkt heeft meer energie nodig dan een kantoormedewerker. Eén getal op de doos zal nooit aangepast zijn voor iedereen.”
Het spanningsveld tussen wat de Engelsen serving size en portion size noemen, zal dus allicht blijven bestaan. Maar een gewaarschuwde consument is er twee waard.
