Koning Charles brengt hulde aan Elizabeth II op eerste verjaardag van haar overlijden

Vandaag exact 1 jaar geleden, op 8 september 2022, overleed Queen Elizabeth II in Balmoral Castle, in Schotland. Ze was 96 jaar en zat meer dan 70 jaar op de troon. Elizabeth was de langst regerende Britse vorst, het was het einde van een tijdperk. Haar zoon, kroonprins Charles, heeft haar plaats ingenomen.

Op de eerste verjaardag van het overlijden van Queen Elizabeth brengt koning Charles hulde in een korte boodschap . "Bij de eerste verjaardag van het overlijden van Hare Majesteit en mijn troonsbestijging, herinneren we ons met veel affectie haar lange leven, haar toegewijde dienst en alles wat ze voor zovelen onder ons betekende. Ik ben ook zeer dankbaar voor de liefde en de steun die mijn vrouw en ik in dit jaar gekregen hebben terwijl we alles doen om u allen van dienst te zijn."

De boodschap is getekend met Charles R., waarbij de "R" staat voor "rex", het Latijnse woord voor "koning".

Daarnaast is ook een nieuwe foto van Queen Elizabeth vrijgegeven. Het gaat om een officiële staatsfoto uit 1968 van de toen 42-jarige koningin. Hij toont Elizabeth in de fluwelen mantel van de Garter, de Orde van de Kousenband, de hoogste ridderorde van het Verenigd Koninkrijk. Ze draagt ook de tiara van de Russische groothertogin Vladimir, die al meer dan 100 jaar tot de Britse kroonjuwelen behoort. Daarin zijn 15 smaragden verwerkt.

De foto is gemaakt in Buckingham Palace op 16 oktober 1968 door Cecil Beaton en werd nog nooit eerder vrijgegeven. Volgens de Britse openbare omroep BBC is de foto speciaal gekozen door koning Charles om de verjaardag van haar overlijden te herdenken.

Ook de Britse premier Rishi Sunak staat stil bij het overlijden van Elizabeth. "Een jaar later lijkt de betekenis van haar koningschap alleen maar groter", schrijft hij. "Haar toewijding aan de landen van het Verenigd Koninkrijk en het Gemenebest lijkt alleen maar dieper. En onze dankbaarheid voor zo'n uitzonderlijk leven van plicht en toewijding blijft alleen maar groeien."

Sunak zegt dat hij de herinneringen aan zijn ontmoetingen met Elizabeth II koestert. Zo sprak hij met haar tijdens een privé-audiëntie op Buckingham Palace toen hij als toenmalig minister van Financiën de begroting voorstelde. "Ik was onder de indruk van haar wijsheid, haar ongelofelijke warmte en gratie, maar ook haar scherpzinnige humor."

"De band tussen land en vorst is heilig en duurzaam. Terwijl we blijven rouwen om het overlijden van Hare Majesteit de Koningin, moeten we trots zijn dat haar opmerkelijke nalatenschap, en deze opmerkelijke band, vandaag blijven groeien onder Zijne Majesteit de Koning."

Keir Starmer, leider van oppositiepartij Labour, zegt dat de lange rijen van mensen die koningin Elizabeth een laatste groet wilden brengen aantoonden dat "ze altijd een speciale band met haar volk had. Het was een relatie gebouwd op haar inzicht dat ten dienste staan van deze grootse natie de draad is die de vorst en de onderdaan verbindt. Laat die geest van publiek dienstbetoon onze gids naar een betere toekomst zijn."

De herdenking van de eerste verjaardag van Queen Elizabeth blijft bescheiden, zegt correspondente Lia van Bekhoven in Londen. "Koning Charles verblijft momenteel in Balmoral, zoals de koninklijke traditie het wil. Daar zal hij een besloten kerkdienst bijwonen. Kroonprins William en Kate leggen een kerkbezoek af in Wales." In Britse media klinkt het dat de koning de dag "rustig en in privékring" doorbrengt. Volgens Van Bekhoven mogen we grote herdenkingen allicht pas over enkele jaren verwachten.

Ook de andere leden van de koninklijke familie hebben geen officiële herdenkingsactiviteiten gepland. Prins Harry, die in de VS woont en geen officiële rol meer vervult in het koningshuis, was gisteren in Londen voor een bijeenkomst van WellChild, een welzijnsorganisatie voor ernstig zieke kinderen waarvan hij beschermheer is. Daar blikte hij terug op de dood van Elizabeth. "Ze zou de eerste geweest zijn om te zeggen dat ik naar hier moet komen om bij jullie te zijn en niet bij haar. Dat is waarom ik weet dat ze nu een jaar later op ons neerkijkt hier, gelukkig dat we de aandacht vestigen op zo'n fantastische organisatie".  

Vanmiddag zullen in Londen kanonschoten weerklinken in Hyde Park en de Tower om de troonsbestijging van koning Charles te gedenken. Ook de klokken van Westminster Abbey zullen op de middag luiden.

Charles zit intussen een jaar op de troon, en we zien niet meteen een grote trendbreuk met het verleden, zegt Lia van Bekhoven. "Voordien was er heel wat speculatie over mogelijke aanpassingen aan het instituut dat nog ergens in de 20e eeuw of zelfs nog vroeger is blijven hangen. Meer openheid, modernere omgangsvormen... Het opengooien van de bubbel. Maar dat gebeurt niet."

Wel heeft koning Charles de familie meer "gestroomlijnd": "Hij heeft het mes gezet in het aantal werkende royals. Er is nu nog een kleine, harde kern van 11 actieve leden. Verre neven en nichten draven niet meer op om bezoeken af te leggen of lintjes door te knippen. Zes van elf leden zijn wel ouder dan 70, waardoor je het gevoel krijgt dat de grijze monarchie toch is blijven steken."

Als kroonprins had Charles heel uitgesproken en persoonlijke meningen over bijvoorbeeld milieu, klimaat, alternatieve medicijnen, moderne architectuur "Maar dat blijft als koning allemaal achterwege, je kan hem niet op een fout betrappen daarin." Charles blijkt ook populair als koning. "60 procent van de Britten vinden dat hij het goed doet, ook andere individuele leden doen het heel goed, vooral William en Kate", zegt Van Bekhoven.

Wat wel opvalt: "De monarchie als instituut wordt wel steeds meer als gedateerd gezien, en niet alleen door jongeren. Mensen zien dat de diversiteit van de samenleving zich niet weerspiegelt binnen het instituut Ze vragen zich af wat de rol van de monarchie is nu. Nergens blijkt dat dat een onderwerp is waar Charles zich mee bezighoudt."