Nieuwe expo MAS toont het leven van gewone Antwerpenaar tijdens de Duitse bezetting

Antwerpen werd tijdens de Duitse bezetting zwaar getroffen. Er vielen minstens 25.000 doden door militair geweld, de Jodenvervolging en naziterreur. De bezetting van de stad had een zware impact op de inwoners en alle aspecten van de samenleving. Om die donkere periode tastbaar te maken, zocht het MAS naar verhalen van gewone Antwerpenaren. Het museum kreeg maar liefst 300 getuigenissen binnen uit de stad en de districten en 50 mensen schonken één of meer objecten aan het MAS.

Door die persoonlijke verhalen en het wetenschappelijk onderzoek van de curatoren, krijg je een volledig beeld van het leven tijdens de bezetting, zegt curator Leen Beyers. "Sommige objecten die we tonen zijn 80 jaar in families bewaard gebleven en gekoesterd. Ze zijn emotioneel beladen en kostbaar. We zijn heel blij en dankbaar dat die stukken aan het museum zijn toevertrouwd."

Eén van de opvallende stukken in de nieuwe expo is een gescheurde Duitse vlag met het hakenkruis. "Het was één van de eerste nazivlaggen in Antwerpen, maar ze heeft niet lang in het straatbeeld gehangen", zegt Beyers. "We hebben de vlag gekregen van René Pighini. Ze hing aan de kathedraal. Verzetsman Louis Pighini, de vader van René, haalde het symbool van de Duitse bezetter van de kerktoren. De kleine René stond al die tijd op wacht. Vader en zoon slaagden in hun missie en hielden de vlag tijdens de hele bezetting verborgen."

Curator Leen Beyers prijst Louis Pighini ook voor een andere reden. "Pighini was fotograaf. Tijdens de bezetting heeft hij talloze foto's getrokken van het leven in de stad, maar ook van Duitse installaties. Dat is opmerkelijk, want de Duitsers verboden om foto's te nemen. Maar mede dankzij hem hebben we een rijke fotocollectie over het leven toen."

Naast Pighini zijn er nog heel wat Antwerpenaars die grote of kleine verzetsdaden pleegden. "Leon Ceulemans is zo'n naam", zegt Beyers. "Hij was een moedige begrafenisondernemer die een sluikkrant drukte op de drukpers waar hij ook bidprentjes mee drukte. Die drukpers stond 80 jaar lang in de kelder van zijn familie en die heeft nu ook een plaats in het museum."

Het MAS kon nog een aantal getuigenissen opnemen van 90-jarigen die de oorlog meemaakten. Die die zijn te zien naast de meer dan 50 objecten die het museum, in bruikleen, heeft gekregen van de getuigen of van hun families. "Die verhalen zijn de kern van de tentoonstelling. Twee van die alledaagse objecten die het leven tijdens de oorlog treffend illustreren, zijn het schortje en de schoentjes van Hilda Janssens. Zij was twee jaar en vluchtte met haar moeder en zus. Bij een tussenstop in Hemiksem overnachten ze bij familie. Daar vloog een granaat in de keuken. Die maakten de schort kapot en in de schoentjes lagen scherven. Gelukkig zat iedereen in de kelder." 

Niet alle 300 getuigenissen en objecten kunnen getoond worden in de expo. Al zullen die verhalen wel op andere manieren verteld worden. Zo verschijnen er op de website Antwerpen Herdenkt  bijvoorbeeld regelmatig onbekende Antwerpse verhalen uit WOII. 

De nieuwe vaste tentoonstelling "Stad in oorlog. Antwerpen, 1940-1945" opent morgen officieel, in het Museum aan de Stroom in Antwerpen.