19 jaar lang dacht Mary* dat ze samen was met een zakenman, maar in feite is ze al die jaren bedot door een undercoveragent - die onder zijn covernaam een relatie met haar begonnen was. Dat schrijft de Britse krant The Guardian. We nemen je mee in een verhaal waarin de realiteit de fictie overtreft.
Mary* dacht dat ze 19 jaar samen was met zakenman, maar ze werd al die tijd bedot door undercoveragent
Hanne Decré
Gepubliceerd:
Het klinkt als een politiethriller: een undercoveragent houdt zijn (onwetende) vriendin 19 jaar lang aan het lijntje. Ze krijgen een kind samen en hebben trouwplannen. Maar dan blijkt niets wat het lijkt. Het is het verhaal van Mary* dat opgetekend wordt in de Britse krant The Guardian.
Voor het verhaal keren we terug naar 2001. Mary* (een schuilnaam) begint te daten met een zakenman - of dat denkt ze toch. Ze worden een koppel en krijgen enkele jaren later een zoontje.
Happy life, happy couple. Of zo lijkt het toch... Want nadat het koppel zich verloofd had in 2020, ontdekt Mary dat haar partner eigenlijk een undercoveragent was, die haar bijna twee decennia misleid had. Ze kende niet eens zijn echte naam. Ook op het geboortecertificaat van hun zoon stond zijn undercovernaam.
Sterker nog: ook de politie was al jaren - sinds 2013 - op de hoogte van de relatie, en ze zouden dan nog maar liefst zeven jaar gewacht hebben om de vrouw te informeren over de valse identiteit van haar geliefde. Pas in augustus 2020 klopte de politie bij haar aan om het nieuws te vertellen. Ze werd naar een hotel gebracht, en kreeg daar een meer gedetailleerde briefing over wat er gebeurd was. Daar bleek ook dat haar verloofde jaren geleden al wegging bij de politie.
We erkennen en begrijpen de verwoestende impact
Britse politie
Er volgden gisteren officiële excuses van de politie en er loopt ook een onderzoek naar de hele zaak. Ze noemen het "een ongepaste relatie". "De vrouw was niet verbonden met de hele operatie. Bovendien vond die verschillende jaren geleden plaats. We erkennen dat dit voor de betrokkenen zeer schokkend geweest is, en dat is eigenlijk nog steeds zo."
"We erkennen en begrijpen de verwoestende impact en hebben als plicht om goed voor hen te zorgen. We zullen hen blijven ondersteunen." (...) "We tolereren geen enkel misbruik en er zijn ernstige gevolgen voor die dat wel doen."
Je vertrouwt iemand, je gaat verder met die persoon en dan blijkt dat het een leugen was, dat hij een dubbel leven leidde
Broer van Mary*
Zelf spreekt Mary* niet met de media, maar haar familie getuigde aan The Guardian "dat ze een schaduw is van de persoon die ze ooit was". "Ze huilt dagelijks, ze slaapt niet, ze is heel angstig." "Je vertrouwt iemand, je gaat verder met die persoon en dan blijkt dat het een leugen was, dat hij een dubbel leven leidde", vertelt ook haar broer. Ook over de politie hebben ze geen goed woord. "Ik geloof niet dat ze ons willen beschermen, ik geloof dat ze zichzelf beschermen. Ze gebruiken ons en willen hun eigen fouten verdoezelen. Ze proberen ons het zwijgen op te leggen."
Het verhaal van Mary* doet de Britten denken aan het "spycops"-schandaal, een onderzoek naar undercoveragenten die tussen 1968 en (zeker) 2010 meer dan 1.000 politieke groeperingen bespioneerden. Minstens 20 agenten gingen ook relaties aan met vrouwen, zonder hun echte identiteit bekend te maken. Verschillenden onder hen werden door hun eigen vrouw ontmaskerd.
In dit verhaal lijkt het er volgens The Guardian op dat de verloofde van Mary* niet infiltreerde bij politieke groeperingen, maar betrokken was bij onderzoeken naar misdrijven.
Relaties en undercoverwerk, hoe gaat dat?
Topmensen bij de Britse politie hebben ook laten weten dat "het undercoveragenten in geen enkele omstandigheid toegestaan is om onder hun valse identiteit intieme relaties aan te gaan".
Dat is ook zo, beaamt Martin Van Steenbrugge in "De wereld vandaag". Hij werkte vijf jaar lang als undercoveragent onder de naam Martin Bloemperk. Ooit maakte hij zelfs iets soortgelijks mee, toen werd de zaak meteen afgebroken. "Als je samen bent onder je fictieve identiteit met een burgervrouw die van niks weet, dat is ongezien. Dat is een professionele zaak", is zijn mening over wat er nu in het Verenigd Koninkrijk gebeurt.
Britse undercoveragent verzweeg ware identiteit 19 jaar lang voor verloofde
"Je bouwt een coverstory op, een levensgeschiedenis. Die moet zo waarachtig mogelijk zijn, want het wordt gecontroleerd door criminelen. Maar als je vrouw van niks weet, dat is not done. Je kan wél een koppel vormen in het kader van een infiltratieopdracht, maar dat zal dan ook een undercoveragente zijn."
Als je vrouw van niks weet, dat is not done
Martin Van Steenbrugge
In België zou zoiets dan ook onmogelijk zijn, benadrukt hij. "Dat wordt gecontroleerd. Je moet ook regelmatig naar een psychologisch team, dat kijkt of er sprake is van normvervaging en of je nog degelijk functioneert. Deze casus zou in ons land niet mogelijk zijn." En ja, volgens hem is de man in het Verenigd Koninkrijk simpelweg "verkeerdelijk geselecteerd."
In België zou zoiets niet mogelijk zijn
Martin Van Steenbrugge
De termijn om infiltratie-opdrachten te doen in ons land ligt op vijf jaar, zegt hij. "Dan ben je in het milieu opgebrand. Het is ook niet goed voor je eigen gezondheid om er lang in te blijven. Uitzonderlijk loopt het langer, omdat je opdracht bijvoorbeeld niet onmiddellijk beëindigd kan worden, maar normaal keer je na vijf jaar terug als politieman."
Op dat moment verdwijnt je coveridentiteit dan ook. En dan word je terug wie je was. Al is dat in het Verenigd Koninkrijk wel stevig misgelopen.
In het Radio 1-programma "De wereld van Sofie" deed Martin Van Steenbrugge enkele maanden geleden zijn verhaal als undercoveragent. Herbeluister dat hier.
