Facebook wordt alweer overspoeld met tientallen nepadvertenties waarin zangeres en actrice Karen Damen de hoofdrol speelt. En dat is allesbehalve de eerste keer. Vorige zomer nog berekende VRT NWS dat die advertenties miljoenen keren werden bekeken. Nu het opnieuw zomer is, lijken de oplichters alweer een versnellingen hoger te gaan en Damen en andere bekende Vlamingen te misbruiken, om mensen geld af te troggelen.
Facebook opnieuw overspoeld met phishingadvertenties met Karen Damen: bedrijf lijkt strijd te hebben opgegeven
"Honderden supporters zijn samengekomen om Karen Damen te verdedigen na een controversieel incident tijdens een live-uitzending van een populaire show", lezen we in nepartikel waarin wordt beweerd dat Karen Damen wordt vastgehouden na opmerkelijke uitspraken tijdens een televisieprogramma.
We zijn naar het artikel gelokt via een advertentie op Facebook. Die advertenties trekken meteen de aandacht met een schreeuwerige kop over "het tragische einde van Karen Damen". Ook met Erik Van Looy tellen we trouwens minstens 2.000 gelijkaardige advertenties sinds begin dit jaar.
Het is niet de eerste keer dat de naam en reputatie van Karen Damen wordt misbruikt. Ook vorige zomer doken er honderden gelijkaardige advertenties op. En tegenwoordig eigenlijk het hele jaar door. We zien ook advertenties op Instagram. En altijd met dezelfde soort sensationele headlines.
Het is, voor de duidelijkheid, pure onzin. De foto's van Karen vandaag met tranen in de ogen en die van vorige jaar waar de actrice zogezegd wordt gearresteerd, dienen allemaal om mensen op te lichten. Karen Damen laat aan VRT NWS weten dat ze de laatste tijd weer veel vragen over de advertenties krijgt.
VRT NWS zocht eerder uit hoe de oplichters te werk gaan. Wie dus doorklikt op de advertenties komt bijna altijd uit bij een nepartikel van Het Laatste Nieuws. Volgens dat nepartikel zou Karen Damen iets tijdens een televisie-uitzending hebben gezegd waardoor ze wordt vastgehouden door de politie. Mensen zouden haar vrijlating eisen. Wie wil weten wat ze dan gezegd zou hebben, moet alweer doorklikken.
Als je klikt, word je naar een beleggingsplatform geleid. Dat gebeurt soms ook rechtstreeks vanuit de advertentie trouwens. Op het platform wordt gevraagd naar je naam, voornaam en telefoonnummer. VRT NWS registreerde zich op het platform om te kijken wat er gebeurt.
Vrijwel direct krijgen we telefoon. Aan de lijn horen we een vrouw die zich voorstelt als 'Laura'. Ze vraagt nog meer gegevens. En ze legt uit dat we kunnen investeren in tal van producten, van bitcoins, goud of zilver, tot zelfs suiker. Het klinkt alsof we worden gebeld vanuit een callcenter waar nog meer mensen zitten.
'Laura' vraagt om te starten met een investering van 250 euro. Als we dat onmiddellijk zouden doen - we krijgen zogezegd een proefperiode van 7 dagen - krijgen we 50 euro korting. Ze polst meteen of we met Visa of Mastercard willen betalen. "Belangrijk, want ik stuur een mail met betalingslink", zegt ze.
De vrouw dringt aan om snel de betaling te doen via de link terwijl we met haar aan de lijn blijven. Wanneer wij aangeven dat de link die zij stuurt door Google als verdacht aanzien wordt, stelt ze een nieuwe voor. Hier haken we af, want betalen wil zeggen dat we ons geld hoogstwaarschijnlijk niet meer terug zien. De bedoeling van de oplichters is om je zoveel mogelijk geld afhandig te maken en vaak grotere bedragen te laten investeren.
Karen Damen reageerde vorig jaar al eens op de nepadvertenties:
Gehackt facebookaccount
Ook de accounts op Facebook die de nepadvertenties verspreiden, blijken gehackt. In dit voorbeeld wordt het account van Amit Kavthekar gebruikt. Amit is een Indische muzikant. Hij bevestigt aan VRT NWS dat z'n account gehackt werd en dat hij er geen toegang meer toe had.
Volgens Philippe van Linthout, onderzoeksrechter bij de Mechelse rechtbank en gespecialiseerd in cybercrime zit het gevaar in de geleidelijke opbouw van de scam. "In gelijkaardige zaken zie je dat iemand eerst een kleine som inlegt en daarop heel snel een 'return on investment' krijgt. En dat is een beetje deel van de oplichting. Men bespeelt je."
Ook Michele Rignanese van Safe on Web bevestigt dit: "Hoewel investeren in cryptocurrency's er aan de oppervlakte veelbelovend uitziet, moet je altijd voorzichtig blijven. Doe grondig onderzoek, controleer de legitimiteit van beleggingsplatforms en vermijd beloften van gegarandeerde rendementen. Als het te mooi klinkt om waar te zijn, is het dat waarschijnlijk ook."
Meta lijkt de strijd tegen dit soort praktijken te hebben opgegeven. We kunnen zelfs niet vragen wat ze ertegen doen, want het bedrijf heeft namelijk zijn woordvoerders in België en Nederland ontslagen. Ze zijn nog onbereikbaarder geworden.
Tim Verheyden, expert digitale media VRT NWS
Cijfers van hoeveel mensen in de valse advertenties trappen, zijn niet beschikbaar. De scams zijn ook niet nieuw en ook heel wat andere bekende Vlamingen duiken er in op en het lijstje dikt aan: Erik Van Looy, Bart De Wever, Gert Verhulst, Tine Embrechts, ...
Alleen wordt er niet of nauwelijks tegen opgetreden door Meta (moederbedrijf achter Facebook) zelf. Tim Verheyden, Expert digitale media bij VRT NWS: "Facebook zegt dat ze 9 op 10 scams en oplichting blokkeren en dat 1 op 10 erdoor komt. Maar het gaat hier nog steeds over heel veel advertenties. Dit is nog maar eens een oproep aan Facebook om daar duidelijke stappen in te zetten en er alles aan moet doen om ervoor te zorgen dat het van het platform verdwijnt.
Welke stappen moederbedrijf Meta zet, weten we niet. "Simpelweg omdat Meta onbereikbaar is geworden. Het bedrijf heeft immers beslist om haar woordvoerders in België en Nederland te ontslaan. Op het vlak van dit soort advertenties lijkt het er zelfs op dat Meta het gewoon heeft opgegeven", besluit Verheyden.
