Waarom de banken de roep van de spaarder nog steeds lijken te negeren

Meer dan 630.000 mensen hebben zich laten verleiden door de staatsbon, de fiscaal voordelige obligatie uitgegeven door onze federale overheid. In totaal leverde dat net geen 22 miljard euro op. Een record is het alleszins, maar of we het ook een succes mogen noemen valt te betwijfelen. 

De staatsbon was in het leven geroepen om de concurrentie tussen de banken aan te zwengelen en hen op die manier richting een hogere spaarrente te dwingen. Maar de banken geven geen krimp, en de staatsbon lijkt zijn doel voorbij te schieten.

Enkele kleinere spelers zoals Argenta verhoogden even de rente op hun termijnrekeningen, maar toen de staatsbon werd afgesloten trokken ze dat aanbod weer in. Er is voorlopig dus nog geen enkel aantrekkelijk alternatief op tafel gelegd (of blijven liggen). 

En verwonderlijk is dat niet, volgens econome Selien De Schryder. Want die 22 miljard euro die weg is bij de banken, hoeft geen ramp te zijn. "Vooral grootbanken hebben doorgaans verschillende bronnen van inkomsten, zij kunnen zulke verliezen redelijk makkelijk opvangen. De kleinere banken zijn meer afhankelijk van spaarmiddelen. Zij gaan zich vooral focussen op die particuliere klant, want het is een relatief goedkope bron van financiering. Maar zij lopen natuurlijk ook meer risico."

Dat dit verlies voor de meeste banken geen ramp is, is volgens De Schryder een deel van de verklaring waarom de banken zo afwachtend zijn: "Ongetwijfeld maakt elke bank nu opnieuw een afweging over wat die optimale rente is, en of die niet hoger moet liggen. En dan moeten we concluderen dat niets doen nog steeds de beste optie zal zijn, ondanks het geld dat ze zagen verdwijnen." 

Een andere verklaring zou kunnen zijn dat de banken gewoon weigeren om mee te gaan in de tactiek die de regering hier probeert te gebruiken, omdat ze zich niet willen laten dicteren over hun rentebeleid. "Ik denk inderdaad dat communicatie hier een rol speelt", bevestigt De Schryder. "Bekijk het zo: de staatsbon is een enorm succes, er is veel aandacht in de media, en uiteindelijk zijn de banken een beetje de pineut in dit verhaal. Zij zullen nu hun analyses aan het maken zijn, maar onmiddellijk reageren, zou de indruk kunnen wekken dat zij vatbaar zijn voor die kritiek. Terwijl elke beslissing die zo’n bank maakt natuurlijk heel beredeneerd is."

De banken lijken de pineut in dit verhaal, nochtans is het de consument die zich al jaren benadeeld voelt. Steeds meer bankkantoren sluiten, er zijn steeds minder geldautomaten op straat, en de klachten over een gebrekkige dienstverlening volgen.

Volgens De Schryder kan men in het succes van de staatsbon ook meteen een sterk signaal van de spaarder lezen: "Natuurlijk zijn hier vooral het rendement en het lage risico aantrekkelijk. Maar tegelijkertijd is het ook een signaal naar de banken van 'genoeg, dit gaat te ver'. Een verhaal waar de overheid natuurlijk graag in meestapt, die het nu lijkt op te nemen voor de modale burger."

De kritiek dat de overheid hier haar boekje te buiten ging en marktverstorend handelde, spreekt De Schryder meteen tegen: "Dit is nog altijd een vrije markt, en iedereen kon vrij intekenen. Er was ooit nog sprake van een minimumrente, dat zou echt marktverstorend geweest zijn. Nu heeft de overheid op deze manier geprobeerd om de grootbanken zelf aan te zetten tot actie."

Zonder veel succes dus voorlopig, maar daar kan volgens de econome nog verandering in komen: "Ik denk wel dat ze de roep van de klant hebben gehoord, ze voelen de vraag naar meer rendement. Misschien moeten ze daar meer mee doen en ook uitleggen waarom het niet altijd verstandig is om spaargeld op een spaarrekening te parkeren. Er zijn ook alternatieven mogelijk."