Vacatures leerkrachten Nederlands raken maar niet ingevuld: "Indruk ontstaan dat taalvakken er minder toe doen dan STEM"

Een snelle blik op de website van VDAB toont aan dat er nog meer dan 400 leerkrachten Nederlands worden gezocht. Het is al sinds jaar en dag moeilijk om het vak ingevuld te krijgen, weet professor Lieven Buysse. 

Volgens hem ligt dat aan een dubbel perceptieprobleem. Niet alleen wordt het beroep van leerkracht an sich weinig aantrekkelijk bevonden, ook talenstudies bekoren zowel in het secundair als in het hoger onderwijs al een hele tijd niet meer. Beide moeten dan ook worden aangepakt om het lerarentekort voor taalvakken op te lossen.

Dat het zover is gekomen, heeft volgens Buysse te maken met de overheersende boodschap van scholen en studiekeuzebegeleiders om “zo hoog mogelijk” een middelbare studie aan te vatten. “Oftewel: door te kiezen voor wetenschappen en wiskunde. Lukt dat niet, dan kan je nog altijd ‘afzakken’ naar een talenstudie, zo wordt geredeneerd.”

Zo’n discours creëert niet alleen het idee dat talen er minder toe doen, het demotiveert ook taalleerkrachten om het beste van zichzelf te geven en voor hun vakken op te komen tijdens klassenraden en deliberaties. 

“Een tekort op wiskunde weegt vaak zwaarder door. Wie daar niet goed in is, wordt geadviseerd naar een talenrichting te gaan, ook al zijn die cijfers evenmin schitterend. Daardoor krijg je een heel gevarieerde groep met enerzijds leerlingen die van taal hun passie willen maken, en anderzijds studenten die er niet goed in zijn. Je moet ze als leerkracht wel over dezelfde lat krijgen. Dat is bijzonder moeilijk.”

Niet alleen de visie vanuit scholen heeft talen – al dan niet onbedoeld – op een lager pitje gezet, ook de arbeidsmarkt speelt erop in. “Ook daar heeft het STEM-discours (het Engels acroniem voor “science, technology, engineering en mathematics”, red.) de voorbije tijd overheerst. Allemaal goed en wel dat bedrijven zulke profielen zoeken, maar bij het maken van een studiekeuze zijn slechts twee dingen echt van tel: waar je goed in bent, en wat je blij maakt.”

Vlaams minister van onderwijs Ben Weyts (N-VA) heeft al aangegeven opnieuw heel wat meer aandacht aan taalvakken te willen schenken. “Heel positief”, vindt Buysse, “maar we moeten beseffen dat we eerst nog enkele jaren door de zure appel heen moeten bijten vooraleer het probleem is opgelost.”

Dat er problemen zijn, ondervindt Silke Quateau aan den lijve. Zij is leerkracht Nederlands op de middelbare school Campus Kalevoet in Ukkel, en trekt aan de alarmbel over het schrijnende leerkrachtentekort. Samen met één nieuwe collega is ze de enige leerkracht Nederlands op een school met meer dan 350 leerlingen.

Op 1 september is Silke nog op zoek naar zo'n acht collega's. Voor Nederlands, maar ook voor andere hoofdvakken zoals wiskunde of Frans zijn er te weinig leerkrachten. "Overal is het lerarentekort voelbaar, maar ik heb het idee dat het hier in Brussel echt dramatisch is”, getuigt ze in "Goeiemorgen morgen!" op Radio2. 

Daar heeft de taal volgens Silke iets mee te maken. "Veel leerlingen spreken thuis geen Nederlands, en dat is voor een leerkracht niet altijd even makkelijk. Ik zie dat collega's vaak vol enthousiasme starten, maar dan halverwege afhaken. Leerkrachten zouden veel meer aangemoedigd moeten worden om in Brussel les te geven."

Door het lerarentekort heeft Silke het gevoel dat ze haar job niet volledig kan doen. "Ik geef les in het vijfde en zesde middelbaar. Als leerlingen in de jaren voordien weinig tot geen Nederlands krijgen, is het moeilijk om ze qua taal op het niveau te krijgen voor het hoger onderwijs of de universiteit."

Ondanks de druk op haar schouders denkt Silke niet aan stoppen. "Ons team is zo warm en hulpvaardig. Toen bleek dat we maar met twee leerkrachten Nederlands waren, vroegen andere collega's waar ze konden bijspringen. Ze hebben een heel plan uitgedokterd om ons werk zo licht mogelijk te maken. Zulke collega's zijn goud waard."